ទន្លេ Mississippi

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ទន្លេ Mississippi គឺជាទន្លេសំខាន់បំផុតនៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលមានអាងទន្លេធំជាងគេបំផុតនៅទ្វីបអាមេរិកខាងជើង។

ទន្លេនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាទន្លេដែលវែងជាងគេទីពីរនៅសហរដ្ឋអាមេរិក បន្ទាប់ពីទន្លេ Missouri។ តាមការរាយការណ៍ ប្រភពទឹកប្រពៃណីរបស់វាគឺបឹង Lake Itasca នៅរដ្ឋ Minnesota ភាគខាងជើង។ ពីទីនោះ ទន្លេ Mississippi ហូរទៅទិសខាងត្បូងចម្ងាយ ២,៣៤០ ម៉ាយ រហូតទៅដល់ដីសណ្តនៅឈូងសមុទ្រម៉ិកស៊ិក។

អាងទន្លេ Mississippi គ្របដណ្តប់ផ្ទៃដី ១,១៥១,០០០ ម៉ាយការ៉េ ដែលរួមបញ្ចូលតំបន់ខ្លះនៃរដ្ឋចំនួន ៣២ និងខេត្តពីរនៅកាណាដា។ រដ្ឋទាំង ១០ ដែលទន្លេនេះហូរកាត់ ឬជាប់ព្រំដែនរួមមាន Minnesota, Wisconsin, Iowa, Illinois, Missouri, Kentucky, Tennessee, Arkansas, Mississippi និង Louisiana។ Wikipedia បានរាយការណ៍ថា ទន្លេ Mississippi ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ជាទន្លេទី ១០ ក្នុងលោក ទាក់ទងនឹងបរិមាណលំហូរទឹក និងជាទន្លេដែលមានលំហូរធំជាងគេនៅអាមេរិកខាងជើង។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ប្រភពទឹកនៃទន្លេ Mississippi ចាប់ផ្តើមនៅបឹង Lake Itasca ជាទឹកហូរតូចមួយ ដែលអាចឆ្លងកាត់បានដោយស្ពានឈើដំបូងគេនៅចំណុចនោះ។ តាម Wikipedia ទន្លេនេះអាចបែងចែកជាបីផ្នែកសំខាន់ៗ៖ ផ្នែកខាងលើ (Upper Mississippi) ពីប្រភពទៅដល់ចំណុចប្រសព្វជាមួយទន្លេ Ohio នៅទីក្រុង Cairo រដ្ឋ Illinois ផ្នែកកណ្តាល (Middle Mississippi) ពីទីនោះទៅដល់មាត់ទន្លេ Ohio និងផ្នែកខាងក្រោម (Lower Mississippi) ចាប់ពី Cairo ទៅដល់ឈូងសមុទ្រម៉ិកស៊ិក។

ទឹកធ្លាក់ St. Anthony Falls នៅទីក្រុង Minneapolis ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាកន្លែងចាប់ផ្តើមនៃការធ្វើនាវាចរណ៍ដ៏សំខាន់។ តំបន់អាងទន្លេនេះរួមមានទីក្រុងធំៗដូចជា Minneapolis, St. Louis, Memphis និង New Orleans ដែលមានប្រជាជនរាប់លាននាក់រស់នៅ។ ពួកគេពឹងផ្អែកលើទន្លេសម្រាប់ការផ្គត់ផ្គង់ទឹក កសិកម្ម និងការដឹកជញ្ជូន។ ទន្លេ Mississippi ក៏ទទួលបានទឹកពីដៃទន្លេធំៗដូចជា ទន្លេ Missouri និងទន្លេ Ohio ដែលធ្វើឲ្យវាមានលំហូរទឹកខ្លាំងក្លា។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រពី Wikipedia ទន្លេ Mississippi ត្រូវបានជនជាតិអឺរ៉ុបស្គាល់នៅឆ្នាំ ១៥៤១ នៅពេលដែលអ្នករុករកជនជាតិអេស្ប៉ាញ Hernando de Soto បានឃើញវាជាលើកដំបូង។ នៅឆ្នាំ ១៦៧៣ អ្នករុករកជនជាតិបារាំង លោក Jacques Marquette និងលោក Louis Jolliet បានធ្វើដំណើររុករកផ្នែកខាងលើ ដូចដែលបានបង្ហាញក្នុងផែនទីឆ្នាំ ១៦៨១។

ក្រោយមក តំបន់ជ្រលងទន្លេនេះត្រូវបានកាន់កាប់ដោយប្រទេសបារាំង ហើយក្រោយមកទៀតបានក្លាយជាផ្នែកនៃសហរដ្ឋអាមេរិកតាមរយៈការទិញដី Louisiana Purchase នៅឆ្នាំ ១៨០៣។ ទន្លេ Mississippi បានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងសង្គ្រាមស៊ីវិលអាមេរិក។ Wikipedia បានរាយការណ៍ថា ការឡោមព័ទ្ធទីក្រុង Vicksburg នៅឆ្នាំ ១៨៦៣ បានផ្តល់ឲ្យសហភាពនូវការត្រួតត្រាលើទន្លេទាំងមូល។

នៅសតវត្សរ៍ទី ១៩ និង ២០ វិស្វករបានសាងសង់ទំនប់ទឹក និងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងទឹកជំនន់ជាច្រើន ដើម្បីកែលម្អការធ្វើនាវាចរណ៍ និងការពារតំបន់ជុំវិញ។ រឿងនេះរួមមានការសាងសង់សោរនិងទំនប់នៅផ្នែកខាងលើ និងរចនាសម្ព័ន្ធ Old River Control Structure ដើម្បីការពារកុំឲ្យទន្លេផ្លាស់ប្តូរផ្លូវទឹកចូលទៅក្នុងទន្លេ Atchafalaya។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia ទន្លេ Mississippi គឺជាផ្លូវទឹកពាណិជ្ជកម្មដ៏សំខាន់មួយរបស់ពិភពលោក។ វាដឹកជញ្ជូនផលិតផលកសិកម្មដូចជា ពោត សណ្តែកសៀង និងស្រូវសាលី ពីតំបន់កណ្តាលរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ព្រមទាំងប្រេងឥន្ធនៈ និងសារធាតុគីមីផងដែរ។ កំពង់ផែនៅ South Louisiana និង New Orleans គឺស្ថិតក្នុងចំណោមកំពង់ផែដែលមានសកម្មភាពច្រើនជាងគេបំផុតលើពិភពលោក។

ប្រព័ន្ធនាវាចរណ៍នេះពឹងផ្អែកលើសោរ និងទំនប់ជាបន្តបន្ទាប់ ដែលរក្សាបណ្តាញឲ្យអាចប្រើប្រាស់បានពេញមួយឆ្នាំ។ Wikipedia បានរាយការណ៍ថា នៅចុងឆ្នាំ ២០២២ កម្រិតទឹកទាបខុសប្រក្រតីបានធ្វើឲ្យនាវាដឹកទំនិញជាង ១០០ គ្រឿង និងកប៉ាល់ ២.០០០ គ្រឿងជាប់គាំង បណ្តាលឲ្យថ្លៃដឹកជញ្ជូនកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង។

ខាងផ្នែកវប្បធម៌ ទន្លេ Mississippi មានកន្លែងពិសេសនៅក្នុងចិត្តរបស់ប្រជាជនអាមេរិក។ តាម Wikipedia រូបគំនូរដូចជា «A Home on the Mississippi» (១៨៧១) បង្ហាញអំពីទំនាក់ទំនងរវាងមនុស្ស និងទន្លេនេះ។ សហគមន៍ផ្ទះទូកនៅ Winona រដ្ឋ Minnesota ក៏ឆ្លុះបញ្ចាំងពីវប្បធម៌រស់នៅតាមដងទន្លេផងដែរ ដែលជារបៀបរស់នៅបន្តរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ននេះ ទន្លេ Mississippi នៅតែជាសរសៃឈាមដឹកជញ្ជូនដ៏សំខាន់ ប៉ុន្តែវាក៏ប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាជាច្រើន រួមមានទឹកជំនន់ និងគ្រោះរាំងស្ងួត ដែលជាផលវិបាកនៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ តាមរូបភាពពី Wikipedia ទាហានឆ្មាំជាតិត្រូវបានបំពេញបេសកកម្មដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងទឹកជំនន់ ដូចករណីនៅរដ្ឋ Missouri កាលពីឆ្នាំ ២០០៨។ រចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រងទឹកជំនន់ដ៏ស្មុគស្មាញ ដូចជា Old River Control Structure ត្រូវបានត្រួតពិនិត្យនិងថែទាំជាប្រចាំ ដើម្បីការពារគ្រោះមហន្តរាយ។

ព្រឹត្តិការណ៍កម្រិតទឹកទាបនៅឆ្នាំ ២០២២ បានបង្ហាញថា ទន្លេនេះងាយរងគ្រោះ ហើយការរាំងស្ងួតអាចបញ្ឈប់ការដឹកជញ្ជូនដែលមានតម្លៃរាប់ពាន់លានដុល្លារ។ ដោយសារទន្លេ Mississippi ដើរតួនាទីស្នូលក្នុងការផ្គត់ផ្គង់អាហារសកល ស្ថានភាពរបស់វាត្រូវបានឃ្លាំមើលយ៉ាងដិតដល់ដោយទីផ្សារអន្តរជាតិ និងរដ្ឋាភិបាលនានា។