រដ្ឋមេឃាល័យ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា រដ្ឋមេឃាល័យ (Meghalaya) គឺជារដ្ឋមួយស្ថិតនៅភាគឦសាននៃប្រទេសឥណ្ឌា។ ឈ្មោះ “មេឃាល័យ” មានន័យថា “ទីលំនៅនៃពពក” ជាភាសាសំស្ក្រឹត។ រដ្ឋនេះមានរដ្ឋធានីឈ្មោះស៊ីឡុង (Shillong) ហើយត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាតំបន់ដែលមានភ្លៀងធ្លាក់ច្រើនបំផុតនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា។ ភូមិឆេរ៉ាពុនជី (Cherrapunji) នៅក្នុងរដ្ឋនេះ ធ្លាប់ត្រូវបានកត់ត្រាថាជាកន្លែងដែលមានភ្លៀងធ្លាក់ច្រើនជាងគេលើពិភពលោក។

មេឃាល័យត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី២១ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៧២ ដោយការបំបែកស្រុកចំនួនពីរចេញពីរដ្ឋអាសាម (Assam)។ រដ្ឋនេះស្ថិតក្នុងក្រុម “រដ្ឋប្អូនស្រីទាំងប្រាំពីរ” (Seven Sister States) នៃតំបន់ឦសានឥណ្ឌា ហើយមានទេសភាពភ្នំដ៏ស្រស់ត្រកាល និងព្រៃឈើក្រាស់ ដែលទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរពីជុំវិញពិភពលោក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា រដ្ឋមេឃាល័យមានផ្ទៃដីប្រមាណ ២២,៤២៩ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។ សណ្ឋានដីភាគច្រើនជាភ្នំនិងខ្ពង់រាប ដោយមានទន្លេ ជ្រលងភ្នំ និងជ្រោះទឹកធ្លាក់ជាច្រើន ដូចជា ទឹកធ្លាក់ណុកាលីកៃ (Nohkalikai) និងទឹកធ្លាក់អេលីហ្វង់ (Elephant Falls) ជាដើម។ រដ្ឋនេះមានព្រំប្រទល់ខាងត្បូងជាប់នឹងផ្នែកមីមេនស៊ីង (Mymensingh) និងស៊ីឡេត (Sylhet) របស់ប្រទេសបង់ក្លាដែស ខាងលិចជាប់នឹងផ្នែករ៉ង់ពួរ (Rangpur) ហើយខាងជើងនិងខាងកើតជាប់នឹងរដ្ឋអាសាម។ អាកាសធាតុមានភ្លៀងធ្លាក់ច្រើនពេញមួយឆ្នាំ ជាពិសេសក្នុងរដូវមូសុង ហើយសីតុណ្ហភាពជាមធ្យមទាបជាងតំបន់ផ្សេងទៀតនៃប្រទេសឥណ្ឌា។

ប្រជាជនសរុបរបស់មេឃាល័យ តាមការប៉ាន់ស្មានឆ្នាំ២០១៤ មានចំនួន ៣,២១១,៤៧៤ នាក់។ ក្រុមជនជាតិសំខាន់ៗរួមមាន ខាស៊ី (Khasi) ហ្គារ៉ូ (Garo) និងចេនទី (Jaintia) ដែលមានភាសានិងវប្បធម៌ផ្ទាល់ខ្លួន។ ភាសាអង់គ្លេសជាភាសាផ្លូវការ ខណៈភាសាខាស៊ី និងហ្គារ៉ូជាភាសាជំនួយ។ លក្ខណៈពិសេសខាងសង្គមរបស់ជនជាតិខាស៊ីគឺប្រព័ន្ធត្រកូលតាមខ្សែស្រី (matrilineal) ដែលទ្រព្យសម្បត្តិនិងនាមត្រកូលត្រូវបានបន្តវេនតាមខាងម្ដាយ។ រដ្ឋនេះក៏សម្បូរជីវចម្រុះផងដែរ មានសត្វកម្រដូចជា ហ៊ូឡុកហ្គីបុង (Hoolock gibbon) និងបក្សីពិសេស ព្រមទាំងរុក្ខជាតិស៊ីសត្វដុះតែនៅតំបន់នេះគឺ នីពេនថេស ខាស៊ីអាណា (Nepenthes khasiana)។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ប្រវត្តិនៃតំបន់មេឃាល័យចាប់ផ្ដើមពីនគរខាស៊ីបុរាណ ដែលមានអត្ថិភាពយូរលង់មកហើយ មុនពេលអឺរ៉ុបចូលមកដល់។ នៅសតវត្សទី១៩ អាណានិគមអង់គ្លេសបានចុះសន្ធិសញ្ញាជាមួយមេដឹកនាំតំបន់ ហើយដាក់បញ្ចូលតំបន់ភ្នំទាំងនេះទៅក្នុងរដ្ឋអាសាម។ ក្នុងសម័យនោះ សាលារៀនគ្រិស្តបរិស័ទបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការអប់រំ ហើយភាសាអង់គ្លេសបានក្លាយជាភាសាផ្លូវការ។

ក្រោយឥណ្ឌាទទួលបានឯករាជ្យនៅឆ្នាំ១៩៤៧ តំបន់នេះនៅតែជាផ្នែកនៃរដ្ឋអាសាម។ ប៉ុន្តែដោយសារភាពខុសគ្នាខាងវប្បធម៌ និងភូមិសាស្ត្រ ចលនាទាមទាររដ្ឋដាច់ដោយឡែកបានកើតឡើង។ នៅថ្ងៃទី២១ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៧២ រដ្ឋមេឃាល័យត្រូវបានបង្កើតដោយការបំបែកស្រុកខាស៊ីហ៊ីល ចេនទីហ៊ីល និងហ្គារ៉ូហ៊ីល ចេញពីអាសាម ដែលធ្វើឱ្យមេឃាល័យក្លាយជារដ្ឋទី២១ នៃសាធារណរដ្ឋឥណ្ឌា។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

វិគីភីឌារាយការណ៍ថា សេដ្ឋកិច្ចរបស់មេឃាល័យពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើកសិកម្ម ដំណាំសំខាន់ៗរួមមានស្រូវ ពោត ដំឡូង និងតែ។ ការដាំដុះបែបចូម (jhum) ឬការដុះព្រៃដាំដំណាំបែបប្រពៃណី នៅតែមានវត្តមាន ទោះបីបង្កឱ្យមានបញ្ហាបាត់បង់ព្រៃឈើក៏ដោយ។ រ៉ែថ្មកំបោរ និងធ្យូងថ្ម ត្រូវបានធ្វើអាជីវកម្ម ប៉ុន្តែការជីករ៉ែនេះក៏ជាប្រភពនៃភាពតានតឹងផ្នែកបរិស្ថានផងដែរ។ រដ្ឋនេះមានសក្តានុពលវារីអគ្គិសនីខ្ពស់ ដោយមានទំនប់ដូចជាទំនប់ម៉ាប់ផ្លាំង (Mawphlang) ប៉ុន្តែការអភិវឌ្ឍនៅមានកម្រិត។

ផ្នែកវប្បធម៌ មេឃាល័យសម្បូរទៅដោយពិធីបុណ្យប្រពៃណីដូចជា វ៉ាងហ្គាឡា (Wangala) របស់ជនជាតិហ្គារ៉ូ ដែលជាពិធីបុណ្យប្រមូលផល និងសាដស៊ុកម៉ឺនសៀម (Shad Suk Mynsiem) របស់ជនជាតិខាស៊ី។ របាំ និងតន្ត្រីប្រពៃណី ព្រមទាំងសម្លៀកបំពាក់ដ៏ចម្រុះពណ៌ បង្ហាញពីអត្តសញ្ញាណដ៏រឹងមាំរបស់ក្រុមជនជាតិនីមួយៗ។ ស្ពានឫស្សីរស់ (Living root bridges) ដែលជាស្នាដៃវិស្វកម្មធម្មជាតិធ្វើពីឫសដើមគគីរយក្ស គឺជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌដ៏ពិសេស និងជាគោលដៅទេសចរណ៍ដ៏ល្បីល្បាញ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នាពេលបច្ចុប្បន្ន យោងតាមវិគីភីឌា រដ្ឋមេឃាល័យកំពុងផ្ដោតលើការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ដើម្បីគាំទ្រដល់កំណើនទេសចរណ៍និងពាណិជ្ជកម្ម។ គម្រោងសាងសង់ផ្លូវជាតិលេខ៦ (NH6) តភ្ជាប់ទៅក្រុងហ្គូវ៉ាហាទី (Guwahati) និងការធ្វើទំនើបកម្មអាកាសយានដ្ឋានស៊ីឡុង ជាឧទាហរណ៍នៃកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងនេះ។ វិស័យអប់រំក៏កំពុងរីកចម្រើន ដោយមានស្ថាប័នល្បីៗដូចជា វិទ្យាស្ថានគ្រប់គ្រងឥណ្ឌាស៊ីឡុង (IIM Shillong) និងសាកលវិទ្យាល័យភ្នំឦសាន (NEHU)។ ការមានព្រំដែនជាប់ប្រទេសបង់ក្លាដែស បាននិងកំពុងបង្កើនសារៈសំខាន់ជាយុទ្ធសាស្ត្ររបស់រដ្ឋ ក្នុងការជំរុញទំនាក់ទំនងឆ្លងដែន រួមជាមួយនឹងកិច្ចខិតខំដោះស្រាយបញ្ហាបរិស្ថានពីការជីករ៉ែ និងការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ។

សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរយើង មេឃាល័យមិនគ្រាន់តែជាគោលដៅទេសចរណ៍ដ៏ស្រស់ស្អាតប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ជាច្រកទ្វារមួយទៅកាន់តំបន់ឦសានឥណ្ឌា និងអាស៊ីអាគ្នេយ៍ផងដែរ។ ក្រោមគោលនយោបាយ “សម្លឹងទៅបូព៌ា” (Act East Policy) របស់រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌា ការអភិវឌ្ឍនៅមេឃាល័យអាចបង្កើតឱកាសសម្រាប់ការតភ្ជាប់ជាមួយបណ្ដាប្រទេសអាស៊ាន រួមទាំងប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ។