ទិដ្ឋភាពទូទៅ

យោងតាមវិគីភីឌា ការវាយប្រហារដោយមីស៊ីល គឺជាការប្រើប្រាស់អាវុធមីស៊ីល ដែលជាយានជំនិះដឹកគ្រាប់ផ្ទុះ ឬក្បាលគ្រាប់សង្គ្រាម ដើម្បីវាយប្រហារទៅលើគោលដៅ ដូចជា កន្លែងយោធា ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ឬតំបន់លំនៅដ្ឋាន។ មីស៊ីលអាចត្រូវបានបាញ់ចេញពីដី ពីសមុទ្រ ពីនាវាមុជទឹក ពីយន្តហោះ ឬពីវេទិកាចល័តផ្សេងៗ។ ការវាយប្រហារប្រភេទនេះតែងតែបង្កឱ្យមានការបាត់បង់ជីវិត និងការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ហើយជារឿយៗត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាកត្តាសំខាន់ក្នុងជម្លោះប្រដាប់អាវុធសម័យទំនើប។

ប្រភេទមីស៊ីលដែលគេស្គាល់ច្រើនរួមមាន មីស៊ីលផ្លោង (ballistic missile) ដែលហោះតាមគន្លងប៉ារ៉ាបូល មីស៊ីលបើកបរ (cruise missile) ដែលហោះទាប និងអាចកែគន្លងបាន មីស៊ីលប្រឆាំងយន្តហោះ មីស៊ីលប្រឆាំងនាវា និងមីស៊ីលបាញ់ពីយន្តហោះទៅដី។ លក្ខណៈសំខាន់នៃការវាយប្រហារដោយមីស៊ីល គឺល្បឿន ចម្ងាយបាញ់ និងសមត្ថភាពបំផ្លិចបំផ្លាញ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ដោយសារការវាយប្រហារដោយមីស៊ីលមិនមែនជាទីតាំងភូមិសាស្ត្រ ឬបុគ្គលណាមួយនោះ ផ្នែកនេះនឹងពិពណ៌នាអំពីវិសាលភាពភូមិសាស្ត្រដែលការវាយប្រហារបែបនេះអាចកើតឡើង។ តាមការពិពណ៌នាទូទៅ មីស៊ីលរយៈចម្ងាយឆ្ងាយអាចធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ទ្វីប និងមហាសមុទ្រ ដូច្នេះគ្មានតំបន់ណាមួយអាចចាត់ទុកថាមានសុវត្ថិភាពពេញលេញនោះទេ។ ប្រទេសដែលស្ថិតក្នុងតំបន់ជម្លោះ ឬនៅជិតព្រំដែនរវាងមហាអំណាច ច្រើនប្រឈមមុខនឹងគ្រោះថ្នាក់ពីការវាយប្រហារដោយមីស៊ីលច្រើនជាងប្រទេសដទៃ។

មីស៊ីលផ្លោងអន្តរទ្វីប (ICBM) មានរយៈចម្ងាយហោះរាប់ពាន់គីឡូម៉ែត្រ ហើយអាចវាយប្រហារគោលដៅនៅទ្វីបផ្សេង។ មីស៊ីលបើកបរជាធម្មតាមានរយៈចម្ងាយខ្លីជាង ប៉ុន្តែអាចហោះកាត់តាមទឹកដីជាច្រើនប្រទេស។ ប្រជាជនស៊ីវិល ជាពិសេសអ្នករស់នៅក្នុងទីក្រុង ទីប្រជុំជន និងតំបន់ក្បែរមូលដ្ឋានយោធា តែងតែជាអ្នករងគ្រោះដោយផ្ទាល់ ឬដោយប្រយោល ពីការវាយប្រហារទាំងនោះ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

តាមកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រដែលមានយោងក្នុងវិគីភីឌា ការវាយប្រហារដោយមីស៊ីលបានចាប់ផ្តើមលេចរូបរាងឡើងក្នុងសម័យសង្គ្រាមលោកលើកទី២ នៅពេលដែលប្រទេសអាល្លឺម៉ង់បានប្រើប្រាស់គ្រាប់រ៉ុក្កែត V-2 ប្រឆាំងនឹងគោលដៅនៅអឺរ៉ុប។ អាវុធប្រភេទនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាមីស៊ីលផ្លោងសម័យដំបូង ដែលអាចហោះឡើងទៅតាមគន្លងខ្ពស់ហើយធ្លាក់ចុះមកលើគោលដៅដោយល្បឿនខ្ពស់។ ក្រោយសង្គ្រាម បច្ចេកវិទ្យាមីស៊ីលបានរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័ស ជាពិសេសក្នុងកំឡុងសង្គ្រាមត្រជាក់ ដោយសារការប្រកួតប្រជែងអាវុធរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងសហភាពសូវៀត។

ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមត្រជាក់ ការអភិវឌ្ឍមីស៊ីលផ្លោងអន្តរទ្វីប និងមីស៊ីលបំពាក់ក្បាលគ្រាប់នុយក្លេអ៊ែរ បានបង្កើតជាយុទ្ធសាស្ត្របំភិតបំភ័យ ដែលធ្វើឱ្យការវាយប្រហារដោយមីស៊ីលក្លាយជាកត្តាកណ្តាលនៃតុល្យភាពអំណាចពិភពលោក។ ក្រៅពីមហាអំណាច ប្រទេសជាច្រើនទៀតក៏បានអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពមីស៊ីលផ្ទាល់ខ្លួន រួមទាំងមីស៊ីលបាញ់ចេញពីសមុទ្រ មីស៊ីលបើកបរដែលបាញ់ចេញពីយន្តហោះ និងមីស៊ីលប្រឆាំងគោលដៅផ្សេងៗ។

នៅក្នុងជម្លោះសម័យក្រោយសង្គ្រាមត្រជាក់ ការវាយប្រហារដោយមីស៊ីលបានលេចឡើងជារឿយៗ ទាំងក្នុងសង្គ្រាមឈូងសមុទ្រ ជម្លោះនៅមជ្ឈិមបូព៌ា និងសង្គ្រាមនៅអឺរ៉ុបខាងកើត។ ទោះបីជាមានកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងអន្តរជាតិក្នុងការរឹតបន្តឹងអាវុធ ក៏មីស៊ីលនៅតែជាឧបករណ៍យោធាដ៏សំខាន់ និងរីករាលដាលយ៉ាងទូលំទូលាយ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចរបស់ការវាយប្រហារដោយមីស៊ីលមានលក្ខណៈទូលំទូលាយ។ ការបំផ្លាញហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ដូចជា រោងចក្រ បណ្តាញអគ្គិសនី ផ្លូវថ្នល់ និងទីក្រុង អាចធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសរងការខាតបង់យ៉ាងធំ។ ការវាយប្រហារទាំងនេះក៏អាចរាំងស្ទះពាណិជ្ជកម្ម និងការដឹកជញ្ជូន ជាពិសេសប្រសិនបើកំពង់ផែ ឬព្រលានយន្តហោះសំខាន់ៗត្រូវបានបំផ្លាញ។ ប្រទេសដែលជួបប្រទះការវាយប្រហារញឹកញាប់ត្រូវចំណាយថវិកាយ៉ាងច្រើនលើប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាស និងការស្តារឡើងវិញ។

ក្នុងផ្នែកវប្បធម៌ ការវាយប្រហារដោយមីស៊ីលត្រូវបានឆ្លុះបញ្ចាំងនៅក្នុងស្នាដៃអក្សរសិល្ប៍ ភាពយន្ត និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ដែលជារឿយៗពណ៌នាអំពីភាពភ័យខ្លាច ការបាត់បង់ និងផលវិបាករបស់សង្គ្រាម។ មីស៊ីលក៏បានក្លាយជានិមិត្តរូបនៃអំណាចយោធា និងការគំរាមកំហែងនៅក្នុងសុន្ទរកថានយោបាយអន្តរជាតិ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការវាយប្រហារដោយមីស៊ីលមានភាពពាក់ព័ន្ធដោយផ្ទាល់ទៅនឹងសន្តិសុខក្នុងតំបន់អាស៊ាន និងពិភពលោក។ នៅក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ មានការរាយការណ៍ពីការវាយប្រហារដោយមីស៊ីលដែលកើតឡើងញឹកញាប់នៅក្នុងតំបន់ជាច្រើន រួមទាំងនៅអ៊ុយក្រែន មជ្ឈិមបូព៌ា និងសមុទ្រចិនខាងត្បូង។ ការអភិវឌ្ឍមីស៊ីលរបស់ប្រទេសមហាអំណាច និងការសាយភាយបច្ចេកវិទ្យាមីស៊ីល បានធ្វើឱ្យប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ជាច្រើនត្រូវពិចារណាឡើងវិញអំពីការការពារដែនអាកាស និងគោលនយោបាយសន្តិសុខរបស់ខ្លួន។

សម្រាប់ជនជាតិខ្មែរ ដែលរស់នៅក្នុងប្រទេស ឬនៅក្រៅប្រទេស ការយល់ដឹងពីការវាយប្រហារប្រភេទនេះជួយឱ្យយល់ពីព័ត៌មានអន្តរជាតិ និងផលប៉ះពាល់ដែលអាចកើតមានចំពោះសេដ្ឋកិច្ច និងសន្តិសុខក្នុងតំបន់។ KhmerPulse បន្តតាមដានរបាយការណ៍ពាក់ព័ន្ធ រួមទាំងការអភិវឌ្ឍអាវុធមីស៊ីល និងកិច្ចពិភាក្សាស្តីពីការគ្រប់គ្រងអាវុធ។