ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ការធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងនៃទីផ្សារ ឬពាក្យថា "Market Rout" គឺជាព្រឹត្តិការណ៍ដែលតម្លៃភាគហ៊ុនធ្លាក់ចុះយ៉ាងស្រួចស្រាល់ និងរហ័សនៅក្នុងរយៈពេលខ្លី ជាធម្មតាជាពីរបីថ្ងៃ ឬប៉ុន្មានសប្តាហ៍ ហើយគ្របដណ្តប់លើវិស័យជាច្រើននៃទីផ្សារភាគហ៊ុន។ យោងតាមវិគីភីឌា ការធ្លាក់ចុះបែបនេះមានលក្ខណៈខុសពីការកែតម្រូវ (Correction) ដែលជាការធ្លាក់ចុះតិចតួច ដោយការធ្លាក់ចុះប្រភេទនេះជារឿយៗមានកម្រិតលើសពី ១០% ហើយអាចនាំឱ្យមានការភ័យខ្លាច និងការលក់ភាគហ៊ុនជាបន្តបន្ទាប់ (Panic Selling)។

មូលហេតុនៃការធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងនេះច្រើនតែមកពីកត្តារួមផ្សំដូចជា ការរំពឹងទុកថាតម្លៃភាគហ៊ុនឡើងថ្លៃហួសហេតុ (Bubble) ការប្រែប្រួលគោលនយោបាយរូបិយវត្ថុ ឬព្រឹត្តិការណ៍ភ្លាមៗដែលមិនបានរំពឹងទុក (Black Swan) ដូចជាគ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិ ឬជំងឺរាតត្បាត។ ការធ្លាក់ចុះមួយនេះក៏អាចបង្កឡើងដោយការផ្លាស់ប្តូរទស្សនៈវិនិយោគិនក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំ ដែលធ្វើឱ្យមានការលក់ចេញយ៉ាងឆាប់រហ័សតាមរយៈកម្មវិធីជួញដូរស្វ័យប្រវត្តិ (Algorithmic Trading)។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ទោះបីជាព្រឹត្តិការណ៍នេះមិនមែនជាទីតាំងភូមិសាស្ត្រជាក់លាក់ក៏ដោយ ការធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងនៃទីផ្សារអាចកើតឡើងនៅគ្រប់ទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុទូទាំងពិភពលោក រួមមាន ទីផ្សារញូយ៉ក (Wall Street) ទីផ្សារឡុងដ៍ (London Stock Exchange) ទីផ្សារតូក្យូ (Tokyo Stock Exchange) និងទីផ្សារកំពុងអភិវឌ្ឍន៍នានា។ អ្នកចូលរួមដែលរងផលប៉ះពាល់មានចាប់ពីវិនិយោគិនស្ថាប័នធំៗ វិនិយោគិនរាយរង មូលនិធិសោធននិវត្តន៍ រហូតដល់អ្នកសន្សំប្រាក់សាមញ្ញ។ នៅក្នុងសម័យសកលភាវូបនីយកម្ម ការធ្លាក់ចុះនៅទីផ្សារមួយអាចរីកសាយភាយទៅទីផ្សារផ្សេងៗយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដូចដែលបានឃើញក្នុងវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុសកលឆ្នាំ ២០០៨។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិនៃការធ្លាក់ចុះនៃទីផ្សារមានព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗជាច្រើន។ ព្រឹត្តិការណ៍ដ៏ល្បីល្បាញបំផុតមួយគឺ វិបត្តិវ៉លស្ទ្រីតឆ្នាំ ១៩២៩ (Wall Street Crash of 1929) ដែលបានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃ ២៤ តុលា ១៩២៩ (Black Thursday) ហើយបានបន្តធ្លាក់ចុះរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៣២ ដែលនាំឱ្យមានវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកហៅថា The Great Depression។ យោងតាមវិគីភីឌា ទីផ្សារភាគហ៊ុនអាមេរិកបានបាត់បង់ទឹកប្រាក់ជាង ៨០% នៃតម្លៃរបស់ខ្លួនក្នុងអំឡុងពេលនោះ។

ព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់មួយទៀតគឺ Black Monday នៅថ្ងៃ ១៩ តុលា ១៩៨៧ ដែលទីផ្សារភាគហ៊ុនអាមេរិកបានធ្លាក់ចុះជាង ២០% ក្នុងមួយថ្ងៃ ជាការធ្លាក់ចុះប្រចាំថ្ងៃធំបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ មូលហេតុចម្បងត្រូវបានគេចោទថាមកពីការប្រើប្រាស់កម្មវិធីជួញដូរស្វ័យប្រវត្តិ និងការភ័យខ្លាចរបស់វិនិយោគិន។

ក្រោយមក វិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុសកលឆ្នាំ ២០០៨ ដែលបង្កឡើងដោយវិបត្តិបំណុលលំនៅដ្ឋានអនុប្រធាន (Subprime Mortgage Crisis) នៅសហរដ្ឋអាមេរិក បានបណ្តាលឱ្យទីផ្សារពិភពលោកធ្លាក់ចុះយ៉ាងដំណំ ហើយធនាគារធំៗមួយចំនួនដូចជា Lehman Brothers បានដួលរលំ។ ថ្មីៗនេះ ជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩ បានបង្កឱ្យមានការធ្លាក់ចុះយ៉ាងឆាប់រហ័សក្នុងខែមីនា ឆ្នាំ ២០២០ ដោយទីផ្សារ S&P 500 បានធ្លាក់ចុះជាង ៣០% ក្នុងរយៈពេលតែប៉ុន្មានសប្តាហ៍ មុនពេលងើបឡើងវិញដោយសារការគាំទ្រពីរដ្ឋាភិបាល និងធនាគារកណ្តាល។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ការធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងនៃទីផ្សារជះឥទ្ធិពលយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់សេដ្ឋកិច្ច តាមរយៈការបំផ្លាញទ្រព្យសម្បត្តិគ្រួសារ ការធ្លាក់ចុះនៃទំនុកចិត្តអ្នកប្រើប្រាស់ និងការថយចុះនៃការវិនិយោគអាជីវកម្ម។ នេះអាចនាំឱ្យមានវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច និងការកើនឡើងអត្រាអ្នកអត់ការងារធ្វើ។ ដើម្បីទប់ស្កាត់ ធនាគារកណ្តាល និងរដ្ឋាភិបាលជារឿយៗធ្វើអន្តរាគមន៍ដោយការបន្ថយអត្រាការប្រាក់ ឬបញ្ចូលទឹកប្រាក់ទៅក្នុងប្រព័ន្ធ (Quantitative Easing)។

ផ្នែកវប្បធម៌ ព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនេះបានបន្សល់ទុកស្នាមរបួសផ្លូវចិត្តដល់វិនិយោគិន និងសាធារណជន ដោយបានបង្កើតពាក្យថ្មីៗដូចជា "Black Swan" "Flash Crash" និង "Bear Market"។ ការធ្លាក់ចុះឆ្នាំ ១៩៨៧ បាននាំឱ្យមានការណែនាំច្បាប់ Circuit Breakers ដែលជាយន្តការបញ្ឈប់ការជួញដូរជាបណ្តោះអាសន្ន នៅពេលដែលតម្លៃធ្លាក់ចុះខ្លាំងពេក ដើម្បីផ្តល់ពេលឱ្យវិនិយោគិនពិចារណា។ ក្នុងវិស័យកម្សាន្ត មានភាពយន្ត និងសៀវភៅល្បីៗជាច្រើនដែលនិយាយអំពីវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុ ដូចជារឿង "The Big Short" និង "Margin Call" ដែលបានជួយឱ្យសាធារណជនយល់កាន់តែច្បាស់អំពីយន្តការទីផ្សារ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

នៅក្នុងបរិបទបច្ចុប្បន្ន (ឆ្នាំ ២០២៦) ការធ្លាក់ចុះនៃទីផ្សារនៅតែជាក្តីបារម្ភសម្រាប់វិនិយោគិនទូទាំងពិភពលោក រួមទាំងនៅកម្ពុជា ដែលទីផ្សារភាគហ៊ុនកម្ពុជា (CSX) កំពុងអភិវឌ្ឍ ហើយប្រជាជនកម្ពុជាកាន់តែច្រើនកំពុងចូលរួមវិនិយោគតាមរយៈកម្មវិធីទូរស័ព្ទ និងគេហទំព័រ។ ការប្រែប្រួលសេដ្ឋកិច្ចសកល ដូចជាការកើនឡើងអត្រាការប្រាក់ដោយធនាគារកណ្តាលអាមេរិក (Federal Reserve) ដើម្បីទប់ស្កាត់អតិផរណា សង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្មរវាងមហាអំណាច ឬវិបត្តិនយោបាយភូមិសាស្ត្រដូចជាជម្លោះនៅអ៊ុយក្រែន សុទ្ធតែអាចបង្ករឱ្យមានការធ្លាក់ចុះថ្មីៗនៃទីផ្សារពិភពលោក។

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការធ្លាក់ចុះនៃទីផ្សារសកលអាចប៉ះពាល់ដល់លំហូរទុនវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស និងការនាំចេញផលិតផលដូចជាសម្លៀកបំពាក់ និងទេសចរណ៍។ ហេតុដូច្នេះ ការតាមដាននិងយល់ដឹងអំពីបាតុភូតនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ដើម្បីត្រៀមខ្លួន និងយល់អំពីព័ត៌មានសេដ្ឋកិច្ចដែលមានការរាយការណ៍ជាបន្តបន្ទាប់។