KhmerPulse

ចង្វាក់ខ្មែរ

សំយោគ​ពហុ​ទស្សនៈ · ប្រភព​អន្តរជាតិ​ តំបន់​ និង​កម្ពុជា

ច្បាប់១៥ មិថុនា ២០២៦ ព័ត៌មានពិភពលោក ច្រើនទស្សនៈ ជាភាសាខ្មែរ No. ១៥ មិថុនា ២០២៦

រដ្ឋមីសសួរី

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

វិមាន Gateway Arch ជានិមិត្តរូបរបស់ St. Louis ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា រដ្ឋមីសសួរី (Missouri) គឺជារដ្ឋមួយស្ថិតនៅភូមិភាគកណ្ដាលខាងលិចនៃសហរដ្ឋអាមេរិក ដោយគ្មានព្រំដែនជាប់សមុទ្រ។ រដ្ឋនេះមានផ្ទៃដីចំណាត់ថ្នាក់ទី ២១ នៅក្នុងប្រទេស និងមានព្រំដែនជាប់នឹងរដ្ឋចំនួន ៨៖ អាយអូវ៉ា (Iowa) នៅខាងជើង រដ្ឋអ៊ីលីណយ (Illinois) រដ្ឋខេនធុគគី (Kentucky) និងរដ្ឋថេនណេសស៊ី (Tennessee) នៅខាងកើត រដ្ឋអាកាន់សាស (Arkansas) នៅខាងត្បូង និងរដ្ឋអូក្លាហូម៉ា (Oklahoma) រដ្ឋកាន់សាស (Kansas) និងរដ្ឋនេប្រាស្កា (Nebraska) នៅខាងលិច។ ប្រជាជននៅរដ្ឋមីសសួរីមានជាង ៦ លាននាក់ ដែលធ្វើឲ្យវាក្លាយជារដ្ឋដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេលំដាប់ទី ១៩ ក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក។ តំបន់ទីក្រុងធំៗមាន សេនថ្វីស (St. Louis) ទីក្រុងកាន់សាស (Kansas City) ស្ផ្រីងហ្វៀល (Springfield) និងកូឡាំបៀ (Columbia) រីឯរដ្ឋធានីវិញគឺទីក្រុងជេហ្វហ្វឺសិន (Jefferson City)។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ផែនទីភូមិសាស្ត្ររដ្ឋមីសសួរី ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ភូមិសាស្ត្ររបស់រដ្ឋមីសសួរីមានលក្ខណៈចម្រុះ ដោយភាគខាងជើងជាតំបន់វាលទំនាបដ៏ធំល្វឹងល្វើយ ចំណែកភាគខាងត្បូងមានភ្នំអូហ្សាក (Ozark Mountains) ដែលគ្របដណ្ដប់ដោយព្រៃឈើជាតិម៉ាកធ្វេន (Mark Twain National Forest)។ នៅក្នុងតំបន់ភ្នំនេះ មានរូងភ្នំមេរ៉ាមេក (Meramec Caverns) ដែលជាកន្លែងទេសចរណ៍ដ៏ល្បីល្បាញ។ ទន្លេធំៗពីរគឺ ទន្លេមីសសួរី (Missouri River) និងទន្លេមីសស៊ីពី (Mississippi River) ហូរកាត់រដ្ឋនេះ ដោយទន្លេមីសស៊ីពីបង្កើតជាព្រំដែនខាងកើត។ បឹងធំៗដូចជា បឹងអូហ្សាក (Lake of the Ozarks) ក៏ជាកន្លែងទាក់ទាញទេសចរណ៍ផងដែរ។ ចំពោះប្រជាជនវិញ តាមផែនទីដង់ស៊ីតេប្រជាជនឆ្នាំ ២០២០ របស់វិគីភីឌា ប្រជាជនប្រមូលផ្ដុំច្រើននៅតំបន់ទីក្រុងធំៗ ដូចជា St. Louis និង Kansas City។ តាមរយៈផែនទីជាតិពន្ធុ (ethnic origins) ឆ្នាំ ២០២០ ប្រជាជនភាគច្រើនមានដើមកំណើតអាល្លឺម៉ង់ អៀរឡង់ (Irish) និងអង់គ្លេស (English)។ ម៉្យាងវិញទៀត ចំណុចកណ្ដាលនៃប្រជាជនសហរដ្ឋអាមេរិកបានស្ថិតនៅក្នុងរដ្ឋមីសសួរីចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៨០ មក ដោយក្នុងឆ្នាំ ២០២០ វាស្ថិតនៅក្បែរផ្លូវ Interstate 44 ជិតក្រុង Springfield។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ផែនទីសហរដ្ឋក្រោយរដ្ឋមីសសួរីចូលជារដ្ឋ ឆ្នាំ ១៨២១ ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់រដ្ឋមីសសួរីមានចាប់តាំងពីសម័យអ្នករុករកជនជាតិបារាំង ដែលបានមកដល់តំបន់នេះក្នុងសតវត្សទី ១៧។ ក្រោយមក តំបន់នេះបានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃអាណានិគមបារាំង ហើយបន្ទាប់មកត្រូវបានអេស្ប៉ាញកាន់កាប់មុនពេលត្រឡប់ទៅបារាំងវិញ។ នៅឆ្នាំ ១៨០៣ សហរដ្ឋអាមេរិកបានទិញតំបន់ល្វីស្យ៉ាណា (Louisiana Purchase) ដ៏ធំពីបារាំង ដែលរួមបញ្ចូលទឹកដីរដ្ឋមីសសួរីបច្ចុប្បន្ន។ រដ្ឋមីសសួរីបានក្លាយជារដ្ឋទី ២៤ របស់សហរដ្ឋអាមេរិកនៅថ្ងៃទី ១០ ខែសីហា ឆ្នាំ ១៨២១ បន្ទាប់ពីកិច្ចព្រមព្រៀងមីសសួរី (Missouri Compromise) ដែលអនុញ្ញាតឲ្យរដ្ឋនេះជារដ្ឋដែលមានទាសភាព។ ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមស៊ីវិលអាមេរិក (១៨៦១-១៨៦៥) រដ្ឋមីសសួរីគឺជារដ្ឋព្រំដែនដែលមានការបែកបាក់ផ្ទៃក្នុង ហើយមានការប្រយុទ្ធជាច្រើន ដូចជា Price’s Raid នៅឆ្នាំ ១៨៦៤ ដែលបានបង្ហាញនៅក្នុងផែនទីប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់វិគីភីឌា។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាម រដ្ឋមីសសួរីបានអភិវឌ្ឍយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដោយសារការពង្រីកផ្លូវដែក។ ស្ថានីយរថភ្លើង Union Station នៅ St. Louis ដែលបើកដំណើរការនៅឆ្នាំ ១៨៩៤ ធ្លាប់ជាស្ថានីយធំជាងគេ និងមមាញឹកជាងគេនៅលើពិភពលោក។ ក្នុងសម័យក្រោយមក កុមារជាច្រើនបានធ្វើការក្នុងរោងចក្រផលិតស្បែកជើង ដូចជានៅទីក្រុង Kirksville ក្នុងឆ្នាំ ១៩១០ (ដូចរូបភាពពីវិគីភីឌា)។ រដ្ឋមីសសួរីក៏ជាស្រុកកំណើតរបស់បុគ្គលល្បីៗដូចជា ឧត្តមសេនីយ៍ John J. Pershing ដែលជាអ្នកដឹកនាំកងទ័ពអាមេរិកក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី ១ និងអ្នកនិពន្ធដ៏ល្បី Mark Twain ដែលមានស្រុកកំណើតនៅ Hannibal ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ស្ថានីយ Union Station ធ្លាប់ជាស្ថានីយធំជាងគេលើលោក ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា សេដ្ឋកិច្ចរបស់រដ្ឋមីសសួរីមានវិសាលភាពធំទូលាយ ដោយរួមបញ្ចូលវិស័យកសិកម្ម ឧស្សាហកម្ម និងសេវាកម្ម។ លក្ខណៈពិសេសមួយគឺរដ្ឋនេះជារដ្ឋតែមួយគត់ដែលមានធនាគារបម្រុងសហព័ន្ធ (Federal Reserve Bank) ចំនួនពីរ គឺនៅទីក្រុង Kansas City និង St. Louis ។ តាមរយៈរូបភាពពីវិគីភីឌា ស្ថានីយ Union Station នៅ St. Louis ដែលធ្លាប់ជាស្ថានីយធំបំផុតក្នុងពិភពលោក បានឆ្លុះបញ្ចាំងពីសារៈសំខាន់នៃការដឹកជញ្ជូនផ្លូវដែកក្នុងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច។ បច្ចុប្បន្ន Kansas City គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលដឹកជញ្ជូនដ៏សំខាន់មួយ ដោយមានផ្លូវដែក និងឡានដឹកទំនិញឆ្លងកាត់ច្រើន។ ចំណែកវប្បធម៌វិញ តាមវិគីភីឌា រដ្ឋមីសសួរីមានកេរ្តិ៍ដំណែលតន្ត្រីចាហ្ស (jazz) ដ៏រស់រវើក ជាពិសេសនៅតំបន់ 18th and Vine ក្នុង Kansas City ដែលជាកន្លែងរបស់រោងកុន Gem Theatre ប្រវត្តិសាស្ត្រ។ អ្នកនិពន្ធ Mark Twain ដែលជាកូនរដ្ឋមីសសួរី បានបន្សល់ទុកផ្ទះវ័យកុមារនៅ Hannibal ដែលឥឡូវជាសារមន្ទីរទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរ។ កីឡាក៏ជាផ្នែកមួយដ៏សំខាន់នៃវប្បធម៌ ដោយក្រុម Kansas City Chiefs (បាល់ទាត់អាមេរិក) និង St. Louis Cardinals (បេស្បល) មានអ្នកគាំទ្រច្រើនកុះករ។ រូបភាពពីវិគីភីឌាបង្ហាញកីឡដ្ឋាន Busch Stadium និងរូបភាពផ្សេងៗទៀត។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

រថភ្លើងផ្លូវ KC Streetcar នៅ Kansas City ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ន រដ្ឋមីសសួរីបន្តមានសារៈសំខាន់ក្នុងឆាកជាតិ ទាំងខាងសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌។ តាមវិគីភីឌា ចំណុចកណ្ដាលប្រជាជនអាមេរិកនៅតែស្ថិតក្នុងរដ្ឋនេះ ដែលបញ្ជាក់ថាមីសសួរីជាប្រភពដ៏សំខាន់សម្រាប់ការវិភាគនិន្នាការប្រជាសាស្ត្រ។ គម្រោងដឹកជញ្ជូនទំនើបដូចជា KC Streetcar កំពុងធ្វើឲ្យ Kansas City កាន់តែទាក់ទាញសម្រាប់អ្នកទេសចរនិងវិនិយោគិន។ លើសពីនេះ រដ្ឋនេះមានសាកលវិទ្យាល័យដ៏ល្បីដូចជា University of Missouri (ដូចបង្ហាញក្នុងរូបភាព Jesse Hall) ដែលទាក់ទាញនិស្សិតអន្តរជាតិ រួមទាំងមកពីកម្ពុជាផងដែរ។ ការអភិវឌ្ឍន៍ទាំងនេះធ្វើឲ្យមីសសួរីក្លាយជាគោលដៅដែលមានសក្ដានុពលសម្រាប់ពាណិជ្ជកម្ម ការសិក្សា និងវប្បធម៌ ដែលអ្នកអានយើងអាចពិចារណាបាន។

អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ

Related articles · 1 brief

យន្តហោះដឹកអ្នកលោតឆ័ត្រធ្លាក់នៅរដ្ឋមីសួរី ស្លាប់ ១២ នាក់

កាលពីថ្ងៃអាទិត្យ ទី១៤ មិថុនា ២០២៦ យន្តហោះឯកជនមួយដែលកំពុងដឹកអ្នកលោតឆ័ត្របានធ្លាក់នៅក្បែរអាកាសយានដ្ឋាន Butler Memorial ក្នុងរដ្ឋមីសួរី សហរដ្ឋអាមេរិក បណ្តាលឱ្យអ្នកនៅលើយន្តហោះទាំង ១២ នាក់ត្រូវបានសម្លាប់។

9 sources · Al Jazeera, The Guardian, South China Morning Post