គ្រោះថ្នាក់ និងហេតុការណ៍អាកាសចរណ៍

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

គ្រោះថ្នាក់អាកាសចរណ៍ គឺជាព្រឹត្តិការណ៍ក្នុងពេលប្រតិបត្តិការយន្តហោះ ដែលបណ្តាលឲ្យមានរបួសធ្ងន់ធ្ងរ ស្លាប់ ឬការខូចខាតយ៉ាងដំណំ។ ចំណែកហេតុការណ៍អាកាសចរណ៍ គឺជាព្រឹត្តិការណ៍ដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សុវត្ថិភាព ប៉ុន្តែមិនឈានដល់ថ្នាក់ជាគ្រោះថ្នាក់ឡើយ។ តាមវិគីភីឌា ការទប់ស្កាត់គ្រោះថ្នាក់ទាំងពីរប្រភេទនេះ គឺជាគោលដៅចម្បងនៃសុវត្ថិភាពអាកាសចរណ៍។ អង្គការអាកាសចរណ៍ស៊ីវិលអន្តរជាតិ (ICAO) ក៏បានកំណត់និយមន័យស្រដៀងគ្នានេះដែរ ដោយសង្កត់ធ្ងន់ថា ហេតុការណ៍ណាមួយដែលប៉ះពាល់ឬអាចប៉ះពាល់ដល់សុវត្ថិភាព ត្រូវបានចាត់ទុកជាហេតុការណ៍។

កត្តាចម្បងដែលបង្កឲ្យមានគ្រោះថ្នាក់ រួមមានអាកាសធាតុមិនអំណោយផលដូចជា ខ្យល់ព្យុះ ព្យុះផ្គររន្ទះ កករងើទឹកកក និងការមើលឃើញទាប ដែលមានកត់ត្រាជាប្រវត្តិសាស្ត្រជាមូលហេតុសំខាន់។ តាមរបាយការណ៍របស់ ICAO កំហុសមនុស្ស ការបរាជ័យបច្ចេកទេស និងការប៉ះទង្គិចជាមួយភ្នំ (CFIT) ក៏ជាកត្តានាំមុខផងដែរ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

គ្រោះថ្នាក់អាកាសចរណ៍អាចកើតឡើងនៅគ្រប់ទីកន្លែងក្នុងពិភពលោក ចាប់តាំងពីតំបន់ភ្នំខ្ពស់ដូចជាហិម៉ាឡៃយ៉ា និងដេស មហាសមុទ្រធំៗ រហូតដល់ដងផ្លូវរត់ព្រលាននានា។ តាមការសិក្សារបស់ ICAO តំបន់ដែលមានអាកាសធាតុប្រែប្រួលខ្លាំង និងភូមិសាស្ត្រស្មុគស្មាញ មានហានិភ័យខ្ពស់ជាង។ ការហោះហើរលើសមុទ្រឆ្ងាយតម្រូវឲ្យមានការបញ្ជាក់ ETOPS ពីស្ថាប័នគ្រប់គ្រង។

បើគិតពីប្រជាជន គ្រោះថ្នាក់ទាំងនេះពាក់ព័ន្ធដល់អ្នកដំណើរ អ្នកបើកយន្តហោះ និងបុគ្គលិកលើយន្តហោះ ព្រមទាំងសហគមន៍នៅតំបន់ជុំវិញ ដូចករណី Lockerbie និង ១១កញ្ញា។ រូបថតខាងលើបង្ហាញពីក្រុមស៊ើបអង្កេត ដែលជាផ្នែកសំខាន់ក្នុងការស្រាវជ្រាវរកមូលហេតុនៃគ្រោះថ្នាក់។ អ្នកជំនាញទាំងនេះរួមមានវិស្វករ អ្នកជំនាញកត្តាមនុស្ស និងអ្នកវិភាគទិន្នន័យ ដែលធ្វើការក្រោមស្តង់ដារ ICAO Annex 13។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រពីវិគីភីឌា គ្រោះថ្នាក់អាកាសចរណ៍បានកើតមានតាំងពីសម័យដើមនៃការហោះហើរ។ នៅឆ្នាំ១៩៧៧ ឧបទ្ទវហេតុដ៏សាហាវបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្របានកើតឡើងនៅព្រលាន Tenerife ប្រទេសអេស្ប៉ាញ នៅពេលយន្តហោះ Boeing 747 ពីរគ្រឿងរបស់ក្រុមហ៊ុន KLM និង Pan Am បានបុកគ្នានៅលើផ្លូវរត់ ដែលបណ្តាលឲ្យមនុស្ស ៥៨៣ នាក់ស្លាប់។ ឧបទ្ទវហេតុនេះបានផ្លាស់ប្តូរវិធីសាស្ត្រសុវត្ថិភាពជាមូលដ្ឋាន ជាពិសេសការទំនាក់ទំនងតាមវិទ្យុ។

គ្រោះថ្នាក់ធ្ងន់ធ្ងរផ្សេងទៀតរួមមាន ជើងហោះហើរ Japan Airlines 123 នៅឆ្នាំ១៩៨៥ ដែលមានអ្នកស្លាប់ ៥២០ នាក់ដោយសារការបរាជ័យរចនាសម្ព័ន្ធ និងជើងហោះហើរ Saudi Arabian Airlines 763 បុកជាមួយ Air Kazakhstan 1907 នៅឆ្នាំ១៩៩៦ បណ្តាលឲ្យស្លាប់ ៣៤៩ នាក់។ ក្រៅពីគ្រោះថ្នាក់ ក៏មានហេតុការណ៍អាកាសចរណ៍ដូចជាការវាយប្រហារ ១១ កញ្ញា ឆ្នាំ២០០១ ដែលជាហេតុការណ៍មិនមែនគ្រោះថ្នាក់ ប៉ុន្តែបានផ្លាស់ប្តូរសន្តិសុខអាកាសចរណ៍ពិភពលោក។ បដិវត្តន៍បច្ចេកវិទ្យាក៏បានរួមចំណែក ដូចជាការបង្កើតប្រអប់ខ្មៅនៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៥០ ដែលជួយអ្នកស៊ើបអង្កេតយល់ពីមូលហេតុ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចនៃគ្រោះថ្នាក់អាកាសចរណ៍គឺធំធេងណាស់។ តាមរបាយការណ៍របស់ IATA គ្រោះថ្នាក់មួយអាចបណ្តាលឲ្យក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ខាតបង់ថវិការាប់រយលានដុល្លារ ដោយរាប់បញ្ចូលទាំងការខូចខាតយន្តហោះ សំណងដល់ជនរងគ្រោះ និងការធ្លាក់ចុះតម្លៃភាគហ៊ុន។ ការកសាងបំណែកយន្តហោះឡើងវិញដូចក្នុងរូបថត គឺជាផ្នែកមួយនៃការស៊ើបអង្កេតដែលចំណាយថវិកាយ៉ាងច្រើន ជាក់ស្តែងករណី TWA Flight 800 បានប្រើប្រាស់ពេលជាច្រើនឆ្នាំ និងចំណាយជាង ៤០ លានដុល្លារ។ ណាមួយទៀត ឧបទ្ទវហេតុ Concorde ឆ្នាំ២០០០ បានជំរុញឲ្យបញ្ចប់សេវាកម្មយន្តហោះល្បឿនខ្លាំង ដែលមានតម្លៃវិនិយោគរាប់ពាន់លាន។

ខាងផ្នែកវប្បធម៌ គ្រោះថ្នាក់អាកាសចរណ៍បានបង្កើតឲ្យមានការភ័យខ្លាចចំពោះការហោះហើរ និងបានជំរុញឲ្យមានការកសាងបូជនីយដ្ឋានរំលឹក និងភាពយន្តឯកសារជាច្រើន។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ឧបទ្ទវហេតុ Tenerife បាននាំឲ្យមានការអភិវឌ្ឍវិធីសាស្ត្រ «ការគ្រប់គ្រងធនធានក្រុម» (CRM) ដែលឥឡូវក្លាយជាស្តង់ដារបណ្តុះបណ្តាលអ្នកបើកយន្តហោះទូទាំងពិភពលោក។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅពេលបច្ចុប្បន្ន សុវត្ថិភាពអាកាសចរណ៍នៅតែជាប្រធានបទសំខាន់ ខណៈដែលបច្ចេកវិទ្យាថ្មីដូចជាប្រអប់ខ្មៅជំនាន់ថ្មី ប្រព័ន្ធតាមដាន ADS-B និងបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) កំពុងជួយបង្ការគ្រោះថ្នាក់ និងសម្រួលការស៊ើបអង្កេត។ ឧបទ្ទវហេតុធ្លាក់យន្តហោះ Boeing 737 MAX នៅឆ្នាំ២០១៨ និង ២០១៩ បានបង្ហាញថាមេរៀនត្រូវបានដកស្រង់ជាបន្ត ដោយ ICAO និង FAA បានពង្រឹងដំណើរការបញ្ជាក់យន្តហោះ។

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា វិស័យអាកាសចរណ៍កំពុងរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដោយមានការបើកព្រលានយន្តហោះអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរថ្មី និងការពង្រីកផ្លូវហោះហើរតភ្ជាប់ក្នុងតំបន់អាស៊ាន។ ការប្រកាន់ខ្ជាប់ស្តង់ដារសុវត្ថិភាពអន្តរជាតិ និងការលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងសាធារណៈអំពីគ្រោះថ្នាក់អាកាសចរណ៍ ជួយធានាថាកំណើននេះប្រព្រឹត្តទៅប្រកបដោយនិរន្តរភាព និងទំនុកចិត្តពីប្រជាជន និងអ្នកទេសចរ។