ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា ភាពប្រែប្រួល (volatility) ក្នុងវិស័យហិរញ្ញវត្ថុ គឺជាកម្រិតនៃការប្រែប្រួលនៃតម្លៃជួញដូររបស់ទ្រព្យសកម្មមួយក្នុងរយៈពេលជាក់លាក់ ដែលជាទូទៅវាស់វែងដោយប្រើគម្លាតស្តង់ដារនៃប្រាក់ចំណេញលោការីត។ ភាពប្រែប្រួលមិនអាចសង្កេតដោយផ្ទាល់បានទេ ប៉ុន្តែវាត្រូវបានគណនាចេញពីទិន្នន័យតម្លៃ ឬប៉ាន់ស្មានពីទីផ្សារជម្រើស (options)។ សម្រាប់អ្នកវិនិយោគ វាជារង្វាស់សំខាន់នៃហានិភ័យទីផ្សារ និងជាមូលដ្ឋានក្នុងការកំណត់តម្លៃទ្រព្យ ការការពារហានិភ័យ និងការជ្រើសរើសផលប័ត្រ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ទោះជាភាពប្រែប្រួលជាគំនិតគណិតវិទ្យាក៏ដោយ វាគ្មានព្រំដែនភូមិសាស្ត្រឡើយ។ វាកើតមានលើគ្រប់ទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុសកល — ភាគហ៊ុន សញ្ញាប័ណ្ណ ទំនិញ រូបិយប័ណ្ណ — ហើយទីផ្សារកំពុងអភិវឌ្ឍច្រើនតែមានភាពប្រែប្រួលខ្ពស់ជាងទីផ្សារអភិវឌ្ឍ។ សន្ទស្សន៍ដ៏ល្បីមួយគឺ VIX ដែលបង្កើតដោយ CBOE នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ហើយអឺរ៉ុបមាន VSTOXX ជាដើម។ ប្រជាជនដែលពាក់ព័ន្ធរួមមាន វិនិយោគិនបុគ្គល ស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុ អ្នកជួញដូរ អ្នកគ្រប់គ្រងហានិភ័យ និងនិយត្ថករ ដែលសុទ្ធតែតាមដានភាពប្រែប្រួលជាប្រចាំ។ VIX ត្រូវបានគេហៅថា “សន្ទស្សន៍ភ័យខ្លាច” (fear index) ព្រោះវាកើនឡើងនៅពេលអារម្មណ៍ទីផ្សារធ្លាក់ចុះ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ការសិក្សាជាប្រព័ន្ធអំពីភាពប្រែប្រួលចាប់ផ្ដើមពីដើមសតវត្សរ៍ទី២០ តាមរយៈស្នាដៃគណិតវិទូ Louis Bachelier ហើយពេលក្រោយមកត្រូវបានដាក់បញ្ចូលក្នុងទ្រឹស្តីផលប័ត្រទំនើប និងគំរូតម្លៃជម្រើស Black-Scholes ឆ្នាំ១៩៧៣។ តាមវិគីភីឌា ផ្សារហ៊ុនជម្រើសឈីកាហ្គោ (CBOE) បានដាក់ដំណើរការសន្ទស្សន៍ VIX នៅឆ្នាំ១៩៩៣ ដោយគណនាពីភាពប្រែប្រួលដែលបង្កប់ (implied volatility) នៃជម្រើស S&P 100 ហើយនៅឆ្នាំ២០០៣ បានកែសម្រួលវិធីសាស្ត្រឱ្យផ្អែកលើ S&P 500 ដើម្បីឆ្លុះបញ្ចាំងទីផ្សារបានកាន់តែត្រឹមត្រូវ។ VIX បង្ហាញពីការរំពឹងទុករបស់អ្នកវិនិយោគចំពោះភាពប្រែប្រួលក្នុងរយៈពេល ៣០ ថ្ងៃខាងមុខ។ តាមរូបភាពដែលវិគីភីឌាផ្ដល់ គេឃើញថា VIX មានអំណាចព្យាករណ៍ស្រដៀងនឹងការប្រើទិន្នន័យភាពប្រែប្រួលកន្លងមក។ ចាប់តាំងពីពេលនោះ VIX បានក្លាយជាស្តង់ដារសកលសម្រាប់វាស់អារម្មណ៍ទីផ្សារ និងបង្កើតផលិតផលដូចជា កិច្ចសន្យាអនាគត VIX ជាដើម។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ភាពប្រែប្រួលជះឥទ្ធិពលដោយផ្ទាល់ទៅលើសេដ្ឋកិច្ច៖ ក្នុងពេលមានវិបត្តិ វាកើនឡើងខ្ពស់ ធ្វើឲ្យថ្លៃដើមទុនឡើងថ្លៃ និងបន្ថយការវិនិយោគ។ អ្នកគ្រប់គ្រងផលប័ត្រប្រើការវិភាគភាពប្រែប្រួលដើម្បីកែសម្រួលយុទ្ធសាស្ត្រ ហើយធនាគារកណ្តាលក៏តាមដានវាជាសូចនាករស្ថិរភាពហិរញ្ញវត្ថុ។ នៅក្នុងវប្បធម៌ហិរញ្ញវត្ថុ ពាក្យ “សន្ទស្សន៍ភ័យខ្លាច” បានក្លាយជានិមិត្តរូបនៃការភ័យខ្លាចនិងភាពមិនប្រាកដ។ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយហិរញ្ញវត្ថុដូចជា Bloomberg និង CNBC តែងរាយការណ៍អំពីកម្រិត VIX ជាប្រចាំ។ ព្រឹត្តិការណ៍ធំៗដូចជាវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុសកលឆ្នាំ២០០៨ ឬការផ្ទុះជំងឺកូវីដ-១៩ ធ្វើឲ្យ VIX លោតឡើងជាប្រវត្តិសាស្ត្រ ហើយអ្នកជួញដូរខ្លះប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ដូចជា ជម្រើស និងកិច្ចសន្យាអនាគត ដើម្បីរកប្រាក់ចំណេញពីការប្រែប្រួលខ្លាំង។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

បច្ចុប្បន្នភាពប្រែប្រួលនៅជាកត្តាចម្បងដែលជះឥទ្ធិពលលើការសម្រេចចិត្តវិនិយោគសកល។ គោលនយោបាយរូបិយវត្ថុរបស់ធនាគារកណ្តាល ភាពតានតឹងភូមិសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗដូចជា AI សុទ្ធតែអាចបង្កើនឬបន្ថយកម្រិត VIX ។ សម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជា ការយល់ដឹងអំពីភាពប្រែប្រួលកាន់តែចាំបាច់ ដោយសារផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា (CSX) កំពុងរីកចម្រើន ហើយប្រជាពលរដ្ឋកាន់តែច្រើនកំពុងជួញដូរភាគហ៊ុននិងរូបិយប័ណ្ណអន្តរជាតិតាមអនឡាញ។ តាមវិគីភីឌា ការស្រាវជ្រាវនៅតែបន្តអភិវឌ្ឍរង្វាស់ភាពប្រែប្រួលថ្មីៗ ដើម្បីឲ្យសមស្របទៅនឹងទីផ្សារដែលកាន់តែស្មុគ្រស្មាញ។