មីឡាន

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា មីឡានគឺជាទីរួមតំបន់ឡុមបាឌី (Lombardy) ប្រទេសអ៊ីតាលី ហើយជាទីក្រុងធំទីពីរបន្ទាប់ពីទីក្រុងរ៉ូម។ នៅឆ្នាំ ២០២៦ ចំនួនប្រជាជនក្នុងក្រុងមានចំនួន ១,៣៦២,៨៦៣ នាក់ ចំណែកឯតំបន់ទីក្រុងជុំវិញមានប្រជាជនប្រមាណ ៦.៥៥ លាននាក់ ដែលធ្វើឲ្យវាជាតំបន់ក្រុងធំជាងគេនៅអ៊ីតាលី និងជាតំបន់ក្រុងធំជាងគេទីបួននៅក្នុងសហភាពអឺរ៉ុប។ មីឡានត្រូវបានចាត់ទុកជារដ្ឋធានីសេដ្ឋកិច្ចរបស់អ៊ីតាលី ដោយតំបន់ក្រុងរបស់វារួមចំណែកប្រមាណ ២០% នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) របស់ប្រទេស។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា មីឡានស្ថិតនៅលើវាលទំនាបប៉ូ (Po Valley) ភាគខាងជើងប្រទេសអ៊ីតាលី ក្នុងតំបន់ឡុមបាឌី។ តំបន់ទីក្រុងបានរីកសាយភាយយ៉ាងខ្លាំងចាប់តាំងពីពាក់កណ្ដាលសតវត្សទី ២០ មកម្លេះ ដូចដែលបង្ហាញក្នុងរូបភាពផ្កាយរណប។ ទីក្រុងនេះមានប្រជាជនចម្រុះជាតិសាសន៍ រួមមានសហគមន៍ជនជាតិចិនដ៏ធំមួយដែលគេស្គាល់ថាជាតំបន់ចិនថោន (Milan Chinatown) និងសហគមន៍ជនជាតិអាហ្វ្រិកដែលហៅថា "Asmarina" នៅតំបន់ជុំវិញផ្លូវ Settala។ លើសពីនេះ មីឡានក៏មានប្រព័ន្ធប្រឡាយទឹកបុរាណហៅថា Navigli ដែលមានតាំងពីយុគសម័យកណ្ដាល និងនៅតែដំណើរការរហូតដល់សព្វថ្ងៃ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់មីឡានចាប់ផ្តើមតាំងពីសម័យរ៉ូមបុរាណ ដោយទីក្រុងនេះធ្លាប់ត្រូវបានគេហៅថា Mediolanum។ នៅឆ្នាំ ៣១៣ ព្រះចៅអធិរាជ Constantine និង Licinius បានចេញសេចក្ដីប្រកាសមីឡាន (Edict of Milan) ដែលធានាសេរីភាពសាសនាដល់ពួកគ្រីស្ទាន។ ប្រាង្គបុរាណដូចជាសសរស្តម្ភសានឡូរេនសូ (Columns of San Lorenzo) និងអគារវិមានអធិរាជនានានៅតែជាភស្តុតាងនៃសម័យកាលនេះ។

ក្នុងយុគសម័យកណ្ដាល មីឡានក្លាយជារដ្ឋទីក្រុងដ៏មានឥទ្ធិពល។ ទីលានព្យ៉ាស្សា ម៉ឺខានធី (Piazza Mercanti) គឺជាបេះដូងនៃសកម្មភាពពាណិជ្ជកម្ម ខណៈដែលខ្លោងទ្វារទីឈីណេសេ (Porta Ticinese) ត្រូវបានសាងសង់ក្នុងសតវត្សទី ១២ និងបន្ទាយស្វ័រហ្សា (Castello Sforzesco) ជាសំណង់ការពារដ៏រឹងមាំ។ សម័យរ៉េនេសង់ (Renaissance) បានបន្សល់ទុកនូវកេរ្តិ៍ដំណែលសិល្បៈដ៏មហាអស្ចារ្យដូចជា គំនូរ "ពិធីជប់លៀងចុងក្រោយ" (The Last Supper) ដោយលោក Leonardo da Vinci ដែលត្រូវបានអង្គការយូណេស្កូទទួលស្គាល់ជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោក។ គួរកត់សម្គាល់ផងដែរថា មន្ទីរពេទ្យ Ca' Granda សាងសង់ឡើងនៅឆ្នាំ ១៤៥៦ ដោយអ្នកឧកញ៉ា Francesco I Sforza ឥឡូវជាសាកលវិទ្យាល័យមីឡាន។

នៅសតវត្សក្រោយមក មីឡានបានស្ថិតនៅក្រោមការត្រួតត្រារបស់អេស្ប៉ាញ និងបន្ទាប់មកអូទ្រីស។ យោងតាមវិគីភីឌា នៅឆ្នាំ ១៨០៥ មីឡានបានក្លាយជារាជធានីនៃព្រះរាជាណាចក្រអ៊ីតាលីក្រោមការដឹកនាំរបស់ណាប៉ូឡេអុង បូណាប៉ាត។ ការបះបោរដ៏ល្បី "ប្រាំថ្ងៃនៅមីឡាន" (Five Days of Milan) ពីថ្ងៃទី ១៨ ដល់ ២២ មីនា ១៨៤៨ បង្ហាញពីការតស៊ូដើម្បីបណ្ដេញអូទ្រីសចេញ។ ក្រោយការបង្រួបបង្រួមអ៊ីតាលី ទីក្រុងបានទទួលរងការបំផ្លិចបំផ្លាញយ៉ាងដំណំក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ ដូចជាការទម្លាក់គ្រាប់បែកលើវិចិត្រសាល Galleria Vittorio Emanuele II នៅឆ្នាំ ១៩៤៣ ដែលត្រូវបានកត់ត្រាទុក។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា មីឡានជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច ហិរញ្ញវត្ថុ និងម៉ូដដ៏សំខាន់របស់ពិភពលោក។ ផ្សារភាគប័ណ្ណអ៊ីតាលី Borsa Italiana មានទីស្នាក់ការនៅ Palazzo Mezzanotte ខណៈដែលការតាំងពិព័រណ៍ Fiera Milano គឺជាអ្នករៀបចំពិព័រណ៍ពាណិជ្ជកម្មធំជាងគេនៅអ៊ីតាលី និងធំជាងគេទីបួននៅលើពិភពលោក។ តំបន់ពាណិជ្ជកម្មទំនើប Porta Nuova និង CityLife ពោរពេញដោយអគារការិយាល័យ និងសណ្ឋាគារប្រណីត។

ទីក្រុងនេះត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថាជារាជធានីម៉ូដពិភពលោកមួយ ដោយមានតំបន់ Quadrilatero della Moda ដែលរួមបញ្ចូលផ្លូវល្បីៗដូចជា Via Monte Napoleone, Via della Spiga និង Via Manzoni។ យោងតាមវិគីភីឌា ផ្លូវ Monte Napoleone ធ្លាប់ជាផ្លូវដែលមានតម្លៃថ្លៃបំផុតនៅអឺរ៉ុបក្នុងឆ្នាំ ២០២៤។ វិចិត្រសាល Galleria Vittorio Emanuele II ដែលបើកដំណើរការតាំងពីសតវត្សទី ១៩ គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលទិញទំនិញដ៏ចំណាស់ជាងគេនៅអ៊ីតាលី។

ខាងផ្នែកវប្បធម៌ មីឡានមានរោងល្ខោនឡាស្កាឡា (La Scala) ដែលសម្ពោធនៅឆ្នាំ ១៧៧៨ និងជារោងល្ខោនអូប៉េរ៉ាដ៏មានកិត្យានុភាពបំផុតមួយក្នុងពិភពលោក។ វិហារដួម៉ូ (Duomo di Milano) ជាសំណង់ស្ថាបត្យកម្មហ្គោធិកដ៏អស្ចារ្យ និងជាគោលដៅទេសចរណ៍ដ៏ពេញនិយមបំផុត។ សារមន្ទីរ Pinacoteca di Brera ជាវិចិត្រសាលសិល្បៈធំជាងគេនៅមីឡាន រីឯ Museo del Novecento ប្រមូលផ្ដុំស្នាដៃសិល្បៈអ៊ីតាលីសតវត្សទី ២០។ លើសពីនេះ ស្នាដៃអក្សរសិល្ប៍ "គូដណ្ដឹង" (The Betrothed) ដោយលោក Alessandro Manzoni បានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការបង្កើតភាសាអ៊ីតាលីបង្រួបបង្រួម។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សព្វថ្ងៃ មីឡានបន្តដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់លើឆាកអន្តរជាតិ។ យោងតាមវិគីភីឌា ការធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះនៃព្រឹត្តិការណ៍ Expo 2015 បានបញ្ជាក់ពីសមត្ថភាពទីក្រុងក្នុងការច្នៃប្រឌិត និងអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាព។ ប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនសាធារណៈក៏បានរីកចម្រើនខ្លាំងដែរ៖ មេត្រូមីឡាន (Milan Metro) ជាប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនលឿនធំជាងគេនៅអ៊ីតាលី ហើយខ្សែ M4 ដែលទើបនឹងសម្ពោធថ្មីៗនេះ (ស្ថានីយ៍ San Babila) បានបង្កើនភាពងាយស្រួលក្នុងការធ្វើដំណើរ។ ស្ថានីយ៍រថភ្លើងកណ្តាល Milano Centrale និងអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ Malpensa ភ្ជាប់មីឡានជាមួយទីក្រុងធំៗនានានៅអឺរ៉ុប។

ក្នុងវិស័យកីឡា ក្លឹបបាល់ទាត់ AC Milan និង Inter Milan ដែលពេញនិយមពាសពេញពិភពលោក នៅតែប្រើប្រាស់កីឡដ្ឋានសានស៊ីរ៉ូ (San Siro) ដែលជាកីឡដ្ឋានធំជាងគេនៅអ៊ីតាលី និងមានសមត្ថភាពផ្ទុកអ្នកទស្សនារហូតដល់ ៨០,០០០ នាក់។ លើសពីនេះ មីឡាននៅតែជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃការប្រកួតប្រជែងម៉ូដ និងការរចនា ដែលទាក់ទាញអ្នកជំនាញនិងអ្នកទេសចររាប់លាននាក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ។