ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ទន្លេមេគង្គ គឺជាទន្លេអន្តរជាតិដ៏សំខាន់មួយដែលហូរកាត់តំបន់អាស៊ីខាងកើត និងអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ តាមការរាយការណ៍របស់សព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា ទន្លេនេះមានប្រវែងប្រមាណ ៤.៩០៩ គីឡូម៉ែត្រ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាទន្លេវែងជាងគេលំដាប់ទី១២ នៅលើពិភពលោក និងលំដាប់ទី៣ នៅអាស៊ី។ តំបន់អាងទន្លេរបស់វាមានផ្ទៃដីសរុប ៧៩៥.០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងបញ្ចេញទឹកប្រមាណ ៤៧៥ គីឡូម៉ែត្រគូបក្នុងមួយឆ្នាំ។ ទន្លេនេះចាប់ផ្ដើមពីតំបន់ខ្ពង់រាបទីបេ ហើយហូរកាត់តាមខេត្តយូណាននៃប្រទេសចិន ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ប្រទេសឡាវ ប្រទេសថៃ ប្រទេសកម្ពុជា និងប្រទេសវៀតណាម។ ភាពប្រែប្រួលខ្លាំងនៃលំហូរទឹកតាមរដូវកាល និងវត្តមានទឹកធ្លាក់ និងល្បឿនទឹកដ៏ខ្លាំង ធ្វើឱ្យការធ្វើនាវាចរណ៍មានការលំបាក ប៉ុន្តែទន្លេនេះនៅតែជាផ្លូវពាណិជ្ជកម្មដ៏សំខាន់រវាងតំបន់ទីបេ និងអាស៊ីអាគ្នេយ៍ តាមវិគីភីឌា។ ការសាងសង់ទំនប់វារីអគ្គិសនីជាច្រើននៅតាមដងទន្លេមេគង្គ ចាប់ពីឆ្នាំ២០០០ ដល់ឆ្នាំ២០២០ បានបង្កឱ្យមានបញ្ហាធ្ងន់ធ្ងរដល់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីរបស់ទន្លេ រួមទាំងការធ្វើឱ្យគ្រោះរាំងស្ងួតកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរថែមទៀត។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមដងទន្លេមេគង្គ មានប្រជាជនជាង ៦០ លាននាក់រស់នៅក្នុងអាងទន្លេនេះ តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា។ ទន្លេនេះត្រូវបានគេហៅតាមឈ្មោះផ្សេងៗគ្នា នៅតាមប្រទេសនីមួយៗ ដូចជា ទន្លេឡានឆាង (Lancang) នៅប្រទេសចិន និងទន្លេម៉ែណាមគង្គ នៅប្រទេសថៃ និងឡាវ។ ដងទន្លេនេះមានសារៈសំខាន់យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការផ្គត់ផ្គង់ទឹក វិស័យជលផល និងកសិកម្ម។ នៅប្រទេសកម្ពុជា ទន្លេមេគង្គបានភ្ជាប់ទៅនឹងបឹងទន្លេសាប ដែលជាបឹងធំជាងគេនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងមានប្រព័ន្ធលំហូរទឹកបញ្ច្រាសទិសដៅដ៏អស្ចារ្យនារដូវវស្សា។ ដែនដីសណ្ដទន្លេមេគង្គនៅប្រទេសវៀតណាម គឺជាតំបន់ដាំស្រូវដ៏ធំមួយ ដែលផ្គត់ផ្គង់ស្បៀងអាហារដល់ប្រជាពលរដ្ឋរាប់សិបលាននាក់។ សហគមន៍អ្នកនេសាទ និងភូមិបណ្ដែតទឹក គឺជាទេសភាពដែលគេឃើញជាទូទៅនៅតាមដងទន្លេមេគង្គ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមប្រវត្តិសាស្ត្រ ទន្លេមេគង្គគឺជាសរសៃឈាមដ៏សំខាន់សម្រាប់អាណាចក្របុរាណនានានៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដូចជា នគរភ្នំ (Funan) ចេនឡា (Chenla) និងអាណាចក្រខ្មែរអង្គរ តាមវិគីភីឌា។ ទន្លេនេះបានជួយសម្រួលដល់ការធ្វើពាណិជ្ជកម្ម និងទំនាក់ទំនងរវាងតំបន់។ នៅសតវត្សរ៍ទី១៩ បេសកកម្មរុករករបស់បារាំងឆ្នាំ១៨៦៦-១៨៦៨ ដឹកនាំដោយលោកអឺនេស្ត ឌូដាត ដឺ ឡាក្រេ (Ernest Doudart de Lagrée) និងលោកហ្វ្រង់ស៊ីស ហ្កានៀ (Francis Garnier) បានព្យាយាមស្វែងរកផ្លូវពាណិជ្ជកម្មទៅកាន់ប្រទេសចិន ប៉ុន្តែបានរកឃើញថា ទន្លេមេគង្គមានឧបសគ្គធម្មជាតិជាច្រើន ដូចជាទឹកធ្លាក់ខ្ពស់ៗ ដែលរារាំងការធ្វើដំណើរ នេះបើតាមវិគីភីឌា។ នៅសតវត្សរ៍ទី២០ ទន្លេមេគង្គបានដើរតួនាទីក្នុងសង្គ្រាមឥណ្ឌូចិន និងសង្គ្រាមវៀតណាម ដោយតំបន់មួយចំនួនត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាផ្លូវដឹកជញ្ជូនសម្រាប់ផ្លូវលំហូជីមិញ។ ក្រោយមក គណៈកម្មការទន្លេមេគង្គ (Mekong River Commission) ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ១៩៩៥ ដោយប្រទេសកម្ពុជា ឡាវ ថៃ និងវៀតណាម ដើម្បីលើកកម្ពស់ការគ្រប់គ្រងរួមគ្នាលើធនធានទឹក។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ទន្លេមេគង្គមានសារៈសំខាន់ខាងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ជាពិសេសខាងវិស័យជលផល កសិកម្ម និងការដឹកជញ្ជូន។ តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា ទន្លេនេះគឺជាប្រភពត្រីទឹកសាបដ៏ធំបំផុតមួយនៅលើពិភពលោក ដែលផ្គត់ផ្គង់ប្រូតេអ៊ីនដល់ប្រជាជនរាប់លាននាក់។ តំបន់ដីសណ្ដទន្លេមេគង្គនៅវៀតណាម ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា «ឃ្លាំងស្រូវ» របស់ប្រទេស ដោយផលិតស្រូវបានច្រើនជាងពាក់កណ្ដាលនៃទិន្នផលសរុប។ វប្បធម៌តាមដងទន្លេក៏មានលក្ខណៈពិសេសដែរ ដូចជាទីផ្សារបណ្ដែតទឹកនៅក្រុងកឹងធឺ (Cần Thơ) និងពិធីបុណ្យអុំទូកនៅកម្ពុជា ដែលភ្ជាប់ទៅនឹងលំហូរទឹកបញ្ច្រាសនៃទន្លេសាប។ លើសពីនេះ តំបន់ទេសចរណ៍ដូចជាទីក្រុងហ្លួងប្រាបាង នៅប្រទេសឡាវ ដែលជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ក៏ទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរដោយសារទេសភាពទន្លេមេគង្គផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ ទន្លេមេគង្គកំពុងប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាប្រឈមជាច្រើន ដែលត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយដោយសារព័ត៌មាននានា។ ការសាងសង់ទំនប់វារីអគ្គិសនីជាច្រើន ជាពិសេសនៅប្រទេសចិន និងឡាវ បានបណ្ដាលឱ្យកម្រិតទឹកធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង កាត់បន្ថយបរិមាណដីល្បាប់ដែលហូរតាមដងទន្លេ និងបង្កើនគ្រោះរាំងស្ងួតនៅតំបន់អាងទន្លេខាងក្រោម។ តាមវិគីភីឌា ការសិក្សាបានបង្ហាញថា ទន្លេមេគង្គអាចនឹងបាត់បង់ប្រភេទត្រីមួយចំនួន ហើយសហគមន៍អ្នកនេសាទត្រូវរងផលប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ លើសពីនេះ គណៈកម្មការទន្លេមេគង្គ និងអង្គការអន្តរជាតិបានសម្ដែងការព្រួយបារម្ភអំពីកង្វះតម្លាភាពក្នុងការប្រតិបត្តិការទំនប់ ដែលអាចបង្កជម្លោះរវាងប្រទេសដែលស្ថិតនៅខាងដើមទន្លេ និងខាងចុងទន្លេ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការធ្លាក់ចុះកម្រិតទឹកអាចប៉ះពាល់ដល់បាតុភូតទឹកបញ្ច្រាសនៃបឹងទន្លេសាប ដែលជាប្រភពធនធានជលផលដ៏សំខាន់សម្រាប់ប្រជាជនរាប់លាននាក់។