ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ប្រព័ន្ធការពារមីស៊ីល គឺជាប្រព័ន្ធ ឬបច្ចេកវិទ្យា ដែលរួមបញ្ចូលការរកឃើញ ការតាមដាន ការស្ទាក់ចាប់ និងការបំផ្លាញមីស៊ីលដែលកំពុងវាយប្រហារ។ គោលបំណងដើមរបស់វាគឺការពារប្រឆាំងនឹងមីស៊ីលផ្លោះឆ្លងទ្វីប (ICBM) ដែលបំពាក់ដោយក្បាលគ្រាប់នុយក្លេអ៊ែរ ប៉ុន្តែការប្រើប្រាស់របស់វាបានពង្រីកដល់មីស៊ីលរយៈចម្ងាយខ្លី ដូចជាមីស៊ីលយុទ្ធសាស្ត្រ និងមីស៊ីលប្រតិបត្តិការ។

ប្រព័ន្ធការពារមីស៊ីលរួមមានឧបករណ៍ចាប់សញ្ញា ដូចជារ៉ាដារកឃើញពីចម្ងាយ ផ្កាយរណបឃ្លាំមើល និងមីស៊ីលស្ទាក់ចាប់ (interceptors) ដែលបំពាក់ដោយក្បាលគ្រាប់បែកបំផ្លាញ។ ដំណើរការនេះធ្វើឡើងក្នុងដំណាក់កាលផ្សេងៗនៃគន្លងមីស៊ីល៖ ដំណាក់កាលបាញ់ចេញ (boost phase) ដំណាក់កាលកណ្តាល (midcourse phase) និងដំណាក់កាលចុងក្រោយ (terminal phase)។ ការស្ទាក់ចាប់អាចកើតឡើងនៅក្នុងបរិយាកាស ឬក្រៅបរិយាកាស អាស្រ័យលើប្រភេទប្រព័ន្ធ។ ប្រព័ន្ធទំនើបមួយចំនួនប្រើបច្ចេកវិទ្យា “hit-to-kill” ដោយមិនប្រើក្បាលគ្រាប់បែកធំ ប៉ុន្តែបំផ្លាញគោលដៅដោយការបុកទង្គិចយ៉ាងពិតប្រាកដ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia ប្រព័ន្ធការពារមីស៊ីលត្រូវបានដាក់ពង្រាយនៅទូទាំងពិភពលោក ដោយមានការចូលរួមពីប្រទេសធំៗដូចជា សហរដ្ឋអាមេរិក រុស្ស៊ី អ៊ីស្រាអែល ឥណ្ឌា ជប៉ុន និងកូរ៉េខាងត្បូង។ រ៉ាដាព្រមានជាមុនត្រូវបានតំឡើងនៅតាមតំបន់យុទ្ធសាស្ត្រ ដូចជានៅរដ្ឋអាឡាស្កា ហ្គ្រីនឡែន ចក្រភពអង់គ្លេស និងប្រទេសរុស្ស៊ី ដើម្បីរកឃើញមីស៊ីលផ្លោះពីចម្ងាយ។ នាវាចម្បាំងដែលបំពាក់ប្រព័ន្ធ Aegis BMD ដើរល្បាតនៅមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក ដើម្បីការពារសម្ព័ន្ធមិត្តអាមេរិក។

បណ្តាប្រទេសទាំងនេះប្រើប្រាស់ទីតាំងភូមិសាស្ត្ររបស់ខ្លួនដើម្បីផ្ដល់នូវស្រទាប់ការពារជាច្រើន។ ឧទាហរណ៍ អ៊ីស្រាអែលមានប្រព័ន្ធ Iron Dome សម្រាប់ការពារប្រឆាំងនឹងគ្រាប់រ៉ុក្កែតរយៈខ្លី និងប្រព័ន្ធ Arrow សម្រាប់មីស៊ីលរយៈវែង។ ឥណ្ឌាកំពុងអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធ Advanced Air Defense (AAD) របស់ខ្លួន។ បុគ្គលិកយោធា និងអ្នកបច្ចេកទេសរាប់ពាន់នាក់ធ្វើការដោយផ្ទាល់នៅក្នុងកម្មវិធីការពារមីស៊ីលនានា។ ប្រព័ន្ធផ្កាយរណប Defense Support Program (DSP) និង Space-Based Infrared System (SBIRS) ផ្តល់ទិន្នន័យតាមដានការបាញ់មីស៊ីលពីគ្រប់ទីកន្លែង បង្កើតបណ្តាញព្រមានទូទាំងសកលលោក។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមការពិពណ៌នារបស់ Wikipedia គំនិតនៃការការពារមីស៊ីលបានចាប់ផ្ដើមក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមត្រជាក់ នៅពេលដែលសហរដ្ឋអាមេរិក និងសហភាពសូវៀតបានអភិវឌ្ឍមីស៊ីលផ្លោះឆ្លងទ្វីប។ កម្មវិធីដំបូងៗរួមមាន Nike Zeus, Sentinel, និង Safeguard ដែលសុទ្ធតែមានកម្រិត។

នៅឆ្នាំ១៩៧២ សន្ធិសញ្ញាកំណត់ប្រព័ន្ធការពារមីស៊ីលបាញ់ពីដី (Anti-Ballistic Missile Treaty ឬ ABM) ត្រូវបានចុះហត្ថលេខារវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងសហភាពសូវៀត។ សន្ធិសញ្ញានេះបានកំណត់ឱ្យប្រទេសនីមួយៗមានប្រព័ន្ធការពារតែពីរតំបន់ប៉ុណ្ណោះ ក្រោយមកបន្ថយមកត្រឹមមួយ។ ក្នុងឆ្នាំ១៩៨៣ ប្រធានាធិបតី Reagan បានប្រកាសគំនិតផ្តួចផ្តើមការពារយុទ្ធសាស្ត្រ (SDI) ដែលមានឈ្មោះហៅក្រៅថា “Star Wars” ដោយគ្រោងប្រើឡាស៊ែរនៅក្នុងអវកាសដើម្បីបំផ្លាញមីស៊ីលសូវៀត។ កម្មវិធីនេះមិនបានសម្រេចទាំងស្រុងឡើយ ប៉ុន្តែបានជំរុញការស្រាវជ្រាវជាច្រើន។

បន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃសហភាពសូវៀត សហរដ្ឋអាមេរិកបានដកខ្លួនចេញពីសន្ធិសញ្ញា ABM ក្នុងឆ្នាំ២០០២ ហើយចាប់ផ្ដើមពង្រាយប្រព័ន្ធការពារមីស៊ីលជាតិ (National Missile Defense)។ នេះបាននាំឱ្យមានការអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធដូចជា Ground-Based Midcourse Defense (GMD), Terminal High Altitude Area Defense (THAAD), និង Patriot Advanced Capability-3 (PAC-3)។ ប្រទេសផ្សេងៗក៏បានពង្រឹងសមត្ថភាពរបស់ខ្លួនដែរ ដូចជារុស្ស៊ីជាមួយនឹងប្រព័ន្ធ A-135 និង S-500 ហើយចិនជាមួយនឹងការសាកល្បងមីស៊ីលស្ទាក់ចាប់។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ការចំណាយលើកម្មវិធីការពារមីស៊ីលមានទំហំធំធេង។ សហរដ្ឋអាមេរិកបានចំណាយថវិការាប់រយពាន់លានដុល្លារចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០ ហើយថវិកាប្រចាំឆ្នាំសម្រាប់ទីភ្នាក់ងារការពារមីស៊ីល (Missile Defense Agency – MDA) មានជាង ១០ ពាន់លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំៗ។ ការចំណាយនេះបង្កើតឱ្យមានកិច្ចពិភាក្សាថាតើប្រព័ន្ធនេះមានប្រសិទ្ធភាពគ្រប់គ្រាន់ដែរឬទេ ហើយថាតើវាជំរុញឱ្យមានការប្រណាំងប្រជែងសព្វាវុធថ្មីឬយ៉ាងណា។

ខាងផ្នែកវប្បធម៌ ប្រធានបទស្តីពីការការពារមីស៊ីលបានលេចមុខនៅក្នុងខ្សែភាពយន្តនិងសៀវភៅជាច្រើន ដូចជារឿង “WarGames” “The Day After” និង “Fail Safe” ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីការព្រួយបារម្ភអំពីសង្គ្រាមនុយក្លេអ៊ែរ។ គំនិត “Star Wars” របស់ Reagan បានក្លាយជានិមិត្តរូបវប្បធម៌ប៉ុប និងបានជះឥទ្ធិពលដល់ការយល់ឃើញរបស់សាធារណៈជនចំពោះបច្ចេកវិទ្យាការពារមីស៊ីល។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងបរិបទបច្ចុប្បន្ន ប្រព័ន្ធការពារមីស៊ីលដើរតួនាទីសំខាន់នៅក្នុងសន្តិសុខអន្តរជាតិ ជាពិសេសនៅតំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក។ ការសាកល្បងមីស៊ីលរបស់កូរ៉េខាងជើងបានជំរុញឱ្យសហរដ្ឋអាមេរិកពង្រាយប្រព័ន្ធ THAAD នៅក្នុងកូរ៉េខាងត្បូង និងនាវា Aegis បន្ថែមនៅក្នុងតំបន់។ ការធ្វើនេះបានបង្កើនភាពតានតឹងជាមួយចិន ដែលមើលឃើញថាប្រព័ន្ធទាំងនេះអាចគំរាមកំហែងដល់សន្តិសុខរបស់ខ្លួន។

នៅមជ្ឈិមបូព៌ា អ៊ីស្រាអែលពឹងផ្អែកលើ Iron Dome, David’s Sling, និង Arrow ដើម្បីការពារខ្លួនពីការវាយប្រហារដោយគ្រាប់រ៉ុក្កែតនិងមីស៊ីលពីក្រុមប្រដាប់អាវុធនៅហ្កាសា និងអ៊ីរ៉ង់។ សង្គ្រាមនៅអ៊ុយក្រែនក៏បានបង្ហាញពីការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធ Patriot ដើម្បីទប់ទល់នឹងមីស៊ីលរុស្ស៊ីផងដែរ។

សម្រាប់តំបន់អាស៊ាន ទោះបីប្រទេសកម្ពុជាមិនមានប្រព័ន្ធការពារមីស៊ីលក៏ដោយ ក៏ការវិវត្តទាំងនេះប៉ះពាល់ដល់តុល្យភាពសន្តិសុខក្នុងតំបន់។ ប្រទេសជិតខាងដូចជាថៃ វៀតណាម និងហ្វីលីពីន កំពុងតាមដានយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះការពង្រឹងសមត្ថភាពការពារមីស៊ីលនៅក្នុងតំបន់។ ការយល់ដឹងអំពីប្រព័ន្ធការពារមីស៊ីលជួយឲ្យអ្នកអាន KhmerPulse យល់ពីកត្តាសន្តិសុខសកល ដែលជះឥទ្ធិពលដល់គោលនយោបាយនិងសេដ្ឋកិច្ចនៅកម្ពុជា។