មូហាំម៉ាត់ អូដេហ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

លោក មូហាំម៉ាត់ សាឌីក អូដេហ (ជាភាសាអង់គ្លេស៖ Mohammed Saddiq Odeh) គឺជាសមាជិកក្រុមអាល់កៃដា (Al-Qaeda) ដែលមានដើមកំណើតប៉ាឡេស្ទីន និងកើតនៅក្នុងប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត។ លោកត្រូវបានកាត់ទោសឲ្យជាប់ពន្ធនាគារអស់មួយជីវិតកាលពីខែតុលា ឆ្នាំ ២០០១ ពីបទពាក់ព័ន្ធក្នុងការបំផ្ទុះគ្រាប់បែកនៅស្ថានទូតសហរដ្ឋអាមេរិកប្រចាំប្រទេសកេនយ៉ា និងតង់ហ្សានី កាលពីថ្ងៃទី ៧ ខែសីហា ឆ្នាំ ១៩៩៨។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះជាការវាយប្រហារដ៏ធ្ងន់ធ្ងរបំផុតមួយរបស់អាល់កៃដាមុនព្រឹត្តិការណ៍ ៩/១១ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក។

យោងតាមកំណត់ត្រាលើ Wikipedia លោកអូដេហត្រូវបានកាត់ទោសជាមួយគ្នានឹងអ្នករួមគំនិតចំនួនបីនាក់ទៀតគឺ លោក Mohamed Rashed Daoud Al-Owhali, លោក Khalfan Khamis Mohamed និងលោក Wadih el Hage។ ជនជាប់ចោទម្នាក់ទៀតឈ្មោះ Ali Mohamed បានសារភាពថាខ្លួនពិតជាមានទោសនៅឆ្នាំមុន ចំណែកជនជាប់ចោទម្នាក់ទៀតឈ្មោះ Mamdouh Mahmud Salim កំពុងរង់ចាំការកាត់ទោស និងជនជាប់ចោទបីនាក់ផ្សេងទៀតកំពុងប្រឆាំងនឹងការធ្វើបត្យាប័នទៅសហរដ្ឋអាមេរិកនៅចក្រភពអង់គ្លេស។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

លោក មូហាំម៉ាត់ អូដេហ កើតនៅក្នុងប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ប៉ុន្តែគាត់មានដើមកំណើតជាជនជាតិប៉ាឡេស្ទីន។ ព័ត៌មានលម្អិតអំពីថ្ងៃខែឆ្នាំកំណើត និងប្រវត្តិគ្រួសារមិនត្រូវបានបញ្ជាក់ច្បាស់លាស់នៅក្នុងឯកសារយោងទូទៅទេ។ លោកជាសមាជិកអាល់កៃដាដែលមានតួនាទីពាក់ព័ន្ធនឹងការរៀបចំ និងគាំទ្រប្រតិបត្តិការវាយប្រហារទៅលើស្ថានទូតសហរដ្ឋអាមេរិកនៅអាហ្វ្រិកខាងកើត។ ក្នុងនាមជាអ្នកមានសញ្ជាតិប៉ាឡេស្ទីនដែលធ្វើសកម្មភាពក្នុងបណ្តាញភេរវកម្មអន្តរជាតិ លោកត្រូវបានចាត់ទុកជាតួអង្គមួយដែលតភ្ជាប់ក្រុមជ្រុលនិយមនៅមជ្ឈិមបូព៌ាជាមួយប្រតិបត្តិការនៅទ្វីបអាហ្វ្រិក។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

កាលពីថ្ងៃទី ៧ ខែសីហា ឆ្នាំ ១៩៩៨ ក្រុមអាល់កៃដាបានធ្វើការបំផ្ទុះគ្រាប់បែកដំណាលគ្នានៅស្ថានទូតសហរដ្ឋអាមេរិកប្រចាំទីក្រុងណៃរ៉ូប៊ី ប្រទេសកេនយ៉ា និងទីក្រុងដា អេសសាឡាម ប្រទេសតង់ហ្សានី ដោយប្រើប្រាស់គ្រាប់បែកឡានដឹកទំនិញ។ ស្ថានភាពបំផ្លិចបំផ្លាញនេះបណ្ដាលឲ្យមនុស្សជាង ២០០នាក់បាត់បង់ជីវិត និងរាប់ពាន់នាក់រងរបួស។ តាម Wikipedia អ្នកស្លាប់រួមមានពលរដ្ឋអាមេរិក និងជនជាតិដើមក្នុងតំបន់ ដែលបានធ្វើឲ្យព្រឹត្តិការណ៍នេះក្លាយជាចំណុចរបត់ដ៏សំខាន់ក្នុងសង្គ្រាមប្រឆាំងភេរវកម្ម។

ក្រោយការវាយប្រហារ អាជ្ញាធរអាមេរិកបានចាប់ផ្តើមការស៊ើបអង្កេតដ៏ធំមួយដែលដឹកនាំដោយ FBI ហើយបានកំណត់អត្តសញ្ញាណសមាជិកអាល់កៃដាជាច្រើននាក់ដែលពាក់ព័ន្ធ។ លោក មូហាំម៉ាត់ អូដេហ ត្រូវបានចាប់ខ្លួនដោយកិច្ចសហការអន្តរជាតិ និងត្រូវបានធ្វើបត្យាប័នទៅកាន់សហរដ្ឋអាមេរិកដើម្បីប្រឈមមុខនឹងការកាត់ទោស។ ការជំនុំជម្រះក្តីបានប្រព្រឹត្តទៅនៅតុលាការសហព័ន្ធសហរដ្ឋអាមេរិកនាទីក្រុងញូវយ៉ក ដែលជាយុត្តាធិការសម្រាប់ករណីភេរវកម្មអន្តរជាតិជាច្រើន។

នៅខែតុលា ឆ្នាំ ២០០១ តុលាការបានរកឃើញថាលោកអូដេហ និងអ្នករួមគំនិតពិតជាមានពិរុទ្ធពីបទសមគំនិតដើម្បីសម្លាប់ពលរដ្ឋអាមេរិក និងបំផ្លាញទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋាភិបាល។ លោកត្រូវបានកាត់ទោសឲ្យជាប់ពន្ធនាគារអស់មួយជីវិតដោយមិនអាចដោះលែងបាន។ ជនជាប់ចោទផ្សេងទៀតក៏ទទួលបានទោសធ្ងន់ធ្ងរដូចគ្នា ចំណែក Ali Mohamed បានទទួលការកាត់បន្ថយទោសដោយសារការសហការជាមួយអាជ្ញាធរ។ Mamdouh Mahmud Salim ដែលកំពុងរង់ចាំការកាត់ទោសនៅពេលនោះ ក៏ប្រឈមនឹងបទចោទផ្សេងទៀតនៅក្នុងពន្ធនាគារ។ ការកាត់ទោសទាំងនេះបានបង្ហាញពីសមត្ថភាពរបស់ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌អាមេរិកក្នុងការកាត់ទោសភេរវករអន្តរជាតិ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ករណីរបស់លោក មូហាំម៉ាត់ អូដេហ បន្តជាឯកសារយោងដ៏សំខាន់សម្រាប់ការសិក្សាអំពីការវិវត្តនៃអំពើភេរវកម្មសកល និងការឆ្លើយតបរបស់សហគមន៍អន្តរជាតិ។ ព្រឹត្តិការណ៍បំផ្ទុះស្ថានទូតឆ្នាំ ១៩៩៨ បានត្រួសត្រាយផ្លូវទៅរកការវាយប្រហារ ៩/១១ ហើយបានពន្លឿនកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសន្តិសុខរវាងបណ្តាប្រទេសនានា រួមទាំងនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ផងដែរ។ ទោះបីជាលោកអូដេហមិនមានទំនាក់ទំនងជាក់ស្តែងជាមួយប្រទេសកម្ពុជាក៏ដោយ ក៏ផលប៉ះពាល់នៃយុទ្ធនាការប្រឆាំងអំពើភេរវកម្មដែលចាប់ផ្តើមឡើងដោយសារព្រឹត្តិការណ៍បែបនេះបានជះឥទ្ធិពលដល់គោលនយោបាយសន្តិសុខក្នុងតំបន់ ដូចជាការពង្រឹងច្បាប់ប្រឆាំងភេរវកម្មជាដើម។

សព្វថ្ងៃ លោកអូដេហនៅតែជាប់ពន្ធនាគារនៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក ហើយករណីរបស់គាត់បានក្លាយជាឧទាហរណ៍មួយនៃការទទួលខុសត្រូវផ្នែកច្បាប់សម្រាប់ឧក្រិដ្ឋកម្មភេរវកម្ម។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse រឿងនេះបង្ហាញពីការផ្លាស់ប្តូរនៃការគំរាមកំហែងផ្នែកសន្តិសុខពិភពលោក និងសារៈសំខាន់នៃការយល់ដឹងអំពីប្រវត្តិភេរវកម្ម ដើម្បីត្រៀមខ្លួនទប់ស្កាត់ហានិភ័យនាពេលអនាគត។