សារធាតុផ្ទុះ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

តាមវិគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស គ្រឿងផ្ទុះ (Explosive) គឺជាសារធាតុប្រតិកម្មដែលផ្ទុកបរិមាណថាមពលសក្តានុពលដ៏ច្រើន ដែលអាចបង្កឲ្យមានការផ្ទុះឡើងភ្លាមៗ ជាធម្មតាអមដោយការបញ្ចេញពន្លឺ កម្ដៅ សូរ និងសម្ពាធ។ បន្ទុកគ្រឿងផ្ទុះ (Explosive charge) គឺជាបរិមាណដែលបានវាស់វែងនៃសម្ភារៈផ្ទុះ ដោយវាអាចផ្សំឡើងពីសារធាតុតែមួយមុខ ឬជាល្បាយយ៉ាងតិចពីរសារធាតុ។ សារធាតុទាំងនេះត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ទៅតាមល្បឿនប្រតិកម្ម កម្រិតរសើប និងកម្លាំងផ្ទុះ។ ពួកវាត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងវិស័យជាច្រើន រួមមានការជីករ៉ែ សំណង់ ការកម្ទេចអគារ និងយោធា។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

តាមកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រពីវិគីភីឌា ឧស្សាហកម្មគ្រឿងផ្ទុះបានរីកចម្រើននៅក្នុងប្រទេសឧស្សាហកម្មធំៗ។ ជាឧទាហរណ៍ រោងចក្រ The Great Western Powder Company នៅរដ្ឋ Ohio សហរដ្ឋអាមេរិក គឺជាក្រុមហ៊ុនផលិតគ្រឿងផ្ទុះដ៏សំខាន់នាដើមសតវត្សរ៍ទី២០។ ប្រទេសដែលមានផលិតកម្មគ្រឿងផ្ទុះច្រើនរួមមាន ចិន រុស្ស៊ី និងសហរដ្ឋអាមេរិក ដោយសារពួកគេមានតម្រូវការខ្ពស់ក្នុងវិស័យរ៉ែ និងសំណង់។

បុគ្គលឆ្នើមក្នុងប្រវត្តិគ្រឿងផ្ទុះរួមមាន អាល់ហ្វ្រេដ ណូបែល (Alfred Nobel) ជាអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រស៊ុយអែត ដែលបានប្រឌិតឌីណាមិតនៅឆ្នាំ១៨៦៧ ហើយក្រោយមកបានបង្កើតរង្វាន់ណូបែលដោយប្រើទ្រព្យសម្បត្តិពីអាជីវកម្មគ្រឿងផ្ទុះ។ ការច្នៃប្រឌិតរបស់គាត់បានផ្លាស់ប្តូរទិដ្ឋភាពនៃឧស្សាហកម្មធ្ងន់ជារៀងរហូត។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃគ្រឿងផ្ទុះបានចាប់ផ្តើមនៅប្រទេសចិនកាលពីសតវត្សរ៍ទី៩ ជាមួយនឹងការប្រឌិតរំសេវខ្មៅ។ តាមវិគីភីឌា រំសេវនេះជាល្បាយនៃស្ពាន់ធ័រ ធ្យូង និងអំបិលនីត្រាត ហើយវាត្រូវបានប្រើសម្រាប់ផលិតកាំជ្រួច និងអាវុធ។

នៅសតវត្សរ៍ទី១៩ ការរកឃើញនីត្រូគ្លីសេរីនបានបង្កើតឲ្យមានគ្រឿងផ្ទុះខ្លាំងជាងមុន ប៉ុន្តែមានគ្រោះថ្នាក់ដោយសារភាពរលប់រលាយរបស់វា។ អាល់ហ្វ្រេដ ណូបែល បានដោះស្រាយបញ្ហានេះដោយការបង្កើតឌីណាមិតនៅឆ្នាំ១៨៦៧។ ឌីណាមិតបានធ្វើបដិវត្តន៍ការងារសំណង់ និងការជីករ៉ែនៅទូទាំងពិភពលោក។

នៅដើមសតវត្សរ៍ទី២០ បច្ចេកវិទ្យាគ្រឿងផ្ទុះបានរីកចម្រើនថែមទៀតជាមួយនឹងការអភិវឌ្ឍន៍ធីអិនធី (TNT) និង ANFO (គ្រឿងផ្ទុះដែលផ្សំពីអាម៉ូញ៉ូមនីត្រាត និងប្រេង) ដែលត្រូវបានប្រើយ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងឧស្សាហកម្មរ៉ែ និងយោធា។ រូបភាពខាងលើបង្ហាញពីរោងចក្រផលិតគ្រឿងផ្ទុះមួយនៅសហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងឆ្នាំ១៩០៥ ដែលជារោងចក្ររបស់ក្រុមហ៊ុន The Great Western Powder Company នៅទីក្រុង Toledo រដ្ឋ Ohio។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

សារធាតុផ្ទុះមានតួនាទីស្នូលនៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចសកល។ វាជាកត្តាគន្លឹះសម្រាប់ឧស្សាហកម្មរ៉ែ ដោយជួយទាញយករ៉ែមាស ធ្យូងថ្ម និងលោហៈផ្សេងៗ។ នៅក្នុងវិស័យសំណង់ គ្រឿងផ្ទុះត្រូវបានប្រើសម្រាប់ការបំពុះថ្ម ការជីករូង និងការរុះរើអគារ។ ទីផ្សារគ្រឿងផ្ទុះពិភពលោកមានតម្លៃរាប់ពាន់លានដុល្លារ ហើយបន្តកំណើនស្របតាមតម្រូវការហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងរ៉ែ។

វប្បធម៌ក៏បានភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងជាមួយគ្រឿងផ្ទុះដែរ។ នៅកម្ពុជា និងបណ្តាប្រទេសជាច្រើន កាំជ្រួចត្រូវបានប្រើនៅក្នុងពិធីបុណ្យជាតិ និងពិធីសាសនា។ នៅក្នុងភាពយន្ត និងហ្គេម គ្រឿងផ្ទុះត្រូវបានបង្ហាញជានិមិត្តសញ្ញានៃអំណាច និងគ្រោះថ្នាក់។ ប៉ុន្តែការប្រើប្រាស់ជាក់ស្តែងត្រូវការការប្រុងប្រយ័ត្ន និងការគោរពច្បាប់សុវត្ថិភាពយ៉ាងតឹងរ៉ឹង។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

បច្ចុប្បន្ន ការគ្រប់គ្រងគ្រឿងផ្ទុះប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវគឺជារឿងសំខាន់ទាំងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងសន្តិសុខ។ បញ្ហាបរិស្ថានដែលកើតពីការផ្ទុះក្នុងរ៉ែ ដូចជាការបំពុលធូលី និងទឹក បានជម្រុញឲ្យមានការអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យាផ្ទុះដែលស្អាតជាងមុន។ អង្គការសហប្រជាជាតិ និងស្ថាប័នអន្តរជាតិបានដាក់ចេញបទដ្ឋានគ្រប់គ្រងគ្រឿងផ្ទុះដើម្បីការពារអ្នកធ្វើការ និងសហគមន៍។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងអំពីគ្រឿងផ្ទុះគឺជាប់ទាក់ទងនឹងការអភិវឌ្ឍវិស័យរ៉ែនៅកម្ពុជា។ កម្ពុជាមានច្បាប់ស្តីពីការគ្រប់គ្រងគ្រឿងផ្ទុះ ប៉ុន្តែការអនុវត្តន៍នៅមានបញ្ហា។ ការលើកកម្ពស់សុវត្ថិភាព និងការអនុវត្តច្បាប់នឹងជួយកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់ និងគាំទ្រកំណើនសេដ្ឋកិច្ចប្រកបដោយចីរភាព។