ទិដ្ឋភាពទូទៅ

អំពើពុករលួយនៅក្នុងកងទ័ពរំដោះប្រជាជនចិន (PLA) គឺជាបាតុភូតដែលបានចាក់ឫសជ្រៅនៅក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធយោធាដ៏ធំសម្បើមរបស់ប្រទេសចិន។ តាមការរាយការណ៍ពីសារព័ត៌មានអន្តរជាតិមួយចំនួនដូចជា BBC និង Reuters កងទ័ពនេះបានប្រឈមនឹងបញ្ហាពុករលួយជាប្រព័ន្ធ ដែលរួមមានការទិញដូរតំណែង ការក្លែងបន្លំថវិកា និងការប្រើប្រាស់ឥទ្ធិពលដើម្បីផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន។ ប្រធានាធិបតី ស៊ី ជីនភីង បានបើកយុទ្ធនាការប្រឆាំងអំពើពុករលួយទ្រង់ទ្រាយធំចាប់តាំងពីឡើងកាន់អំណាចនៅឆ្នាំ ២០១២ ដោយក្រសួងការពារជាតិចិនបានប្រកាសថាខ្លួនបានស៊ើបអង្កេតមន្ត្រីយោធាជាន់ខ្ពស់រាប់សិបនាក់។ បញ្ហានេះមានសារសំខាន់ជាតំបន់ ដោយសារឥទ្ធិពលរបស់ចិនលើប្រទេសជិតខាង រួមទាំងកម្ពុជាផងដែរ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

កងទ័ពរំដោះប្រជាជនចិនគឺជាកម្លាំងយោធាដ៏ធំបំផុតមួយនៅលើពិភពលោក ដោយមានទាហានសកម្មប្រមាណជាង ២ លាននាក់ និងមានវត្តមាននៅទូទាំងខេត្តនិងតំបន់ស្វយ័តនានារបស់ចិន។ យោងតាមរបាយការណ៍ពីទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន Reuters មន្ត្រីយោធាទាំងនេះមានចាប់ពីថ្នាក់ក្រោមរហូតដល់ឧត្តមសេនីយ៍ ហើយអំពើពុករលួយបានរាលដាលពាសពេញគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់។ ការស្ថិតនៅក្នុងមុខតំណែងអំណាចក្នុងតំបន់យោធានិមួយៗ បានផ្ដល់ឱកាសឱ្យមន្ត្រីចូលរួមក្នុងសកម្មភាពខុសច្បាប់ ដូចជាការកាន់កាប់ដីធ្លីដោយខុសច្បាប់ និងការជួញដូរសម្ភារៈយោធាជាដើម។ ប្រព័ន្ឋផ្សព្វផ្សាយរដ្ឋចិន Xinhua ធ្លាប់បានរាយការណ៍អំពីបណ្តាញពុករលួយដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងមន្ត្រីនៅតាមបណ្ដាខេត្តសំខាន់ៗ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

អំពើពុករលួយនៅក្នុងជួរកងទ័ពចិនមិនមែនជាបាតុភូតថ្មីនោះទេ ប៉ុន្តែវាបានក្លាយជាបញ្ហាធ្ងន់ធ្ងរក្នុងអំឡុងពេលដែលកងទ័ពបានពង្រីកតួនាទីពាណិជ្ជកម្មរបស់ខ្លួននៅទសវត្សរ៍ ១៩៨០ និង ១៩៩០។ យោងតាមអ្នកវិភាគដែលត្រូវបានដកស្រង់ដោយ BBC ការអនុញ្ញាតឱ្យកងទ័ពធ្វើអាជីវកម្មបានបង្កើតឱកាសដ៏ធំសម្រាប់ការកេងបន្លំ។ នៅឆ្នាំ ១៩៩៨ លោក ជាំង ហ្សឺមីន បានបញ្ជាឱ្យកងទ័ពបញ្ឈប់សកម្មភាពជំនួញ ប៉ុន្តែអំពើពុករលួយនៅតែបន្តក្នុងរូបភាពផ្សេងទៀត។

ការបោសសម្អាតដ៏គួរឱ្យកត់សម្គាល់បំផុតបានចាប់ផ្តើមបន្ទាប់ពីលោក ស៊ី ជីនភីង ក្លាយជាអគ្គលេខាធិការបក្សកុម្មុយនិស្តចិននៅចុងឆ្នាំ ២០១២។ នៅឆ្នាំ ២០១៤ អតីតអនុប្រធានគណៈកម្មការយោធាមជ្ឈិមលោក ស៊ូ ខៃហូវ (Xu Caihou) ត្រូវបានចាប់ខ្លួនក្នុងបទពុករលួយ។ គាត់ត្រូវបានរកឃើញថាបានទទួលសំណូកជាប្រាក់និងទ្រព្យសម្បត្តិយ៉ាងច្រើនសម្បើម។ ករណីធំៗផ្សេងទៀតរួមមានអតីតអនុប្រធាន CMC លោក គូវ បូស៊ីង (Guo Boxiong) ដែលត្រូវបានបណ្តេញចេញពីបក្សនិងចោទប្រកាន់ពីបទពុករលួយនៅឆ្នាំ ២០១៥។ តាមការរាយការណ៍របស់សារព័ត៌មាន New York Times កាសែតស្ថាប័នបក្សបានពណ៌នាអំពើទាំងនេះថាជាការគំរាមកំហែងដល់សមត្ថភាពប្រយុទ្ធរបស់កងទ័ព។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

នៅក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ច អំពើពុករលួយយោធាបានបង្កឱ្យមានការខាតបង់ថវិការដ្ឋដ៏ធំ។ ថវិកាការពារជាតិរបស់ចិនដែលមានចំនួនរាប់រយពាន់លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំ ត្រូវបានទម្លាក់ដោយការក្លែងបន្លំ និងការវិនិយោគខុសឆ្គង។ យោងតាមរបាយការណ៍ពីសារព័ត៌មាន South China Morning Post លុយសំណូកត្រូវបានបរិច្ចាគពីការឡើងឋានៈនិងមុខតំណែងជាន់ខ្ពស់។ មន្ត្រីម្នាក់ៗត្រូវបង់ប្រាក់ដល់ថ្នាក់លើដើម្បីទទួលបានតំណែង ហើយបន្ទាប់មករកប្រាក់នោះមកវិញតាមរយៈអំពើពុករលួយដទៃទៀត ដូចជាការលក់គ្រឿងសព្វាវុធដោយខុសច្បាប់ និងការកាន់កាប់កិច្ចសន្យាសំណង់។ ចំណែកឯវប្បធម៌វិញ ប្រព័ន្ធគុណូបការៈ (guanxi) បានចាក់ឫសយ៉ាងជ្រៅនៅក្នុងជួរកងទ័ព ដែលធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងផ្ទាល់ខ្លួនសំខាន់ជាងសមត្ថភាព។ ការប្រឆាំងអំពើពុករលួយរបស់លោក ស៊ី បានព្យាយាមផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌នេះតាមរយៈការបង្កើតអង្គភាពស៊ើបអង្កេតឯករាជ្យនៅក្នុងកងទ័ព និងការបង្កើនតម្លាភាព។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់អ្នកអានកម្ពុជា ការយល់ដឹងអំពីអំពើពុករលួយក្នុងកងទ័ពចិនមានសារសំខាន់ដោយសារចំណងមិត្តភាពនិងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការយោធារវាងប្រទេសទាំងពីរមានការកើនឡើង។ ចិនគឺជាម្ចាស់ជំនួយយោធានិងដៃគូសន្តិសុខដ៏ធំរបស់កម្ពុជា ហើយការពង្រឹងវិន័យនៅក្នុង PLA អាចប៉ះពាល់ដល់គុណភាពនៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការនេះ។ តាមការរាយការណ៍របស់ VOD និងភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍ កម្ពុជាក៏មានបញ្ហាពុករលួយនៅក្នុងវិស័យយោធាដែរ ហើយការសិក្សាបទពិសោធន៍ចិនអាចជាមេរៀនសម្រាប់កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងប្រយុទ្ធនឹងអំពើពុករលួយក្នុងតំបន់។ លើសពីនេះ ស្ថិរភាពនយោបាយរបស់ចិននិងសមត្ថភាពយោធារបស់ខ្លួន មានផលប៉ះពាល់ផ្ទាល់ដល់សន្តិសុខក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ប្រសិនបើកងទ័ពចិនចុះខ្សោយដោយសារការពុករលួយ។