ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ថវិកាក្រសួងការពារជាតិសហរដ្ឋអាមេរិក គឺជាផ្នែកមួយនៃថវិកាសហព័ន្ធប្រចាំឆ្នាំរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលត្រូវបានអនុម័តដោយសភាអាមេរិក ដើម្បីផ្តល់មូលនិធិដល់ក្រសួងការពារជាតិ (DoD) ក្នុងការអនុវត្តបេសកកម្មការពារជាតិ និងប្រតិបត្តិការយោធាជុំវិញពិភពលោក។ យោងតាមវិគីភីឌា ថវិកានេះមានទំហំធំជាងគេលំដាប់ទី១ ក្នុងពិភពលោក ដោយចំណាយជាង ៨០០ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិកក្នុងមួយឆ្នាំក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ។

ថវិកាយោធាអាមេរិកគ្របដណ្តប់លើវិស័យជាច្រើន រួមមានប្រាក់ខែបុគ្គលិក សម្ភារៈយុទ្ធភ័ណ្ឌ ការស្រាវជ្រាវនិងអភិវឌ្ឍន៍ (R&D) សាងសង់មូលដ្ឋាន និងថែទាំសមត្ថភាពនុយក្លេអ៊ែរ។ ការកំណត់តួលេខនេះគឺជាប្រធានបទនយោបាយសំខាន់ ដែលមានការពិភាក្សារវាងគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ និងសាធារណរដ្ឋអំពីកម្រិតចំណាយដែលសមស្រប។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ថវិកាក្រសួងការពារជាតិអាមេរិកត្រូវបានបែងចែកទៅតាមភូមិសាស្ត្រនៃវត្តមានយោធា ដែលមានមូលដ្ឋានយោធានៅទូទាំងសហរដ្ឋអាមេរិក និងនៅក្រៅប្រទេសជិត ៨០០ មូលដ្ឋាន។ យោងតាមវិគីភីឌា ចំណាយប្រចាំឆ្នាំក៏គាំទ្រកម្លាំងយោធាសកម្មប្រមាណ ១,៣ លាននាក់ និងជនស៊ីវិលប្រមាណ ០,៩ លាននាក់។ វត្តមានភូមិសាស្ត្រនេះរួមមាន តំបន់អឺរ៉ុប អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក និងមជ្ឈិមបូព៌ា ដែលមានផលប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ដល់ប្រទេសជុំវិញ រួមទាំងកម្ពុជាតាមរយៈសមយុទ្ធយោធា និងជំនួយសន្តិសុខ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិនៃថវិកាក្រសួងការពារជាតិសហរដ្ឋអាមេរិកត្រូវបានចាប់ផ្តើមឡើងជាមួយនឹងការបង្កើតក្រសួងនេះក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៧ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមលោកលើកទី២។ ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមត្រជាក់ ថវិកាបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង ដោយឈានដល់កំពូលក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៥០ និង ១៩៦០ ដើម្បីប្រកួតប្រជែងជាមួយសហភាពសូវៀត។ ក្រោយសង្គ្រាមវៀតណាម ថវិកាបានធ្លាក់ចុះជាបណ្តោះអាសន្ន ប៉ុន្តែបានងើបឡើងវិញនៅសម័យរីហ្កង់ នៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៨០។

ក្រោមការគំរាមកំហែងនៃអំពើភេរវកម្មក្រោយព្រឹត្តិការណ៍ ១១ កញ្ញា ២០០១ ថវិកាយោធាបានកើនឡើងដល់កម្រិតមិនធ្លាប់មាន ជាពិសេសសម្រាប់ប្រតិបត្តិការនៅអាហ្វហ្គានីស្ថាន និងអ៊ីរ៉ាក់។ យោងតាមវិគីភីឌា ចំណាយសរុបសម្រាប់សង្គ្រាមទាំងនេះត្រូវបានប៉ាន់ប្រមាណថាលើសពី ២ ទ្រីលានដុល្លារ។ ក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ការកើនឡើងនៃឥទ្ធិពលចិន និងរុស្ស៊ីបានជំរុញឱ្យមានការដំឡើងថវិកាយោធាសាជាថ្មី ដោយផ្តោតលើទំនើបភាវូបនីយកម្ម និងអាវុធទំនើបៗ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ការចំណាយយោធាដ៏ធំនេះមានផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចជាច្រើន។ ឧស្សាហកម្មការពារជាតិរួមមានក្រុមហ៊ុនធំៗដូចជា Lockheed Martin, Boeing និង Raytheon ដែលបានបង្កើតការងាររាប់សែននាក់ និងផ្តល់ប្រយោជន៍ដល់សេដ្ឋកិច្ចក្នុងស្រុក។ ទន្ទឹមនឹងនេះ អ្នករិះគន់បានចង្អុលបង្ហាញថា ការចំណាយយោធាដ៏ខ្ពស់អាចនាំឱ្យមានការកាត់បន្ថយថវិកាសម្រាប់ការអប់រំ សុខាភិបាល និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនានា។

តាមទស្សនៈវប្បធម៌ ថវិកាយោធាឆ្លុះបញ្ចាំងពីអត្តសញ្ញាណជាតិអាមេរិក ដែលជាមហាអំណាចយោធាពិភពលោក។ ប្រធានាធិបតី អាយសិនហាវ័រ ធ្លាប់បានព្រមានអំពី 'ឥទ្ធិពលនៃស្មុគស្មាញយោធា-ឧស្សាហកម្ម' ក្នុងឆ្នាំ ១៩៦១ ដែលជាការព្រួយបារម្ភអំពីឥទ្ធិពលនយោបាយរបស់ឧស្សាហកម្មការពារជាតិ។ សាធារណជនអាមេរិកមានមតិចម្រុះអំពីចំណាយយោធា ដោយអ្នកខ្លះគាំទ្រសម្រាប់សន្តិសុខ និងអ្នកខ្លះទៀតចង់បានការកាត់បន្ថយ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់អ្នកអានចង្វាក់ខ្មែរ ថវិកាយោធាអាមេរិកមានភាពពាក់ព័ន្ធ ដោយសារតែនយោបាយការពារជាតិអាមេរិកនៅអាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិកមានឥទ្ធិពលដោយផ្ទាល់ដល់ស្ថានភាពសន្តិសុខនៅកម្ពុជា។ សហរដ្ឋអាមេរិកបានផ្តល់ជំនួយយោធាដល់កម្ពុជាក្នុងទម្រង់នៃការបណ្តុះបណ្តាល និងសមយុទ្ធរួមគ្នាក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ ខណៈដែលកម្ពុជាក៏មានទំនាក់ទំនងយោធាកាន់តែជិតស្និទ្ធជាមួយចិន។ ការកើនឡើងនៃការចំណាយយោធានៅក្នុងតំបន់ រួមទាំងដោយអាមេរិក និងចិន អាចជំរុញឱ្យមានការប្រកួតប្រជែងអាវុធ ដែលជះឥទ្ធិពលដល់សន្តិភាព និងស្ថិរភាពនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។

លើសពីនេះ ការពិភាក្សាអំពីថវិកាយោធាអាមេរិកបានចូលដល់ឆាកនយោបាយក្នុងស្រុក ដោយមានសំណើកាត់បន្ថយ ឬបង្កើនថវិកាអាស្រ័យលើគណបក្សកាន់អំណាច។ នៅក្នុងបរិបទនៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងវិបត្តិសុខភាពដូចជាជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩ អ្នកជំនាញខ្លះបានអំពាវនាវឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរទិសដៅចំណាយពីយោធាទៅកាន់សន្តិសុខមនុស្សជាតិ។