ភាសាមរាឋី

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ភាសាមរាឋី (Marathi) គឺជាភាសាមួយនៅក្នុងក្រុមភាសាឥណ្ឌូ-អារ្យ័ន (Indo-Aryan) ដែលត្រូវបានចាត់ទុកជាភាសាបុរាណ។ តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia ភាសានេះត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាចម្បងដោយជនជាតិមរាឋីនៅក្នុងរដ្ឋមហារាស្ត្រ (Maharashtra) នៃប្រទេសឥណ្ឌា ហើយក៏ត្រូវបាននិយាយនៅក្នុងរដ្ឋហ្គោអា (Goa) តំបន់មួយចំនួននៃរដ្ឋហ្គូចារ៉ាត់ (Gujarat) រដ្ឋកាណាតាកា (Karnataka) និងទឹកដីសហព័ន្ធដាដ្រា និងណាហ្ការហាវ៉េលី និងដាម៉ាន់ និងឌីអ៊ូ (Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diu) ផងដែរ។

ភាសាមរាឋីគឺជាភាសាផ្លូវការរបស់រដ្ឋមហារាស្ត្រ និងជាភាសាផ្លូវការបន្ថែមនៅក្នុងរដ្ឋហ្គោអា។ Wikipedia បានឲ្យដឹងទៀតថា វាជាភាសាមួយដែលមានចំនួនអ្នកនិយាយច្រើនជាងគេក្នុងពិភពលោក ដោយមានអ្នកនិយាយដើមកំណើតរាប់សិបលាននាក់ ស្របតាមទិន្នន័យជំរឿនរបស់ឥណ្ឌា។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ភាសាមរាឋីត្រូវបាននិយាយយ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងរដ្ឋមហារាស្ត្រ ដែលជារដ្ឋភាគខាងលិចនៃប្រទេសឥណ្ឌា។ រដ្ឋនេះមានទីក្រុងមម្បៃ (Mumbai) ជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចធំ និងជារាជធានីពាណិជ្ជកម្មរបស់ប្រទេស។ ក្រៅពីនេះ ភាសាមរាឋីក៏ត្រូវបាននិយាយនៅក្នុងតំបន់ជាប់ព្រំដែននៃរដ្ឋក្បែរៗ ដូចជាហ្គោអា កាណាតាកា និងហ្គូចារ៉ាត់ផងដែរ។

សហគមន៍និយាយមរាឋីនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌាគឺមានទំហំធំធេង ហើយភាសានេះត្រូវបានចាត់ទុកថាជាភាសាសំខាន់មួយនៅក្នុងប្រព័ន្ធអប់រំ និងរដ្ឋបាលសាធារណៈ។ យោងតាមការប៉ាន់ស្មានមួយចំនួន ភាសាមរាឋីជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ក្នុងចំណោមភាសាដែលមានអ្នកនិយាយច្រើនជាងគេទាំង ១០ នៅលើពិភពលោក។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ភាសាមរាឋីមានដើមកំណើតពីភាសាមហារាស្ត្រិប្រាគ្រីត (Maharashtri Prakrit) ដែលជាភាសាបុរាណមួយក្នុងចំណោមភាសាប្រាគ្រីតនានាក្នុងត្រកូលឥណ្ឌូ-អារ្យ័ន។ ភស្តុតាងសំខាន់មួយគឺសិលាចារឹកចាស់ជាងគេនៅឯប្រាសាទ Shravanabelagola ក្នុងរដ្ឋកាណាតាកា ដែលចុះកាលបរិច្ឆេទឆ្នាំ ៩៨១ នៃគ.ស.។ តាមរយៈរូបថតពី Wikipedia អត្ថបទសិលាចារឹកនេះសរសេរជាភាសាមហារាស្ត្រិប្រាគ្រីត ដែលជាបុព្វបុរសផ្ទាល់របស់ភាសាមរាឋីសម័យក្រោយ។

នៅសម័យកណ្តាល ភាសាមរាឋីត្រូវបានសរសេរជាអក្សរម៉ូឌី (Modi script) ដែលជាប្រព័ន្ធសរសេររហ័សសម្រាប់កិច្ចការរដ្ឋបាល និងពាណិជ្ជកម្ម។ Wikipedia បានបញ្ជាក់ថា អក្សរម៉ូឌីត្រូវបានប្រើដើម្បីសរសេរភាសាមរាឋី។ ស្នាដៃអក្សរសិល្ប៍សំខាន់ៗដូចជា ទ្យានេឝ្វរី (Dnyaneshwari) ដែលជាអធិប្បាយបទភគវទគីតាពីសតវត្សទី ១៣ ក៏ត្រូវបានសរសេរដោយអក្សរម៉ូឌីនេះដែរ (ដូចមានក្នុងរូបថតសាត្រាស្លឹករឹត)។

សព្វថ្ងៃ ភាសាមរាឋីត្រូវបានសរសេរជាផ្លូវការដោយអក្សរទេវនាគរី (Devanagari) ដែលជាអក្សរដូចគ្នានឹងភាសាហិណ្ឌី និងភាសាសំស្ក្រឹត។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏មានកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងក្នុងការអភិរក្សអក្សរម៉ូឌី ដែលជាផ្នែកមួយនៃបេតិកភណ្ឌអក្សរសាស្ត្រមរាឋីដែលមានតម្លៃជាប្រវត្តិសាស្ត្រ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ភាសាមរាឋីដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុងវិស័យសារព័ត៌មាន ការបោះពុម្ពផ្សាយ និងឧស្សាហកម្មកម្សាន្តរបស់រដ្ឋមហារាស្ត្រ។ ដូចដែលយើងឃើញតាមរយៈ Wikipedia កាសែតជាភាសាមរាឋីមានចរាចរណ៍យ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងទីក្រុងមម្បៃ និងតំបន់នានា។ វាក៏ជាភាសានៃការអប់រំ រដ្ឋបាលសាធារណៈ និងវិស័យច្បាប់នៅក្នុងរដ្ឋនោះផងដែរ។

វប្បធម៌មរាឋីមានភាពសម្បូរបែប ដោយមានប្រពៃណីដ៏យូរលង់ក្នុងកំណាព្យ តន្ត្រី និងល្ខោនប្រជាប្រិយដូចជាល្ខោន តាំសា (Tamasha) ជាដើម។ វិស័យភាពយន្តមរាឋី (Marathi cinema) ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា "ម៉ារ៉ាថីជីត្រ" ក៏ជាផ្នែកមួយដ៏សំខាន់នៃឧស្សាហកម្មភាពយន្តឥណ្ឌាទាំងមូល ហើយបានឈ្នះពានរង្វាន់ជាតិជាច្រើន។ អក្សរសិល្ប៍មរាឋីក៏មានអ្នកនិពន្ធល្បីៗដែលទទួលបានការទទួលស្គាល់ទូទាំងប្រទេសផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅក្នុងសម័យបច្ចុប្បន្ន ភាសាមរាឋីមិនត្រឹមតែជាភាសាដែលមានការប្រើប្រាស់យ៉ាងសកម្មក្នុងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ ការអប់រំ និងរដ្ឋាភិបាលប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏មានកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីថែរក្សាបេតិកភណ្ឌអក្សរសាស្ត្ររបស់ខ្លួនផងដែរ។ តាមរយៈរូបថតពី Wikipedia យើងឃើញថា គ្រោងការ "My Stamp" របស់ប្រៃសណីយ៍ឥណ្ឌាបានបោះពុម្ពត្រាដែលមានពាក្យ "មរាឋី" សរសេរជាអក្សរម៉ូឌី ដែលជាការលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងអំពីសារៈសំខាន់នៃអក្សរប្រវត្តិសាស្ត្រនេះ។ ការណ៍នេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីចំណាប់អារម្មណ៍កាន់តែខ្លាំងឡើងក្នុងការអភិរក្សភាសា និងអក្សរបុរាណ ដែលជាប្រធានបទពាក់ព័ន្ធសម្រាប់សហគមន៍និយាយភាសាជនជាតិភាគតិចនៅទូទាំងពិភពលោក។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ភាសាមរាឋីក៏ជាឧទាហរណ៍នៃភាពចម្រុះភាសាដ៏សម្បូរបែបរបស់ប្រទេសឥណ្ឌា ដែលជាប្រទេសមួយមានទំនាក់ទំនងវប្បធម៌ និងសេដ្ឋកិច្ចយូរអង្វែងជាមួយកម្ពុជា។ ការស្វែងយល់ពីភាសាធំៗផ្សេងទៀតក្នុងតំបន់អាស៊ីអាចជួយពង្រឹងការតភ្ជាប់រវាងប្រជាជន និងបង្កើនការយល់ដឹងអំពីនិន្នាការសកលផងដែរ។