ទិដ្ឋភាពទូទៅ

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយអនឡាញវិគីភីឌា កង្វះខាតបន្ទះឈីប (chip shortage) ឬវិបត្តិបន្ទះឈីប គឺជាបាតុភូតមួយដែលតម្រូវការបន្ទះឈីបស៊ីលីកុន (semiconductor chips) មានលើសពីសមត្ថភាពផ្គត់ផ្គង់ នៅទូទាំងឧស្សាហកម្មបន្ទះសៀគ្វីរួមបញ្ចូលគ្នា (IC)។ វិបត្តិនេះបានផ្ទុះឡើងខ្លាំងនៅចន្លោះឆ្នាំ២០២០ ដល់ឆ្នាំ២០២៣ បណ្ដាលមកពីកត្តាជាច្រើន រួមមានជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩ ការកើនឡើងតម្រូវការឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិកសម្រាប់ការងារនិងការសិក្សាពីចម្ងាយ និងការរាំងស្ទះខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់សកល។

តាមវិគីភីឌា បន្ទះឈីបគឺជាសមាសធាតុដ៏សំខាន់នៅក្នុងស្ទើរតែគ្រប់ឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិកទំនើប រួមទាំងទូរសព្ទដៃ កុំព្យូទ័រ រថយន្ត និងឧបករណ៍វេជ្ជសាស្ត្រ។ ការខ្វះខាតនេះបានបង្កឱ្យមានការពន្យារពេលផលិតកម្ម ការដំឡើងតម្លៃផលិតផល និងផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចទូលំទូលាយ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាប្រធានបទក្ដៅនៃការពិភាក្សាទូទាំងពិភពលោក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ទោះបីជាកង្វះខាតបន្ទះឈីបបានប៉ះពាល់គ្រប់តំបន់នៅលើពិភពលោកក៏ដោយ ក៏មជ្ឈមណ្ឌលផលិតកម្មឈីបដ៏សំខាន់ៗស្ថិតនៅតៃវ៉ាន់ (ក្រុមហ៊ុន TSMC) កូរ៉េខាងត្បូង (Samsung, SK Hynix) និងសហរដ្ឋអាមេរិក (Intel, GlobalFoundries)។ យោងតាមវិគីភីឌា ប្រទេសចិន ជប៉ុន និងអឺរ៉ុបក៏មានរោងចក្រផលិតឈីបសំខាន់ៗផងដែរ។ ការពឹងផ្អែកខ្លាំងលើសហគ្រាសមួយចំនួនតូចនៅអាស៊ីខាងកើតបានធ្វើឱ្យខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ងាយរងគ្រោះនឹងការរាំងស្ទះណាមួយ។

វិបត្តិនេះបានជះឥទ្ធិពលដល់គ្រប់ក្រុមអ្នកប្រើប្រាស់ តាំងពីបុគ្គលឯកជនរហូតដល់សាជីវកម្មធំៗ។ តាមវិគីភីឌា ឧស្សាហកម្មរថយន្តនៅសហរដ្ឋអាមេរិក អឺរ៉ុប និងអាស៊ី ត្រូវបង្ខំចិត្តកាត់បន្ថយផលិតកម្ម និងផ្អាកខ្សែចង្វាក់ផលិតកម្មជាបណ្ដោះអាសន្ន ដោយសារខ្វះឈីបសម្រាប់ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងម៉ាស៊ីន និងប្រព័ន្ធកម្សាន្ត។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

តាមវិគីភីឌា កង្វះខាតបន្ទះឈីបមិនមែនជាបាតុភូតថ្មីទេ។ ឧស្សាហកម្ម semiconductor បានជួបប្រទះវិបត្តិកង្វះខាតជាច្រើនដងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ដូចជាវិបត្តិឆ្នាំ១៩៨៨ ដែលបណ្ដាលមកពីតម្រូវការកុំព្យូទ័រផ្ទាល់ខ្លួនកើនឡើង។ ជាទូទៅ វិបត្តិទាំងនេះកើតឡើងនៅពេលការវិនិយោគលើសមត្ថភាពផលិតក្រោយការធ្លាក់ចុះទីផ្សារ បង្កើតឱ្យមានភាពមិនចុះសម្រុងរវាងតម្រូវការនិងការផ្គត់ផ្គង់។

វិបត្តិកង្វះខាតឈីបសកលលើកនេះ (ឆ្នាំ២០២០-២០២៣) បានចាប់ផ្ដើមឡើងនៅដើមឆ្នាំ២០២០ នៅពេលដែលជំងឺកូវីដ-១៩ បានបង្ខំឱ្យប្រទេសជាច្រើនប្រកាសបិទខ្ទប់។ ការបិទខ្ទប់ទាំងនេះបានធ្វើឱ្យរោងចក្រផលិតឈីបជាច្រើនត្រូវបញ្ឈប់ដំណើរការ ឬធ្វើការក្រោមសមត្ថភាព ខណៈតម្រូវការឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិកបានកើនឡើងខ្ពស់ដោយសារការងារនិងការសិក្សាពីចម្ងាយ។ យោងតាមវិគីភីឌា ក្រុមហ៊ុនផលិតធំៗដូចជា TSMC និង Samsung បានព្យាយាមបង្កើនសមត្ថភាពផលិត ប៉ុន្តែមិនអាចគ្រប់គ្រាន់ទាន់តម្រូវការ។

ក្រៅពីការរាតត្បាត កត្តាផ្សេងទៀតដែលបានរួមចំណែក រួមមានសង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្មរវាងសហរដ្ឋអាមេរិកនិងចិន ដែលបានដាក់កំហិតលើការនាំចេញបច្ចេកវិទ្យាទៅក្រុមហ៊ុនចិនដូចជា Huawei។ គ្រោះធម្មជាតិដូចជាគ្រោះរាំងស្ងួតនៅតៃវ៉ាន់ (ដែលត្រូវការទឹកច្រើនសម្រាប់ផលិតឈីប) ក៏បានធ្វើឱ្យស្ថានការណ៍កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរដែរ តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

វិបត្តិកង្វះខាតឈីបបានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់សេដ្ឋកិច្ចសកល។ តាមវិគីភីឌា ឧស្សាហកម្មរថយន្តគឺជាវិស័យមួយដែលរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងជាងគេ ដោយក្រុមហ៊ុនផលិតរថយន្តធំៗត្រូវកាត់បន្ថយផលិតកម្មរាប់លានគ្រឿង ដែលនាំឱ្យបាត់បង់ប្រាក់ចំណូលរាប់ពាន់លានដុល្លារ។ ការខ្វះខាតនេះក៏បានរុញច្រានតម្លៃរថយន្តឡើងខ្ពស់ និងបង្កឱ្យមានការរំពឹងរង់ចាំយូរសម្រាប់អតិថិជន។

នៅក្នុងវិស័យអេឡិចត្រូនិក ក្រុមហ៊ុនផលិតទូរសព្ទដៃ កុងសូលហ្គេម និងកុំព្យូទ័រក៏បានប្រឈមនឹងការពន្យារពេលដាក់លក់ផលិតផលថ្មី ហើយអ្នកប្រើប្រាស់ត្រូវប្រឈមនឹងការឡើងថ្លៃ។ ជាលទ្ធផល ឥរិយាបថអ្នកប្រើប្រាស់បានផ្លាស់ប្ដូរ ដោយមនុស្សជាច្រើនពន្យារពេលផ្លាស់ប្តូរឧបករណ៍ថ្មី ឬងាកទៅរកផលិតផលជជុះ។

តាមវិគីភីឌា វិបត្តិនេះបានជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលនានាដឹកនាំគោលនយោបាយនាំយកផលិតកម្មឈីបមកកាន់ក្នុងស្រុកវិញ (reshoring) ដូចជាច្បាប់ CHIPS and Science Act របស់សហរដ្ឋអាមេរិក និង EU Chips Act របស់សហភាពអឺរ៉ុបជាដើម។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

យោងតាមវិគីភីឌា គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២៤ កង្វះខាតបន្ទះឈីបបានថយចុះគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ដោយសារការវិនិយោគថ្មីលើសមត្ថភាពផលិត និងការធ្លាក់ចុះនៃតម្រូវការឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិកមួយចំនួន។ ក៏ប៉ុន្តែ ឧស្សាហកម្ម semiconductor នៅតែជួបប្រទះភាពតានតឹងក្នុងវិស័យជាក់លាក់ ដូចជាឈីបសម្រាប់បញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) ដែលតម្រូវការកំពុងកើនឡើងខ្លាំង។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ប្រធានបទនេះនៅតែមានសារៈសំខាន់ ពីព្រោះប្រទេសកម្ពុជាដែលកំពុងអភិវឌ្ឍវិស័យបច្ចេកវិទ្យា និងឧស្សាហកម្មអេឡិចត្រូនិក ក៏អាចរងផលប៉ះពាល់ពីការប្រែប្រួលនៃខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ឈីបសកល។ ការយល់ដឹងអំពីវិបត្តិនេះជួយដល់ការរៀបចំគោលនយោបាយ និងការវិនិយោគនៅថ្នាក់ជាតិ។ លើសពីនេះ ភាពតានតឹងភូមិសាស្ត្រនយោបាយរវាងមហាអំណាចនៅតែជាហានិភ័យសម្រាប់ស្ថិរភាពផ្គត់ផ្គង់បន្ទះឈីប ហើយអាចបន្តទាក់ទងទៅនឹងសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាក្នុងនាមជាផ្នែកមួយនៃសង្វាក់ផលិតកម្មសកល។