ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

អាពាហ៍ពិពាហ៍ គឺជាស្ថាប័នសង្គម និងច្បាប់មួយ ដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់យ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងវប្បធម៌មនុស្សស្ទើរទាំងអស់ ។ យោងតាមវិគីភីឌា អាពាហ៍ពិពាហ៍ គឺជាការរួមរស់ដែលទទួលស្គាល់ដោយវប្បធម៌ និងជារឿយៗដោយច្បាប់ រវាងមនុស្សពីរនាក់ ហៅថាប្ដីប្រពន្ធ ។ ការរួមរស់នេះបង្កើតនូវសិទ្ធិ និងកាតព្វកិច្ចរវាងពួកគេ និងរវាងពួកគេជាមួយកូនៗ ព្រមទាំងគ្រួសារទាំងសងខាង ។ ជាទូទៅ អាពាហ៍ពិពាហ៍ត្រូវបានភ្ជាប់យ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយទំនាក់ទំនងផ្លូវភេទ ហើយនៅក្នុងវប្បធម៌ជាច្រើន ការរួមភេទជាមួយមនុស្សផ្សេងក្រៅពីប្ដី/ប្រពន្ធ ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាអំពើអសីលធម៌ ឬសូម្បីតែខុសច្បាប់ ។

វិគីភីឌាក៏បានកត់សម្គាល់ផងដែរថា ពាក្យ «អាពាហ៍ពិពាហ៍» អាចសំដៅទៅលើពិធីដែលប្រារព្ធឡើងហៅថា ពិធីមង្គលការ ឬ ពិធីរៀបការ ។ ពិធីនេះអាចធ្វើឡើងតាមទម្រង់សាសនា ឬច្បាប់ស៊ីវិល ហើយជារឿយៗមានលក្ខណៈជាសាធារណៈដើម្បីប្រកាសពីការផ្សារភ្ជាប់នេះ ។ បើទោះបីជាអាពាហ៍ពិពាហ៍គឺជាសកលភាពវប្បធម៌ក៏ដោយ ក៏និយមន័យ និងទម្រង់របស់វាប្រែប្រួលយ៉ាងខ្លាំងតាមសម័យកាល សាសនា និងទីតាំងភូមិសាស្ត្រ ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ទម្រង់នៃអាពាហ៍ពិពាហ៍មានភាពខុសគ្នាឆ្ងាយណាស់នៅទូទាំងពិភពលោក ។ វិគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា អាពាហ៍ពិពាហ៍មួយស្វាមីមួយប្រពន្ធ (Monogamy) គឺជាទម្រង់ដែលគ្របដណ្ដប់បំផុតនាពេលបច្ចុប្បន្ន ជាពិសេសនៅក្នុងបណ្ដាប្រទេសដែលមានឥទ្ធិពលអឺរ៉ុប និងសាសនាគ្រឹស្ត ។ ផ្ទុយទៅវិញ អាពាហ៍ពិពាហ៍ពហុពន្ធភាព (Polygyny) នៅតែត្រូវបានអនុញ្ញាតស្របច្បាប់ ឬតាមទំនៀមទម្លាប់នៅក្នុងផ្នែកជាច្រើននៃទ្វីបអាហ្វ្រិក និងអាស៊ី ។ ទម្រង់ដ៏កម្រមួយទៀតគឺ អាពាហ៍ពិពាហ៍ពហុស្វាមី (Polyandry) ដែលស្ត្រីម្នាក់មានប្ដីច្រើន ដែលគេឃើញមាននៅតំបន់ខ្លះនៃទីបេ និងនេប៉ាល់ ។

ចំណែកវិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសដៃគូវិញ ក៏មានភាពចម្រុះផងដែរ ។ នៅក្នុងសង្គមអាស៊ីខាងត្បូង មជ្ឈិមបូព៌ា និងអាហ្វ្រិកជាច្រើន អាពាហ៍ពិពាហ៍ដែលរៀបចំដោយក្រុមគ្រួសារ (Arranged Marriage) នៅតែជាបទដ្ឋាន ខណៈដែលនៅបស្ចិមប្រទេស អាពាហ៍ពិពាហ៍ផ្អែកលើស្នេហា (Love Marriage) គឺជារឿងធម្មតា ។ វិគីភីឌាក៏បានបង្ហាញអំពីការផ្លាស់ប្ដូរនិន្នាការប្រជាសាស្ត្រដែរ ដូចជាការធ្លាក់ចុះអត្រាអាពាហ៍ពិពាហ៍ និងការកើនឡើងនូវការសម្រាលកូនរបស់ស្ត្រីមិនទាន់រៀបការ នៅក្នុងប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ជាច្រើន (សូមមើលក្រាហ្វ) ។ ទន្ទឹមគ្នានេះដែរ នៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ជាពិសេសតំបន់ជនបទ អាពាហ៍ពិពាហ៍នៅតែជាស្ថាប័នដ៏សំខាន់បំផុតមួយសម្រាប់សង្គម ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

អាពាហ៍ពិពាហ៍មានដើមកំណើតតាំងពីសម័យបុរេប្រវត្តិ ។ យោងតាមវិគីភីឌា កំណត់ត្រាដំបូងបំផុតនៃពិធីអាពាហ៍ពិពាហ៍ត្រូវបានរកឃើញនៅមេសូប៉ូតាមីបុរាណ ដូចបង្ហាញក្នុងរូបគំនូរ Sumerian នៃអាពាហ៍ពិពាហ៍រវាង Inanna និង Dumuzid ។ នៅសម័យនោះ អាពាហ៍ពិពាហ៍មិនមែនផ្អែកលើស្នេហាទេ ប៉ុន្តែជាឧបករណ៍សម្រាប់ពង្រឹងសម្ព័ន្ធភាពនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចរវាងគ្រួសារ កុលសម្ព័ន្ធ ឬនគរ ។ ឧទាហរណ៍ អាពាហ៍ពិពាហ៍រវាងព្រះរាជា Louis XIV នៃបារាំង និងម្ចាស់ក្សត្រី Maria Theresa នៃអេស្ប៉ាញ គឺជាការរៀបចំនយោបាយដើម្បីបញ្ចប់ជម្លោះ ។

ក្រោយមក សាសនាធំៗបានចាប់ផ្ដើមគ្រប់គ្រង និងកំណត់ទម្រង់អាពាហ៍ពិពាហ៍ ។ គ្រឹស្តសាសនាបានផ្សព្វផ្សាយគំនិតនៃអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាសាក្រាម៉ង់មួយ និងបានហាមឃាត់ការលែងលះអស់រយៈពេលយូរ ។ សាសនាឥស្លាមបានបង្កើតប្រព័ន្ធអាពាហ៍ពិពាហ៍ដែលអនុញ្ញាតឲ្យមានប្រពន្ធច្រើនក្នុងលក្ខខណ្ឌយុត្តិធម៌ និងបានសង្កត់ធ្ងន់លើកិច្ចសន្យា (Nikah) ។ នៅអាស៊ី សាសនាហិណ្ឌូបានចាត់ទុកអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាពិធីសាសនាដ៏ពិសិដ្ឋមួយ (Sanskara) ហើយជារឿយៗពាក់ព័ន្ធនឹងថ្លៃបណ្ណាការ ។

ចាប់តាំងពីសតវត្សរ៍ទី ១៩ មក ចលនាទំនើបកម្ម និងសិទ្ធិស្ត្រីបានជំរុញឲ្យមានកំណែទម្រង់សំខាន់ៗដូចជា ការអនុញ្ញាតឲ្យលែងលះ ការទទួលស្គាល់សិទ្ធិលើទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ស្ត្រី និងការធ្វើឲ្យអាពាហ៍ពិពាហ៍រវាងជាតិសាសន៍ផ្សេងគ្នាស្របច្បាប់ ។ យោងតាមវិគីភីឌា កំណែទម្រង់ទាំងនេះបានផ្លាស់ប្ដូរទស្សនៈសង្គមអំពីអាពាហ៍ពិពាហ៍យ៉ាងខ្លាំង ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

អាពាហ៍ពិពាហ៍មានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយសេដ្ឋកិច្ច ។ វិគីភីឌាបានលើកឡើងថា ការផ្ទេរទ្រព្យសម្បត្តិក្នុងពិធីរៀបការគឺជាទំនៀមទម្លាប់ទូទៅ ដោយរួមមានថ្លៃបណ្ណាការ (Dowry) ដែលគ្រួសារកូនក្រមុំផ្តល់ឲ្យ និងថ្លៃក្បាលទាបអប (Bride Price) ដែលកូនប្រុសផ្តល់ឲ្យគ្រួសារកូនក្រមុំ ។ នៅក្នុងវប្បធម៌ខ្លះ ដូចជានៅឥណ្ឌា ថ្លៃបណ្ណាការអាចបង្កឲ្យមានបញ្ហាសង្គមធ្ងន់ធ្ងរ រួមទាំងអំពើហិង្សា និងការសម្លាប់ដោយទាក់ទងនឹងបណ្ណាការ ។ ផ្ទុយទៅវិញ នៅក្នុងប្រទេសអាហ្វ្រិកជាច្រើន ការបង់ថ្លៃក្បាលទាបអបត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការផ្តល់តម្លៃដល់កូនក្រមុំ និងក្រុមគ្រួសារ ។

នៅក្នុងសង្គមទំនើប អាពាហ៍ពិពាហ៍ក៏មានផលប៉ះពាល់ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចតាមរយៈពន្ធ និងមរតកផងដែរ ។ ប្តីប្រពន្ធតែងទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ពន្ធដារ និងសន្តិសុខសង្គមដែលបុគ្គលនៅលីវមិនមាន ។

ខាងវប្បធម៌វិញ ពិធីមង្គលការប្រែប្រួលយ៉ាងខ្លាំងពីតំបន់មួយទៅតំបន់មួយ ។ វិគីភីឌាបានរៀបរាប់អំពីប្រពៃណីផ្សេងៗដូចជា ពិធី Shinto របស់ជប៉ុន ពិធី Nikah របស់ឥស្លាម ពិធី Ketubah របស់ជ្វីហ្វ និងពិធី Saptapadi របស់ហិណ្ឌូជាដើម ។ ពណ៌ សម្លៀកបំពាក់ និងតន្ត្រីក្នុងពិធីទាំងនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌យ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ។ លើសពីនេះ សិល្បៈ និងអក្សរសិល្ប៍បានបរិយាយពីអាពាហ៍ពិពាហ៍ជារៀងរហូត ដោយបង្ហាញទាំងភាពស្រស់ស្អាត និងបញ្ហាប្រឈម ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅសតវត្សរ៍ទី ២១ អាពាហ៍ពិពាហ៍នៅតែជាប្រធានបទដែលបង្កឱ្យមានការជជែកវែកញែកយ៉ាងក្តៅគគុក ។ យោងតាមវិគីភីឌា អាពាហ៍ពិពាហ៍ភេទដូចគ្នាបានក្លាយជាបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្សដ៏ធំមួយ ដោយប្រទេសជាច្រើននៅអឺរ៉ុប អាមេរិក និងអូសេអានី បានធ្វើនីត្យានុកូលកម្ម ចំណែកនៅតំបន់អភិរក្សនិយមដូចជា មជ្ឈិមបូព៌ា និងអាហ្វ្រិកភាគច្រើន ការអនុវត្តនេះត្រូវបានហាមឃាត់ ឬមិនទទួលស្គាល់ ។

បញ្ហាអាពាហ៍ពិពាហ៍ក្មេង (Child Marriage) ក៏នៅតែបន្តកើតមានដដែល ។ វិគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា ក្មេងស្រីជាច្រើននៅអាស៊ីខាងត្បូង និងអនុតំបន់សាហារ៉ាអាហ្វ្រិក ត្រូវបានបង្ខំឲ្យរៀបការមុនអាយុ ១៨ ឆ្នាំ ដោយសារភាពក្រីក្រ និងទំនៀមទម្លាប់ ។ អង្គការសហប្រជាជាតិ និងអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលកំពុងធ្វើការដើម្បីលុបបំបាត់ការអនុវត្តនេះ ។

ទាក់ទងនឹងនិន្នាការថ្មីវិញ ការថយចុះអត្រាអាពាហ៍ពិពាហ៍ និងការកើនឡើងនូវការរស់នៅជាគូដោយមិនរៀបការ (Cohabitation) កំពុងផ្លាស់ប្តូរទិដ្ឋភាពសង្គមនៅក្នុងប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ ។ នៅកម្ពុជា អាពាហ៍ពិពាហ៍តែងត្រូវបានរៀបចំឡើងតាមប្រពៃណីដ៏សម្បូរបែប ដោយពិធីជាច្រើនដូចជា ពិធីសំពះបាយបិណ្ឌ និងពិធីកោរជុក ។ ប៉ុន្តែយុវជនកម្ពុជាជំនាន់ក្រោយកំពុងបង្ហាញពីការផ្លាស់ប្តូរ ដោយរៀបការនៅវ័យកាន់តែចាស់ និងមានការទទួលយកឥទ្ធិពលវប្បធម៌ពិភពលោកកាន់តែខ្លាំង ។