ទិដ្ឋភាពទូទៅ

យោងតាមវិគីភីឌា ពាក្យ "អន្ទាក់ចំណូលមធ្យម" (Middle Income Trap) គឺជាស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចមួយដែលប្រទេសបានអភិវឌ្ឍរហូតផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបសម្រាប់មនុស្សម្នាក់ (GDP per capita) ឈានដល់កម្រិតចំណូលមធ្យម ប៉ុន្តែប្រទេសនោះមិនអាចបន្តកំណើន និងមិនអាចឡើងទៅឋានៈជាប្រទេសចំណូលខ្ពស់បាន។ គំនិតនេះត្រូវបានណែនាំដោយធនាគារពិភពលោកនៅឆ្នាំ ២០០៧ ដោយកំណត់ថាជាប្រទេសដែលមានប្រាក់ចំណូលជាតិសរុបសម្រាប់មនុស្សម្នាក់ (GNI per capita) នៅចន្លោះ ១.០០០ ដុល្លារ និង ១២.០០០ ដុល្លារ តាមតម្លៃថេរឆ្នាំ ២០១១។

នៅពេលប្រទេសមួយស្ថិតក្នុងអន្ទាក់នេះ សេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួនតែងជួបការធ្លាក់ចុះផលិតភាព និងភាពប្រកួតប្រជែង។ មូលហេតុចម្បងគឺការពឹងផ្អែកខ្លាំងលើកម្លាំងពលកម្មថោក និងការនាំចេញផលិតផលបឋម ដែលមិនអាចទ្រទ្រង់កំណើនរយៈពេលវែងបាន នៅពេលប្រាក់ឈ្នួលកើនឡើង និងតម្រូវការពិភពលោកផ្លាស់ប្តូរ។ ដូច្នេះ អន្ទាក់ចំណូលមធ្យមបង្ហាញពីការបរាជ័យក្នុងការផ្លាស់ប្តូរពីសេដ្ឋកិច្ចផ្អែកលើធនធាន ទៅជាសេដ្ឋកិច្ចផ្អែកលើផលិតភាព និងការច្នៃប្រឌិត។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

យោងតាមវិគីភីឌា ប្រទេសដែលស្ថិតក្នុងកម្រិតចំណូលមធ្យមមានវត្តមាននៅគ្រប់តំបន់ ប៉ុន្តែតំបន់ដែលជាប់គាំងយូរជាងគេរួមមាន អាមេរិកឡាទីន និងអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ ឧទាហរណ៍ ប្រទេសប្រេស៊ីល ម៉ិកស៊ិក និងអាហ្សង់ទីន បានជាប់គាំងតាំងពីទសវត្សរ៍ ១៩៨០ ខណៈប្រទេសថៃ ម៉ាឡេស៊ី និងឥណ្ឌូនេស៊ី កំពុងប្រឈមមុខស្រដៀងគ្នា។

តាមទិន្នន័យរបស់ធនាគារពិភពលោក ប្រជាជនសរុបក្នុងប្រទេសចំណូលមធ្យមមានជាង ៥ ពាន់លាននាក់ ស្មើនឹងជាង ៦០% នៃប្រជាជនពិភពលោក។ ក្នុងចំណោមនោះ ប្រទេសជាច្រើនកំពុងជួបបញ្ហាប្រជាសាស្ត្រដូចជាភាពចាស់ជរានៃប្រជាជន ដែលធ្វើឱ្យការគេចផុតពីអន្ទាក់កាន់តែពិបាក។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ពាក្យ "អន្ទាក់ចំណូលមធ្យម" ត្រូវបានបង្កើតដំបូងដោយធនាគារពិភពលោកក្នុងរបាយការណ៍ឆ្នាំ ២០០៧ មានចំណងជើង "An East Asian Renaissance: Ideas for Economic Growth" សរសេរដោយអ្នកសេដ្ឋកិច្ច Indermit Gill និង Homi Kharas។ យោងតាមវិគីភីឌា របាយការណ៍នេះព្រមានថា ប្រទេសអាស៊ីកំពុងអភិវឌ្ឍអាចជួបការថមថយកំណើន បើមិនធ្វើកំណែទម្រង់ស្ថាប័ន និងបង្កើនការច្នៃប្រឌិត។

មុនសម័យនោះ អ្នកសេដ្ឋកិច្ចបានសង្កេតឃើញបាតុភូតស្រដៀងគ្នាតាមរយៈទ្រឹស្តី "ដំណាក់កាលនៃការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច" របស់ Walt Rostow និងគំរូ "ពពួកសត្វពពែហោះ" (Flying Geese Model)។ ប្រទេសខ្លះដូចជាអាហ្សង់ទីន ធ្លាប់ជាប្រទេសសម្បូរក្នុងសតវត្សទី ២០ ប៉ុន្តែបានជួបវិបត្តិរ៉ាំរ៉ៃ ហើយបន្តជាប់គាំងរហូតដល់សព្វថ្ងៃ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

យោងតាមវិគីភីឌា កត្តាសេដ្ឋកិច្ចដែលនាំឱ្យជាប់អន្ទាក់រួមមានការពឹងផ្អែកលើការនាំចេញផលិតផលបឋម ការវិនិយោគទាបក្នុង R&D និងកង្វះជំនាញទំនើប។ បន្ថែមពីនេះ អំពើពុករលួយ ស្ថាប័នទន់ខ្សោយ និងអស្ថិរភាពនយោបាយ ក៏ជាឧបសគ្គធំដែរ។

ពីទិដ្ឋភាពវប្បធម៌ ប្រទេសដែលមានវប្បធម៌ជាសហគ្រិនខ្ពស់ និងឲ្យតម្លៃការអប់រំបច្ចេកវិទ្យា ច្រើនមានឱកាសចៀសផុតពីអន្ទាក់បានលឿន។ ឧទាហរណ៍ កូរ៉េខាងត្បូងបានវិនិយោគខ្លាំងក្នុងការអប់រំ និងវិទ្យាសាស្ត្រ រួមផ្សំនឹងភាពជាសហគ្រិន បានក្លាយជាប្រទេសចំណូលខ្ពស់ក្នុងរយៈពេលខ្លី។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

យោងតាមរបាយការណ៍របស់ធនាគារពិភពលោក និងសារព័ត៌មានក្នុងស្រុក អន្ទាក់ចំណូលមធ្យមគឺជាប្រធានបទក្តៅសម្រាប់កម្ពុជា។ កម្ពុជាបានឡើងពីឋានៈចំណូលទាបទៅចំណូលមធ្យមកម្រិតទាបនៅឆ្នាំ ២០១៥ ហើយកំណត់គោលដៅចំណូលមធ្យមកម្រិតខ្ពស់នៅឆ្នាំ ២០៣០ និងចំណូលខ្ពស់នៅឆ្នាំ ២០៥០។ រដ្ឋាភិបាលបានដាក់ចេញគោលនយោបាយអភិវឌ្ឍវិស័យឧស្សាហកម្ម ២០១៥-២០២៥ និងការជំរុញសេដ្ឋកិច្ចឌីជីថល ដើម្បីចៀសផុតពីអន្ទាក់នេះ។

នៅក្នុងតំបន់ ប្រទេសវៀតណាម និងថៃ ក៏កំពុងប្រឈមហានិភ័យដូចគ្នា។ យោងតាមការវិភាគរបស់អ្នកជំនាញ ការធ្វើសមាហរណកម្មខ្សែច្រវាក់តម្លៃសកល និងការលើកកម្ពស់ជំនាញបច្ចេកវិទ្យា គឺជាកត្តាគន្លឹះ។

ជារួម ការតាមដាន និងយល់ដឹងអំពីអន្ទាក់ចំណូលមធ្យម ជារឿងចាំបាច់សម្រាប់កម្ពុជា ជាពិសេសនៅពេលដែលសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកស្ថិតក្នុងភាពមិនប្រាកដប្រជា។