ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ការកេណ្ឌទាហាន ដែលគេស្គាល់ជាភាសាអង់គ្លេសថា conscription ឬ draft គឺជាការអនុវត្តច្បាប់ដែលតម្រូវឱ្យពលរដ្ឋ ជាពិសេសបុរសវ័យក្មេង ចូលបម្រើការក្នុងកងកម្លាំងជាតិ ជាចម្បងផ្នែកយោធា។ តាមវិគីភីឌា ការកេណ្ឌទាហានមានប្រភពតាំងពីសម័យបុរាណ ហើយបន្តកើតមានរហូតដល់សព្វថ្ងៃ ក្រោមឈ្មោះផ្សេងៗគ្នា។

ប្រព័ន្ធកេណ្ឌបុរសវ័យក្មេងស្ទើរតែទូទាំងប្រទេសសម័យទំនើប បានចាប់កំណើតពីបដិវត្តន៍បារាំងនៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៧៩០ ហើយបានក្លាយជាមូលដ្ឋាននៃកងទ័ពដ៏ធំ និងខ្លាំងក្លា។ ក្រោយមក ប្រទេសអឺរ៉ុបភាគច្រើនបានយកលំនាំប្រព័ន្ធនេះមកអនុវត្ត សូម្បីក្នុងពេលសន្តិភាព ដោយតម្រូវឱ្យបុរសដែលដល់អាយុកំណត់ បម្រើការងារសកម្មពី ១ ដល់ ៨ ឆ្នាំ រួចហើយផ្ទេរទៅកងកម្លាំងបម្រុង។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ការកេណ្ឌទាហានមិនមែនជាបាតុភូតរបស់ប្រទេសណាមួយទេ។ ប្រព័ន្ធសេវាកម្មជាតិជាកាតព្វកិច្ចនៅតែមាននៅប្រទេសជាច្រើន រាប់ចាប់ពីអឺរ៉ុបខាងជើងរហូតដល់មជ្ឈិមបូព៌ា។ តាមចំណារពន្យល់រូបភាពវិគីភីឌា ន័រវែសបានក្លាយជាសមាជិករបស់អង្គការណាតូដំបូងដែលដាក់ច្បាប់កេណ្ឌយោធាជាកាតព្វកិច្ចសម្រាប់ទាំងបុរស និងស្ត្រី នៅឆ្នាំ២០១៥ ហើយជាប្រទេសដំបូងក្នុងពិភពលោកដែលកេណ្ឌស្ត្រីក្រោមលក្ខខណ្ឌដូចគ្នានឹងបុរស។

ប្រទេសហ្វាំងឡង់ ស៊ុយអែត អ៊ីរ៉ង់ និងអ៊ីស្រាអែល ក៏មានរូបភាពពាក់ព័ន្ធនឹងការកេណ្ឌ ឬការបម្រើយោធាក្នុងវិគីភីឌា ដែលបង្ហាញពីភាពចម្រុះខាងភេទ អាយុ និងវប្បធម៌។ ក្រុមប្រជាជនដែលរងផលច្រើនជាងគេ គឺបុរសវ័យក្មេងដែលដល់អាយុកំណត់តាមច្បាប់ បើទោះជាប្រទេសខ្លះបានពង្រីកវិសាលភាពដល់ស្ត្រីក៏ដោយ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

វិគីភីឌាបានកត់សម្គាល់ថា ការកេណ្ឌទាហានមានដើមកំណើតតាំងពីសម័យបុរាណ។ រូបសំណាកទាហានសេរ៉ាមិកចិនពីឆ្នាំ ២១០–២០៩ មុនគ្រិស្តសករាជ បង្ហាញថា ការរៀបចំកម្លាំងយោធាតាមបែបកាតព្វកិច្ច ឬការកៀរគរ បានកើតមានរាប់ពាន់ឆ្នាំមកហើយ។ ចំណុចរបត់ដ៏សំខាន់បំផុត គឺបដិវត្តន៍បារាំងនៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៧៩០ ពេលដែលប្រព័ន្ធកេណ្ឌបុរសវ័យក្មេងស្ទើរតែទូទាំងប្រទេស បានក្លាយជាមូលដ្ឋាននៃកងទ័ពដ៏ធំសម្បើម ហើយបានផ្តល់គំរូដល់ប្រទេសអឺរ៉ុបភាគច្រើននៅពេលក្រោយ។

នៅសតវត្សរ៍ទី១៩ ការកេណ្ឌទាហានត្រូវបានគេប្រើជាទូទៅនៅអឺរ៉ុប។ វិគីភីឌាបានបង្ហាញរូបគំនូរពីឆ្នាំ១៨៦៣ ដោយវិចិត្រករ Aleksander Sochaczewski ដែលបង្ហាញពីការកេណ្ឌប៉ូឡូញចូលក្នុងកងទ័ពរុស្ស៊ី។ រូបគំនូរពីឆ្នាំ១៨០៧ របស់ Louis-Léopold Boilly ក៏បានកត់ត្រាការចាកចេញរបស់ទាហានកេណ្ឌបារាំងពីទីក្រុងប៉ារីស ដែលជានិមិត្តរូបនៃយុគសម័យណាប៉ូឡេអុង។

ក្នុងសតវត្សរ៍ទី២០ ការកេណ្ឌទាហានបានក្លាយជាចំណុចកណ្តាលនៃសង្គ្រាមធំៗ។ រូបថតពីថ្ងៃទី ៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩១៧ បង្ហាញបុរសវ័យក្មេងចុះឈ្មោះកេណ្ឌយោធានៅទីក្រុងញូវយ៉ក ក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី១។ បន្ទាប់មក រូបថតពីឆ្នាំ១៩៤១ បង្ហាញទាហានកេណ្ឌសូវៀតនៅទីក្រុងមូស្គូ ក្រោយពេលអាល្លឺម៉ង់ណាស៊ីវាយលុកសហភាពសូវៀត ដែលជាភស្តុតាងនៃការកេណ្ឌយ៉ាងប្រញាប់ក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ថ្វីបើប្រភពស្តីពីការកេណ្ឌទាហានដែលយើងបានពិនិត្យមិនបានលម្អិតអំពីតួលេខសេដ្ឋកិច្ច ប៉ុន្តែគោលការណ៍ដែលវិគីភីឌាពណ៌នា គឺការបម្រើសកម្ម ១ ដល់ ៨ ឆ្នាំ រួចផ្ទេរទៅកងបម្រុង ដែលបង្កើតជាកម្លាំងយោធាដ៏ធំដោយមិនចាំបាច់ចំណាយលើកងទ័ពអចិន្ត្រៃយ៍គ្រប់ពេល។ ផ្នែកវប្បធម៌ ការកេណ្ឌទាហានច្រើនតែត្រូវបានចាត់ទុកជាកាតព្វកិច្ចពលរដ្ឋ និងជាពិធីឆ្លងផុតពីវ័យក្មេងទៅភាពពេញវ័យ។

រូបថតទាហានកេណ្ឌហ្វាំងឡង់កំពុងស្បថនាទាហាន បង្ហាញពីទំនៀមទម្លាប់ផ្លូវការក្នុងកងទ័ព រីឯរូបថតឆ្មាំព្រះបរមរាជវាំងនៅកូប៉ិនហាហ្គេន បង្ហាញពីតួនាទីជានិមិត្តរូបរបស់អ្នកកេណ្ឌ។ នៅអ៊ីរ៉ង់ រូបភាពវិគីភីឌាបង្ហាញការហ្វឹកហ្វឺនដោះ និងដំឡើងគ្រឿងកាំភ្លើងដោយបិទភ្នែក ដែលជាការបង្ហាត់វិន័យយោធា។ ទាំងអស់នេះបញ្ជាក់ថា ការកេណ្ឌទាហានមិនមែនគ្រាន់តែជាយន្តការយោធាទេ ប៉ុន្តែក៏ជាផ្នែកនៃអត្តសញ្ញាណជាតិ និងវិន័យសង្គមផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមរូបភាព និងចំណារពន្យល់ពីវិគីភីឌា ការកេណ្ឌទាហាននៅតែជាប្រធានបទមានជីវិតក្នុងសតវត្សរ៍ទី២១។ ន័រវែសបានពង្រីកកាតព្វកិច្ចយោធាដល់ស្ត្រីនៅឆ្នាំ២០១៥ ដែលជាការផ្លាស់ប្តូរគំរូសង្គមដ៏សំខាន់។ ប្រទេសស៊ុយអែតមានប្រព័ន្ធកេណ្ឌទាហានដែលត្រូវបានកត់ត្រាក្នុងរូបថតឆ្នាំ២០០៨ ហើយរូបថតទាហានស្រីអ៊ីស្រាអែលក៏បង្ហាញពីការចូលរួមរបស់ស្ត្រីក្នុងជួរកងទ័ព។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ប្រធានបទនេះពាក់ព័ន្ធនឹងការជជែកវែកញែកផ្នែកសន្តិសុខ សមភាពយេនឌ័រ និងភារកិច្ចរបស់ពលរដ្ឋ។ ការតាមដានរបៀបដែលប្រទេសនានារៀបចំកងទ័ព និងហ្វឹកហ្វឺនប្រជាពលរដ្ឋ ជួយឱ្យអ្នកអានយល់កាន់តែច្បាស់ពីបញ្ហាការពារជាតិអន្តរជាតិ និងគោលនយោបាយយោធា ដែលអាចប៉ះពាល់ដល់ស្ថិរភាពតំបន់។