ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

រលកកម្ដៅក្នុងមហាសមុទ្រ គឺជារយៈពេលដែលសីតុណ្ហភាពផ្ទៃទឹកសមុទ្រឡើងខ្ពស់ខុសពីធម្មតា បើប្រៀបធៀបនឹងកម្រិតសីតុណ្ហភាពធម្មតាសម្រាប់រដូវកាល និងតំបន់នីមួយៗ។ នេះបើយោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយអនឡាញ Wikipedia។ បាតុភូតនេះកើតឡើងដោយសារកត្តាជាច្រើនរួមបញ្ចូលគ្នា ចាប់ពីលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុរយៈពេលខ្លី រហូតដល់បាតុភូតអែលនីញ៉ូដែលមានរយៈពេលរាប់ឆ្នាំ ព្រមទាំងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុដែលបង្កឡើងដោយមនុស្ស។

មិនដូចរលកកម្ដៅនៅលើដីទេ រលកកម្ដៅក្នុងសមុទ្រអាចគ្របដណ្ដប់លើផ្ទៃដីធំធេង អាចបន្តកើតមានពីច្រើនសប្ដាហ៍ទៅច្រើនខែ ឬរហូតដល់ច្រើនឆ្នាំ ហើយសាយភាយចូលទៅក្នុងជម្រៅទឹកសមុទ្រផងដែរ។ បាតុភូតនេះជះឥទ្ធិពលធ្ងន់ធ្ងរដល់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីសមុទ្រ ដូចជាការធ្វើឲ្យផ្កាថ្មស ការរីករាលដាលនៃសារាយមានគ្រោះថ្នាក់ និងការស្លាប់ជាដុំកំភួននៃសហគមន៍ជីវិតបាតសមុទ្រជាដើម។

ភូមិសាស្ត្រ និងការចែកចាយតាមតំបន់

ប្រភព: Wikipedia

រលកកម្ដៅក្នុងមហាសមុទ្រមិនជាប់នឹងទីតាំងជាក់លាក់មួយទេ ប៉ុន្តែអាចកើតឡើងបាននៅគ្រប់មហាសមុទ្រលើពិភពលោក។ តាម Wikipedia ទិន្នន័យសីតុណ្ហភាពផ្ទៃទឹកសមុទ្រប្រចាំថ្ងៃក្នុងរយៈពេល ៣៤ ឆ្នាំ ពីឆ្នាំ១៩៨២ ដល់ ឆ្នាំ២០១៥ បានបង្ហាញថា បាតុភូតនេះមានលក្ខណៈខុសៗគ្នាទៅតាមតំបន់ ដោយតំបន់ខ្លះមានកម្ដៅខ្លាំងជាង និងតំបន់ខ្លះមានរយៈពេលកម្ដៅយូរជាង។

លក្ខណៈពិសេសរបស់រលកកម្ដៅសមុទ្រ គឺវាអាចលាតសន្ធឹងលើផ្ទៃដីយ៉ាងធំសម្បើម ជួនកាលវិសាលភាពធំជាងរលកកម្ដៅនៅលើគោកច្រើនដង។ វាក៏អាចជ្រាបចូលទៅដល់ស្រទាប់ទឹកក្រោមផ្ទៃសមុទ្រផងដែរ ដែលធ្វើឲ្យជីវិតសត្វសមុទ្រនៅក្នុងជម្រៅមិនអាចគេចផុតពីកម្ដៅបានងាយ។ សម្រាប់ប្រទេសដែលនៅជាប់សមុទ្រដូចជាកម្ពុជា ការឡើងកម្ដៅនៃទឹកសមុទ្រអាចប៉ះពាល់ដល់ជលផល និងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីតាមឆ្នេរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ការសិក្សាអំពីរលកកម្ដៅក្នុងមហាសមុទ្រមានទំនាក់ទំនងដោយផ្ទាល់ជាមួយការវាស់វែងសីតុណ្ហភាពផ្ទៃទឹកសមុទ្រ។ តាមទិន្នន័យដែល Wikipedia បានដកស្រង់ សីតុណ្ហភាពផ្ទៃទឹកសមុទ្រនៅតំបន់រវាងរយៈទទឹង ៦០ ដឺក្រេខាងត្បូង និង ៦០ ដឺក្រេខាងជើង បានបង្ហាញនិន្នាការឡើងកម្ដៅជាបន្តបន្ទាប់ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៧៩ មក។ ការឡើងកម្ដៅនេះធ្វើឲ្យមូលដ្ឋានសីតុណ្ហភាពធម្មតាកើនឡើង ហើយធ្វើឲ្យរលកកម្ដៅកើតមានញឹកញាប់ និងខ្លាំងជាងមុន។

យោងតាម Wikipedia កត្តាជំរុញឲ្យកើតរលកកម្ដៅសមុទ្រមានច្រើនប្រភេទ រាប់ចាប់ពីបាតុភូតអាកាសធាតុរយៈពេលខ្លីដូចជាព្យុះ ឬចរន្តខ្យល់ ព្រឹត្តិការណ៍ដែលកើតមានជាប្រចាំក្នុងរដូវកាល ព្រឹត្តិការណ៍ប្រចាំឆ្នាំ និងវដ្ដរយៈពេលវែងប្រមាណ ១០ ឆ្នាំ ដូចជាអែលនីញ៉ូ។ លើសពីនេះ ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុដែលបង្កឡើងដោយមនុស្ស ក៏ជាកត្តាចម្បងមួយដែលធ្វើឲ្យបាតុភូតនេះកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ។

សេដ្ឋកិច្ច និងផលប៉ះពាល់

រលកកម្ដៅក្នុងមហាសមុទ្រមានផលប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចពឹងផ្អែកលើធនធានសមុទ្រ។ តាម Wikipedia បាតុភូតនេះអាចបណ្ដាលឲ្យផ្កាថ្មប្រែជាស ដែលធ្វើឲ្យខូចខាតថ្មប៉ប្រះទឹកផ្កាថ្ម ជាប្រភពចំណូលដ៏សំខាន់សម្រាប់វិស័យទេសចរណ៍ និងជាជម្រករបស់ត្រីជាច្រើនប្រភេទ។ ការរីករាលដាលនៃសារាយមានគ្រោះថ្នាក់ និងការស្លាប់ជាដុំកំភួននៃជីវិតសត្វនៅបាតសមុទ្រ ក៏ធ្វើឲ្យធនធានជលផលធ្លាក់ចុះផងដែរ។

សម្រាប់សហគមន៍នេសាទតាមឆ្នេរ ការថយចុះនៃចំនួនត្រី និងសត្វសមុទ្រមានន័យថាជាការបាត់បង់ចំណូល និងប៉ះពាល់ដល់សន្តិសុខស្បៀង។ ជីវិតសត្វសមុទ្រជាច្រើនប្រភេទ ដូចជាផ្កាយសមុទ្រជាដើម ក៏អាចរងគ្រោះពីជំងឺដែលឆ្លងរាលដាលខ្លាំងក្នុងអំឡុងពេលទឹកសមុទ្រឡើងកម្ដៅខុសធម្មតាផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

រលកកម្ដៅក្នុងមហាសមុទ្រកំពុងក្លាយជាប្រធានបទដែលគេយកចិត្តទុកដាក់កាន់តែខ្លាំង។ តាម Wikipedia ឧទាហរណ៍ដ៏ល្បីមួយគឺរលកកម្ដៅដែលគេហៅថា The Blob ដែលបានកើតឡើងនៅតំបន់ប៉ាស៊ីហ្វិកភាគឦសាន ចាប់ពីឆ្នាំ២០១៣ រហូតដល់ឆ្នាំ២០១៦។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានបង្ហាញឲ្យឃើញថា រលកកម្ដៅសមុទ្រអាចបន្តកើតមានរាប់ឆ្នាំ និងបង្កផលប៉ះពាល់យ៉ាងធំធេងដល់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី។

ថ្មីៗនេះ ក្នុងអំឡុងខែសីហា និងខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៣ ផែនទីពិភពលោកបានបង្ហាញពីរលកកម្ដៅក្នុងមហាសមុទ្រជាច្រើនកន្លែងក្នុងពេលតែមួយ ដែលក្នុងនោះមានរលកកម្ដៅដ៏លេចធ្លោមួយនៅប៉ែកខាងលិចនៃអាមេរិកខាងត្បូង។ ការកើនឡើងកម្ដៅទឹកសមុទ្រជាបន្តបន្ទាប់នេះ ជាសញ្ញាព្រមានដ៏សំខាន់សម្រាប់បណ្ដាប្រទេសដែលមានឆ្នេរសមុទ្រ រួមទាំងកម្ពុជា ដែលសេដ្ឋកិច្ចផ្នែកជលផល និងទេសចរណ៍សមុទ្រមានសារៈសំខាន់ខ្លាំង។