ជនចំណាកស្រុក

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ជនចំណាកស្រុក (Migrant) គឺជាបុគ្គលដែលផ្លាស់ទីពីទីតាំងមួយទៅទីតាំងមួយទៀត ដោយអាចឆ្លងកាត់ព្រំដែនអន្តរជាតិ ឬក្នុងប្រទេសតែមួយ។ ពាក្យនេះគ្របដណ្តប់លើក្រុមមនុស្សជាច្រើន ដូចជា ជនចំណាកស្រុកសេដ្ឋកិច្ច ជនភៀសខ្លួន ជនស្វែងរកសិទ្ធិជ្រកកោន និងជនផ្លាស់ទីក្នុងប្រទេស (IDPs) ជាដើម។

តាមរបាយការណ៍របស់នាយកដ្ឋានកិច្ចការសេដ្ឋកិច្ចនិងសង្គមនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ (UN DESA) ក្នុងឆ្នាំ ២០២០ មានជនចំណាកស្រុកអន្តរជាតិប្រមាណ ២៨១ លាននាក់នៅទូទាំងពិភពលោក ដែលស្មើនឹង ៣,៦% នៃប្រជាជនសកល។ ចំនួននេះបានកើនឡើងពី ២២១ លាននាក់នៅឆ្នាំ ២០១០ ហើយបន្តកើនឡើងជាលំដាប់។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

តាមការចងក្រងរបស់ Wikipedia ជនចំណាកស្រុកអន្តរជាតិភាគច្រើនរស់នៅក្នុងប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ ប៉ុន្តែក៏មានចំនួនដ៏ច្រើនដែលផ្លាស់ទីរវាងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ (សន្ទនីយភាពខាងត្បូង-ត្បូង)។ ប្រទេសដែលមានជនចំណាកស្រុកចូលច្រើនជាងគេរួមមាន សហរដ្ឋអាមេរិក អាល្លឺម៉ង់ អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត រុស្ស៊ី និងចក្រភពអង់គ្លេស។ ចំណែកឯប្រទេសដែលមានជនចំណាកស្រុកចាកចេញច្រើនជាងគេ រួមមាន ឥណ្ឌា ម៉ិចស៊ីកូ រុស្ស៊ី ចិន និងស៊ីរី។

ជនចំណាកស្រុកមកពីមជ្ឈដ្ឋានសង្គម វប្បធម៌ និងភាសាចម្រុះគ្នា។ មូលហេតុជម្រុញឱ្យមានការផ្លាស់ទីរួមមានឱកាសការងារ ការសិក្សា ការរត់គេចពីសង្រ្គាម និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិនៃការផ្លាស់ទីរបស់មនុស្សជាតិមានដើមកំណើតតាំងពីសម័យបុរេប្រវត្តិ ដោយមនុស្សសម័យដើមបានធ្វើដំណើរចេញពីទ្វីបអាហ្រ្វិកទៅកាន់តំបន់ផ្សេងៗ។ Wikipedia បានរៀបរាប់ថា ការធ្វើចំណាកស្រុកជាប្រវត្តិសាស្ត្របានកើតឡើងតាមរយៈការដណ្តើមយកទឹកដី ការធ្វើពាណិជ្ជកម្ម និងការធ្វើអាណានិគម។

នៅសតវត្សរ៍ទី ១៦ ដល់ទី ១៩ ការដឹកជញ្ជូនទាសករអាហ្វ្រិកទៅកាន់ទ្វីបអាមេរិក គឺជាទម្រង់នៃការចំណាកស្រុកដោយបង្ខំដ៏ធំមួយ។ បន្ទាប់ពីសង្រ្គាមលោកលើកទី២ ប្រទេសអឺរ៉ុបជាច្រើនបានអនុវត្តកម្មវិធី "ពលករភ្ញៀវ" ដើម្បីទាក់ទាញកម្លាំងពលកម្មពីបរទេស។

ក្នុងប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ថ្មីៗនេះ វិបត្តិជនភៀសខ្លួននៅស៊ីរី មីយ៉ាន់ម៉ា និងអាហ្វហ្គានីស្ថាន បាននាំឱ្យមានការកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងនៃជនចំណាកស្រុកដោយបង្ខំ។ កត្តាប្រែប្រួលអាកាសធាតុក៏កំពុងក្លាយជាមូលហេតុថ្មីដែលជំរុញឱ្យមានការផ្លាស់ទីផងដែរ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ជនចំណាកស្រុកដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចសកល។ តាមរបាយការណ៍របស់ធនាគារពិភពលោក (World Bank) ដែលដកស្រង់ដោយ Wikipedia ប្រាក់ដែលជនចំណាកស្រុកផ្ញើរត្រឡប់ទៅប្រទេសកំណើត (remittances) សម្រាប់ប្រទេសមានចំណូលទាបនិងមធ្យម មានចំនួនសរុបប្រមាណ ៥៤០ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិកនៅឆ្នាំ ២០២០។ ប្រាក់ទាំងនេះបានគាំទ្រសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារ និងជួយកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រនៅក្នុងប្រទេសក្រីក្រ។

នៅក្នុងទិដ្ឋភាពវប្បធម៌ ជនចំណាកស្រុកបាននាំមកនូវភាពចម្រុះដល់សង្គមប្រទេសទទួល តាមរយៈម្ហូបអាហារ ភាសា សិល្បៈ និងប្រពៃណី។ ទោះជាយ៉ាងណា ការធ្វើសមាហរណកម្មជនចំណាកស្រុកក៏អាចប្រឈមនឹងបញ្ហា ដូចជាការរើសអើង និងការប្រកាន់ពូជសាសន៍ (xenophobia) ជាដើម។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ប្រធានបទជនចំណាកស្រុកមានសារៈសំខាន់ជាពិសេស ដោយសារប្រជាជនកម្ពុជាយ៉ាងច្រើនធ្វើដំណើរទៅធ្វើការនៅបរទេស ជាពិសេសទៅកាន់ប្រទេសថៃ កូរ៉េខាងត្បូង និងម៉ាឡេស៊ី។ យោងតាមការប៉ាន់ស្មានរបស់អង្គការអន្តរជាតិសម្រាប់ជនចំណាកស្រុក (IOM) និងរបាយការណ៍ពីសារព័ត៌មាននានា មានកម្មករកម្ពុជាប្រមាណ ១ លាននាក់កំពុងធ្វើការនៅថៃតែមួយ។ ប្រាក់ផ្ញើរត្រឡប់ពីពលករទាំងនេះបានក្លាយជាប្រភពចំណូលដ៏សំខាន់សម្រាប់គ្រួសារកម្ពុជាជាច្រើន។

ព្រឹត្តិការណ៍ថ្មីៗដូចជាវិបត្តិកូវីដ-១៩ បានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់ជនចំណាកស្រុកកម្ពុជា ដោយមានការបិទព្រំដែន និងការខាតបង់ការងារ។ លើសពីនេះ បញ្ហាការជួញដូរមនុស្ស និងមណ្ឌលឆបោកតាមអនឡាញ ដែលជាញឹកញាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងជនចំណាកស្រុកកម្ពុជា បានក្លាយជាប្រធានបទក្តៅក្នុងសារព័ត៌មានជាតិនិងអន្តរជាតិ។

KhmerPulse បន្តតាមដានព័ត៌មានទាក់ទងនឹងជនចំណាកស្រុកកម្ពុជា និងពិភពលោក ដោយពឹងផ្អែកលើប្រភពចម្រុះ។