ម៉ូរីតានី

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ប្រទេសម៉ូរីតានី (ឈ្មោះផ្លូវការ ៖ សាធារណរដ្ឋឥស្លាមម៉ូរីតានី) គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃទ្វីបអាហ្វ្រិក។ វាមានព្រំប្រទល់ខាងលិចជាប់មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក ខាងជើងជាប់តំបន់សាហារ៉ាខាងលិច ខាងកើតជាប់អាល់ហ្សេរី និងម៉ាលី និងខាងត្បូងជាប់សេណេហ្គាល់។ តាម Wikipedia ម៉ូរីតានីជាប្រទេសធំជាងគេទី១១ នៅទ្វីបអាហ្វ្រិក និងទី២៨ នៅលើពិភពលោក ប៉ុន្តែផ្ទៃដីប្រមាណ ៩០% ស្ថិតក្នុងវាលខ្សាច់សាហារ៉ា។ ដង់ស៊ីតេប្រជាជនទាបបំផុត ដោយប្រជាជនសរុបប្រមាណ ៤,៣ លាននាក់ ដែលភាគច្រើនរស់នៅតំបន់ភាគខាងត្បូងដែលមានអាកាសធាតុក្តៅល្មម។ រដ្ឋធានីនូអាកស្ហុត (Nouakchott) ស្ថិតនៅតាមឆ្នេរសមុទ្រអាត្លង់ទិក គឺជាទីក្រុងធំជាងគេ និងជាកន្លែងរស់នៅរបស់ប្រជាជនប្រហែលមួយភាគបីនៃប្រទេស។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមការពិពណ៌នារបស់ Wikipedia ភូមិសាស្ត្រម៉ូរីតានីត្រូវបានផ្សំឡើងដោយវាលទំនាបខ្ពង់រាប និងវាលខ្សាច់ដ៏ធំល្វឹងល្វើយ។ តំបន់ Adrar នៅភាគខាងជើងមានទេសភាពថ្មនិងខ្សាច់ រួមជាមួយអូអាស៊ីសបៃតងដូចជា Terjit ជាដើម។ តំបន់ភាគខាងត្បូងក្បែរទន្លេសេណេហ្គាល់ជាដីមានជីជាតិសម្រាប់កសិកម្ម។ ប្រជាជនចម្រុះជាតិសាសន៍ ៖ ជនជាតិ Moors (ដើមកំណើតអារ៉ាប់-ប៊ែបឺរ) មានប្រមាណ ៧០% និងក្រុមជនជាតិអាហ្វ្រិកខ្មៅដែលរស់នៅភាគខាងត្បូង។ ភាសាផ្លូវការគឺភាសាអារ៉ាប់ ប៉ុន្តែភាសា Hassaniya Arabic (ភាសានិយាយចម្បង) និងភាសាបារាំងក៏ត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយ។ សាសនារដ្ឋគឺសាសនាអ៊ីស្លាម ហើយសាសនានេះមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងលើជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមឯកសាររបស់ Wikipedia តំបន់នេះបានមានមនុស្សរស់នៅតាំងពីសម័យបុរេប្រវត្តិ ដូចដែលបានឃើញតាមរយៈរូបគំនូរលើថ្មនៅក្នុងវាលខ្សាច់សាហារ៉ា។ ប្រវត្តិសាស្ត្រកត់ត្រាថាអាណាចក្រហ្គាណា និងរាជវង្សអាល់ម៉ូរ៉ាវីតបានគ្រប់គ្រងតំបន់មួយផ្នែកក្នុងយុគសម័យមជ្ឈិម។ ការទំនាក់ទំនងជាមួយអឺរ៉ុបបានចាប់ផ្ដើមនៅសតវត្សទី១៥ នៅពេលព័រទុយហ្គាល់បានបង្កើតបន្ទាយពាណិជ្ជកម្មនៅ Arguin នៅឆ្នាំ ១៤៤៥ ហើយគ្រប់គ្រងរហូតដល់ឆ្នាំ ១៦៣៣ នេះបើយោងតាមចំណងជើងរូបភាពពី Wikipedia។ ក្រោយមក ហូឡង់ និងបារាំងបានកាន់កាប់បន្ទាយនេះ មុននឹងបោះបង់ចោលនៅឆ្នាំ ១៦៨៥។

នៅសតវត្សទី១៩ បារាំងបានធ្វើអាណានិគមលើម៉ូរីតានីជាផ្នែកនៃអាហ្វ្រិកខាងលិចបារាំង។ ប្រទេសនេះទទួលបានឯករាជ្យនៅឆ្នាំ ១៩៦០។ ក្រោយមក មានជម្លោះដែនដី និងរដ្ឋប្រហារជាច្រើន រួមទាំងការប្រឆាំងនៅឆ្នាំ ២០១១-២០១២ (ដូចរូបភាពពី Wikipedia បង្ហាញ)។ លោក Sidi Ould Cheikh Abdallahi ជាប្រធានាធិបតីជាប់ឆ្នោតប្រជាធិបតេយ្យលើកដំបូងនៅឆ្នាំ ២០០៧ តែត្រូវបានទម្លាក់ដោយរដ្ឋប្រហារ។ លោក Mohamed Ould Abdel Aziz បានដឹកនាំចាប់ពីឆ្នាំ ២០០៨ រហូតដល់ឆ្នាំ ២០១៩ នៅពេលដែលលោក Mohamed Ould Ghazouani បានឡើងកាន់តំណែង។ ក្នុងចំណោមបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្ស អ្នកសរសេរប្លក់ឈ្មោះ Mohamed Cheikh Ould Mkhaitir ត្រូវបានគេចាត់ទុកជាអ្នកទោសនយោបាយ នេះបើយោងតាម Wikipedia។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia សេដ្ឋកិច្ចម៉ូរីតានីពឹងផ្អែកខ្លាំងលើធនធានធម្មជាតិ។ វាជាអ្នកនាំចេញរ៉ែដែកដ៏សំខាន់ ក៏ដូចជាមាស និងទង់ដែង។ ការរុករកឧស្ម័នធម្មជាតិនៅឈូងសមុទ្រកំពុងទាក់ទាញការវិនិយោគអន្តរជាតិ។ ប៉ុន្តែ ភាពក្រីក្រនៅតែជាបញ្ហាប្រឈម ដោយប្រជាជនជាច្រើននៅតំបន់ជនបទពឹងអាស្រ័យលើកសិកម្ម និងការចិញ្ចឹមសត្វ។ ទីផ្សារសត្វអូដ្ឋនៅនូអាកស្ហុតឆ្លុះបញ្ចាំងពីវប្បធម៌និយមសត្វអូដ្ឋដែលមានឫសគល់យូរលង់ ដូចដែល Wikipedia បានបង្ហាញ។

វប្បធម៌ម៉ូរីតានីជាការលាយបញ្ចូលគ្នារវាងប្រពៃណីអារ៉ាប់ ប៊ែបឺរ និងអាហ្វ្រិកខ្មៅ តាមការពិពណ៌នារបស់ Wikipedia។ ទីក្រុងបុរាណ Chinguetti ដែលមានបណ្ណាល័យរក្សាទុកគម្ពីរ Qur'an សរសេរដោយដៃ គឺជាភស្តុតាងនៃកេរ្តិ៍ដំណែលនេះ (ដូចរូបភាពពី Wikipedia បង្ហាញ)។ ពិធីតែបៃតង ដែលចាក់តែបីដង គឺជាផ្នែកមួយនៃបដិសណ្ឋារកិច្ច Moorish។ រូបភាពគ្រួសារ Moorish នៅខ្ពង់រាប Adrar (ពីសារពើភ័ណ្ឌរបស់ Wikipedia) ឆ្លុះបញ្ចាំងពីសម្លៀកបំពាក់ចម្រុះពណ៌ និងទំនៀមទម្លាប់ប្រចាំថ្ងៃ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងបរិបទពិភពលោកបច្ចុប្បន្ន ម៉ូរីតានីមានតួនាទីយុទ្ធសាស្ត្រនៅតំបន់ Sahel ដែលកំពុងប្រឈមនឹងអស្ថិរភាពនិងអំពើភេរវកម្ម។ តាម Wikipedia វាជាសមាជិកសហភាពអាហ្វ្រិក និងសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់ ហើយបានចូលរួមក្នុងកិច្ចខិតខំសន្តិសុខអន្តរជាតិ។ នៅថ្ងៃទី៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ប្រធានាធិបតី Mohamed Ould Ghazouani បានជួបពិភាក្សាជាមួយប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក លោក Donald Trump ដែលជាសញ្ញាបញ្ជាក់ពីការពង្រឹងចំណងមេត្រីភាពរវាងប្រទេសទាំងពីរ (ដូចរូបភាពពី Wikipedia បង្ហាញ)។ លើសពីនេះ ម៉ូរីតានីកំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ដែលបណ្ដាលឱ្យមានគ្រោះរាំងស្ងួតញឹកញាប់ និងការពង្រីកវាលខ្សាច់ ដែលជះឥទ្ធិពលដល់ជីវភាពប្រជាជន។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ម៉ូរីតានីផ្ដល់មេរៀនស្ដីពីការគ្រប់គ្រងប្រទេសដែលមានធនធានធម្មជាតិ ប៉ុន្តែប្រឈមបញ្ហាអភិបាលកិច្ច និងសិទ្ធិមនុស្ស។ វាក៏បង្ហាញពីរបៀបដែលប្រទេសតូចមួយអាចក្លាយជាដៃគូសំខាន់របស់មហាអំណាចក្នុងបញ្ហាតំបន់។