ចង្វាក់ខ្មែរ
ប្រធានបទ

ជីវវិទ្យាសមុទ្រ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ផែនដីដែលភាគច្រើនគ្របដណ្តប់ដោយមហាសមុទ្រ ប្រភព: Wikipedia

ជីវវិទ្យាសមុទ្រគឺជាការសិក្សាបែបវិទ្យាសាស្ត្រស្តីពីជីវិតរស់នៅក្នុងសមុទ្រ។ តាមវិគីភីឌា មុខវិជ្ជានេះបានចាត់ថ្នាក់ប្រភេទសត្វដោយផ្អែកលើបរិស្ថានដែលពួកវារស់នៅ ជាជាងផ្អែកលើចំណាត់ថ្នាក់វចនានុក្រម (taxonomy)។ មូលហេតុគឺដោយសារក្នុងពិភពជីវសាស្ត្រ មានសាខា គ្រួសារ និងពពួកសត្វជាច្រើនដែលមានប្រភេទខ្លះរស់នៅលើគោក និងខ្លះទៀតនៅក្នុងសមុទ្រ។

យោងតាមវិគីភីឌា មហាសមុទ្រគ្របដណ្តប់ប្រមាណ ៧១% នៃផ្ទៃផែនដី និងមានជម្រៅមធ្យមជិត ៤ គីឡូម៉ែត្រ។ ឆ្នេរសមុទ្រជុំវិញពិភពលោកមានប្រវែងប្រហែល ៣៦០,០០០ គីឡូម៉ែត្រ។ ទិន្នន័យទាំងនេះបង្ហាញពីវិសាលភាពធំធេងនៃជម្រកសមុទ្រ ដែលធ្វើឱ្យជីវវិទ្យាសមុទ្រក្លាយជាមុខវិជ្ជាដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់ការយល់ដឹងអំពីភពផែនដីរបស់យើង។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ជីវិតសត្វសមុទ្រតំណាងនៅក្នុងជម្រកតាមជម្រៅ ប្រភព: Wikipedia

ជម្រកសមុទ្រមានភាពចម្រុះយ៉ាងខ្លាំង ចាប់ពីតំបន់រាក់ឆ្នេរ រហូតដល់ជម្រៅមហាសមុទ្រដែលងងឹត។ តាមវិគីភីឌា តំបន់ឆ្នេររួមមានភក់ទឹកជោរ (tide pools) ដែលជាជម្រករបស់សត្វ និងរុក្ខជាតិសមុទ្រតូចៗ។ តំបន់មាត់ទន្លេ (estuaries) គឺជាកន្លែងដែលទឹកសមុទ្រប្រៃនិងទឹកសាបហូរចូលគ្នា បង្កើតបានជាជម្រកដ៏សំខាន់សម្រាប់ប្រភេទត្រី និងជីវិតផ្សេងៗ។

ថ្មប៉ប្រះទឹកផ្កាថ្មគឺជាប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីសមុទ្រដ៏ស្មុគស្មាញជាមួយនឹងជីវចម្រុះដ៏ធំសម្បើម ដូចដែលបានរាយការណ៍ដោយវិគីភីឌា។ ផ្កាថ្មទាំងនេះផ្តល់ជម្រកដល់អេប៉ុងបំពង់ (tube sponges) ដែលក្រោយមកក្លាយជាជម្រករបស់ត្រីតូចៗ។

លើសពីនេះ តំបន់មហាសមុទ្រជ្រៅ ដែលស្ថិតនៅហួសខ្ពង់រាបទ្វីប (continental shelf) មានសត្វសមុទ្រពិសេសដូចជាត្រីឈីមេរ៉ា (chimaera) ដែលអាចរកឃើញចំណីដោយប្រើរន្ធតូចៗលើច្រមុះរបស់វាដើម្បីដឹងពីរលកអគ្គិសនី (យោងតាមវិគីភីឌា)។ រូបភាពតំណាងជីវិតសត្វសមុទ្របង្ហាញពីសត្វផ្សេងៗតាមជម្រៅដែលពួកវារស់នៅ។ វិគីភីឌាក៏បានបញ្ជាក់ទៀតថា មីក្រូសរីរាង្គសមុទ្រមាននៅគ្រប់ជម្រក ទាំងលើផ្ទៃ និងក្នុងជាលិការបស់សត្វផ្សេងៗ ដែលបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងដ៏ស៊ីជម្រៅនៅក្នុងមហាសមុទ្រ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

នាវា HMS Challenger ក្នុងដំណើរត្រួសត្រាយឆ្នាំ ១៨៧២-១៨៧៦ ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃការសិក្សាជីវវិទ្យាសមុទ្រមានតាំងពីសម័យបុរាណ។ យោងតាមវិគីភីឌា អារីស្តូត (Aristotle) ដែលជាទស្សនវិទូក្រិក បានកត់ត្រាថាអំប្រ៊ីយ៉ុងរបស់ត្រីឆ្កែ (dogfish) ត្រូវបានភ្ជាប់ទៅនឹងថង់ទឹកភ្លោះ (yolk sac) ដោយសរសៃមួយ ដែលមានលក្ខណៈស្រដៀងនឹងសុក (placenta)។ ការសង្កេតនេះបង្ហាញពីការយល់ដឹងដំបូងអំពីជីវវិទ្យាសាស្ត្រសមុទ្រ។

ការស្រាវជ្រាវជាប្រព័ន្ធបានចាប់ផ្តើមនៅសតវត្សរ៍ទី ១៩ ដោយនាវា HMS Challenger ដែលបានធ្វើដំណើរស្រាវជ្រាវពីឆ្នាំ ១៨៧២ ដល់ ១៨៧៦។ វិគីភីឌារាយការណ៍ថា ដំណើរត្រួសត្រាយនេះគឺជាបេសកកម្មដំបូងគេដើម្បីសិក្សាអំពីមហាសមុទ្រពិភពលោក ដោយប្រមូលទិន្នន័យ និងសំណាកសត្វសមុទ្រពីជម្រៅផ្សេងៗ។ ក្រោយមក នាវាមុជទឹកស្រាវជ្រាវដូចជា HCMR បានជួយពង្រីកព្រំដែននៃចំណេះដឹងរបស់មនុស្សអំពីជីវិតនៅក្រោមទឹកជ្រៅ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ថ្មប៉ប្រះទឹកផ្កាថ្ម ជាប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីដែលមានជីវចម្រុះខ្ពស់ ប្រភព: Wikipedia

ជីវវិទ្យាសមុទ្រមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយវិស័យសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌នៃប្រទេសជាច្រើន។ ថ្មប៉ប្រះទឹកផ្កាថ្ម ដែលវិគីភីឌាបានពិពណ៌នាថាមានជីវចម្រុះយ៉ាងខ្លាំង ផ្តល់ជម្រកដល់ត្រីដែលជាប្រភពអាហារ និងចំណូលសម្រាប់សហគមន៍ឆ្នេរជាច្រើននៅទូទាំងពិភពលោក។ ទេសចរណ៍ទាក់ទងនឹងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីសមុទ្រក៏ជាផ្នែកសំខាន់នៃសេដ្ឋកិច្ចជាតិមួយចំនួនផងដែរ។

តំបន់មាត់ទន្លេ (estuaries) ដែលមានលំហូរទឹកប្រែប្រួល គឺជាកន្លែងបណ្តុះកូនត្រីដ៏សំខាន់ ដូចដែលបានរៀបរាប់ដោយវិគីភីឌា។ នេះរួមចំណែកដល់ជលផលប្រកបដោយនិរន្តរភាព។ វប្បធម៌នៃសហគមន៍ឆ្នេរសមុទ្រជាច្រើនបានវិវត្តជុំវិញការពឹងផ្អែកលើសមុទ្រ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីទំនាក់ទំនងរវាងជីវវិទ្យាសមុទ្រ និងជីវភាពមនុស្ស។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

នាវាមុជទឹកស្រាវជ្រាវ HCMR ប្រភព: Wikipedia

នៅសម័យបច្ចុប្បន្ន ជីវវិទ្យាសមុទ្រនៅតែជាមុខវិជ្ជាដែលកំពុងរីកចម្រើនឥតឈប់ឈរ។ បច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗដូចជានាវាមុជទឹកស្រាវជ្រាវ HCMR និងឧបករណ៍បញ្ជាពីចម្ងាយ (ROV) បានអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រស្វែងយល់ពីជម្រកសមុទ្រជ្រៅ ដូចជាកន្លែងដែលត្រីឈីមេរ៉ារស់នៅ (ដូចដែលបានពិពណ៌នាក្នុងវិគីភីឌា)។ ការរកឃើញថ្មីៗទាំងនេះជួយពង្រីកការយល់ដឹងអំពីជីវចម្រុះនៅលើភពផែនដី។

ការយល់ដឹងអំពីប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីសមុទ្រ ដូចជាថ្មប៉ប្រះទឹកផ្កាថ្មដែលវិគីភីឌាបានលើកឡើង មានសារៈសំខាន់កាន់តែខ្លាំងឡើងសម្រាប់កិច្ចការអភិរក្ស និងការគ្រប់គ្រងធនធានជលផលជានិរន្តរភាពនៅទូទាំងពិភពលោក។

អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ

មិនទាន់មានអត្ថបទទេ។