ការផ្ទុះឡើងជំងឺកញ្ច្រូច

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ជំងឺកញ្ច្រូច គឺជាជំងឺឆ្លងមេរោគដ៏កាចសាហាវមួយ ដែលបណ្តាលឲ្យមានគ្រុនក្តៅ ឡើងកន្ទួលក្រហម រលាកផ្លូវដង្ហើម និងអាចឈានទៅដល់ផលវិបាកធ្ងន់ធ្ងរដូចជារលាកសួត រលាកខួរក្បាល និងស្លាប់បាន។ យោងតាមអង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) មេរោគនេះមានកម្រិតឆ្លងខ្ពស់បំផុត ដោយអ្នកជំងឺម្នាក់អាចចម្លងទៅមនុស្សពី ១២ ទៅ ១៨ នាក់ទៀតក្នុងសហគមន៍ដែលគ្មានភាពស៊ាំ។ ការផ្ទុះឡើងជំងឺកញ្ច្រូច សំដៅទៅលើការកើនឡើងភ្លាមៗនៃចំនួនករណីក្នុងតំបន់ជាក់លាក់មួយ ដែលភាគច្រើនកើតឡើងនៅពេលអត្រាចាក់វ៉ាក់សាំងធ្លាក់ចុះក្រោមកម្រិតការពារហ្វូង (herd immunity)។ WHO បានដាក់ចេញនូវគោលដៅលុបបំបាត់ជំងឺកញ្ច្រូចជាសកល ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្ននេះ ការផ្ទុះឡើងកំពុងតែកើនឡើងវិញនៅទូទាំងពិភពលោក ដែលគំរាមកំហែងដល់វឌ្ឍនភាពដែលសម្រេចបានកន្លងមក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ការផ្ទុះឡើងជំងឺកញ្ច្រូចអាចកើតមាននៅគ្រប់តំបន់ ប៉ុន្តែវាមានសភាពធ្ងន់ធ្ងរជាងនៅកន្លែងដែលប្រព័ន្ធសុខាភិបាលខ្សោយ ឬអត្រាចាក់វ៉ាក់សាំងទាប។ យោងតាមរបាយការណ៍របស់ WHO តំបន់ដែលមានហានិភ័យខ្ពស់រួមមាន បណ្តាប្រទេសនៅទ្វីបអាហ្វ្រិក អាស៊ីខាងត្បូង និងតំបន់ខ្លះនៃអឺរ៉ុប។ កុមារក្រោមអាយុ ៥ ឆ្នាំ គឺជាក្រុមដែលទទួលរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងជាងគេ ដោយសារប្រព័ន្ធភាពស៊ាំរបស់ពួកគេនៅមិនទាន់រឹងមាំពេញលេញ។ មនុស្សពេញវ័យដែលមិនមានភាពស៊ាំក៏ប្រឈមនឹងហានិភ័យខ្ពស់ដូចគ្នា។ នៅកម្ពុជា ការផ្ទុះឡើងខ្នាតធំមិនបានកើតឡើងញឹកញាប់នោះទេ ដោយសារកម្មវិធីចាក់វ៉ាក់សាំងជាតិដែលទទួលបានជោគជ័យ។ ទោះយ៉ាងណា ក្រសួងសុខាភិបាលកម្ពុជា និងអង្គការ UNICEF បានព្រមានជាបន្តបន្ទាប់ថា សហគមន៍ដាច់ស្រយាល និងក្រុមជនជាតិដើមភាគតិចនៅតំបន់ខ្ពង់រាប នៅតែជាចំណុចខ្សោយដែលអាចបង្កឲ្យមានការផ្ទុះឡើង។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ជំងឺកញ្ច្រូចបានញាំញីមនុស្សជាតិជាច្រើនសតវត្ស។ មុនសម័យវ៉ាក់សាំង ជំងឺនេះជាបុព្វហេតុចម្បងនៃការស្លាប់របស់កុមារ និងបង្កជាការរាតត្បាតធំៗរៀងរាល់ ២ ទៅ ៣ ឆ្នាំម្តង។ ប្រវត្តិសាស្ត្របានកត់ត្រាថា នៅសតវត្សទី ១៩ ការរីករាលដាលបានបណ្តាលឲ្យមនុស្សស្លាប់រាប់លាននាក់នៅទូទាំងពិភពលោក។ ចំណុចរបត់ដ៏សំខាន់បានកើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៦៣ នៅពេលដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រអាមេរិកលោក John Enders បានបង្កើតវ៉ាក់សាំងការពារជំងឺកញ្ច្រូចជាលើកដំបូង។ វ៉ាក់សាំងនេះត្រូវបានកែលម្អជាបណ្តើរៗ ហើយនៅឆ្នាំ ១៩៦៨ វ៉ាក់សាំងខ្សោយបន្ថែម (ដែលនៅប្រើរហូតដល់សព្វថ្ងៃ) បានលេចចេញមក។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក អង្គការ WHO បានចាប់ផ្តើមកម្មវិធីលុបបំបាត់ជំងឺកញ្ច្រូចជាសកល ហើយបានសម្រេចការថយចុះជាង ៩០% នៃការស្លាប់នៅចន្លោះឆ្នាំ ២០០០ និង ២០១៨។ ទោះបីជាមានជោគជ័យនេះក៏ដោយ ការផ្ទុះឡើងវិញបានចាប់ផ្តើមលេចឡើងក្នុងទសវត្សរ៍ ២០១០ រួមទាំងការផ្ទុះឡើងធំៗនៅសាម័រ ហ្វីលីពីន និងអ៊ុយក្រែន ព្រមទាំងការកើនឡើងគួរឲ្យព្រួយបារម្ភនៅអឺរ៉ុប និងសហរដ្ឋអាមេរិក។ WHO បានរាយការណ៍ថា ករណីជាសកលបានឡើងដល់កម្រិតខ្ពស់បំផុតក្នុងរយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំនៅឆ្នាំ ២០១៩។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ការផ្ទុះឡើងជំងឺកញ្ច្រូចមានផលប៉ះពាល់ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងច្បាស់។ តាមការសិក្សារបស់មជ្ឈមណ្ឌលគ្រប់គ្រងជំងឺសហរដ្ឋអាមេរិក (CDC) ការឆ្លើយតបនឹងការផ្ទុះឡើងតែមួយអាចចំណាយថវិការាប់លានដុល្លារសម្រាប់ការស៊ើបអង្កេត ការដាក់ដោយឡែក និងការចាក់វ៉ាក់សាំងបន្ថែម។ នៅប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ បន្ទុកនេះកាន់តែធ្ងន់ ព្រោះថវិកាសុខាភិបាលមានកំណត់ ហើយធនធានត្រូវបានបង្វែរពីសេវាផ្សេងទៀតដើម្បីគ្រប់គ្រងការរាតត្បាត។ នៅផ្នែកវប្បធម៌ កត្តាដែលបង្កបញ្ហាធំបំផុតគឺ "ការស្ទាក់ស្ទើរចំពោះវ៉ាក់សាំង" (vaccine hesitancy)។ WHO បានកំណត់ថា ព័ត៌មានមិនពិតដែលផ្សព្វផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ជាពិសេសការភ្ជាប់វ៉ាក់សាំង MMR ទៅនឹងជំងឺអូទីស្សឹម (ដែលបដិសេធដោយវិទ្យាសាស្ត្រ) គឺជាមូលហេតុចម្បងនៃការថយចុះអត្រាចាក់វ៉ាក់សាំងនៅប្រទេសខ្លះ។ លើសពីនេះ ជំនឿប្រពៃណី និងការមិនទុកចិត្តលើប្រព័ន្ធសុខាភិបាលផ្លូវការ ក៏ដើរតួនាទីក្នុងសហគមន៍ខ្លះដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ក្នុងអំឡុងពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ រួមទាំងឆ្នាំ ២០២៥ និងដើមឆ្នាំ ២០២៦ របាយការណ៍របស់ WHO និង UNICEF បានព្រមានថាកុមាររាប់លាននាក់នៅទូទាំងពិភពលោកកំពុងខកខានការចាក់វ៉ាក់សាំង ដោយសារតែផលប៉ះពាល់នៃការរាតត្បាតកូវីដ-១៩ ដែលបានរំខានដល់សេវាសុខាភិបាលជាច្រើន។ ការធ្វើដំណើរអន្តរជាតិបានជួយឲ្យមេរោគឆ្លងរាលដាលកាន់តែលឿន ដែលធ្វើឲ្យការផ្ទុះឡើងក្នុងតំបន់មួយអាចប្រែក្លាយជាការគំរាមកំហែងឆ្លងដែន។ សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា ព័ត៌មាននេះពាក់ព័ន្ធដោយផ្ទាល់ ដោយសារកម្ពុជាជាផ្នែកមួយនៃសហគមន៍អាស៊ាន និងមានការធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ព្រំដែនយ៉ាងច្រើនជាមួយបណ្តាប្រទេសដែលអាចមានការផ្ទុះឡើង។ ក្រសួងសុខាភិបាលកម្ពុជាបានបន្តពង្រឹងយុទ្ធនាការចាក់វ៉ាក់សាំង និងអំពាវនាវឲ្យឪពុកម្តាយនាំកុមារទៅចាក់វ៉ាក់សាំងឲ្យបានគ្រប់ដូសតាមកាលវិភាគ។ WHO ក៏បានគាំទ្រកម្ពុជាក្នុងការត្រួតពិនិត្យ និងឆ្លើយតបចំពោះការផ្ទុះឡើងដែលអាចកើតមាន។ ការយល់ដឹងអំពីគ្រោះថ្នាក់នៃជំងឺនេះ និងការប្រុងប្រយ័ត្នតាមរយៈវ៉ាក់សាំង គឺជាវិធីសាស្ត្រដ៏មានប្រសិទ្ធភាពបំផុតក្នុងការការពារសុខភាពសាធារណៈ។