ក្បាច់គុនចម្រុះ (MMA)

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ក្បាច់គុនចម្រុះ (Mixed Martial Arts - MMA) គឺជាកីឡាប្រយុទ្ធពេញលក្ខណៈមួយដែលផ្អែកលើការធ្វើឱ្យដាច់ខ្យល់ និងការតស៊ូលើដី ព្រមទាំងរួមបញ្ចូលបច្ចេកទេសពីកីឡាប្រយុទ្ធនានាមកពីទូទាំងពិភពលោក។ កីឡានេះអនុញ្ញាតឱ្យប្រើប្រាស់ការដាល់ ការទាត់ ការបោកគ្រវាត់ និងបច្ចេកទេសនៃការសង្កត់និងការបិទសរសៃឈាម។ ការប្រកួត MMA ត្រូវបានរៀបចំឡើងក្នុងទ្រុង ឬសង្វៀន ក្រោមច្បាប់បង្រួបបង្រួម (Unified Rules of Mixed Martial Arts) ដែលរួមមានវគ្គកំណត់ពេល និងការហាមឃាត់បច្ចេកទេសគ្រោះថ្នាក់មួយចំនួន។

ក្រុមហ៊ុនផ្សព្វផ្សាយធំជាងគេគឺ Ultimate Fighting Championship (UFC) របស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលបានធ្វើឱ្យកីឡានេះល្បីល្បាញទូទាំងពិភពលោក។ ការប្រកួត UFC មានអ្នកទស្សនាទូរទស្សន៍រាប់លាននាក់នៅទូទាំងពិភពលោក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

កីឡា MMA មិនមែនជាកម្មសិទ្ធិរបស់ប្រទេសមួយណាទេ។ តាម Wikipedia បច្ចេកទេសរបស់វាកើតចេញពីកីឡាប្រយុទ្ធជាច្រើនដូចជា ប្រដាល់អន្តរជាតិ ប្រដាល់ថៃ ជឺជីតស៊ូប្រេស៊ីល ការបោកគ្រវាត់ និងក្បាច់គុនប្រពៃណីផ្សេងៗទៀត។ អង្គការ UFC មានមូលដ្ឋាននៅសហរដ្ឋអាមេរិក ប៉ុន្តែមានការប្រកួត MMA នៅទូទាំងពិភពលោក រួមទាំងនៅអាស៊ី អឺរ៉ុប និងអាហ្វ្រិក។ កីឡាករល្បីៗមានដើមកំណើតមកពីប្រទេសចម្រុះដូចជា ប្រេស៊ីល រុស្ស៊ី ចិន ថៃ និងបារាំងជាដើម។

មិនត្រឹមតែបុរសប៉ុណ្ណោះទេ ស្ត្រីក៏បានចូលរួមប្រកួត MMA យ៉ាងសកម្មដែរ។ កីឡា MMA ថ្មីៗនេះត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍កីឡាចម្រុះដូចជា កីឡាអាហ្វ្រិកឆ្នាំ២០២៣ ដែលបង្ហាញពីការរីករាលដាលរបស់វាទៅកាន់ទ្វីបអាហ្វ្រិក និងការទទួលស្គាល់ពីស្ថាប័នកីឡាអន្តរជាតិនានា។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមឯកសាររបស់ Wikipedia ឫសគល់របស់កីឡា MMA អាចរកឃើញនៅក្នុងកីឡាប្រយុទ្ធបុរាណដូចជា ប៉េងហ្គ្រាទីយ៉ូន (Pankration) របស់ក្រិកបុរាណ ដែលជាកីឡាអូឡាំពិកសម័យបុរាណមួយរួមបញ្ចូលការវាយនិងការបោកគ្រវាត់។ រូបសំណាកដែលបង្ហាញពីការប្រកួតប៉េងហ្គ្រាទីយ៉ូននៅកូឡូសសេមនៃចក្រភពរ៉ូមត្រូវបានរក្សាទុករហូតដល់សម័យដើមសតវត្សរ៍កណ្ដាល។

នៅសតវត្សរ៍ទី២០ ការប្រកួតរវាងក្បាច់គុនផ្សេងៗគ្នាបានចាប់ផ្តើមកើតមានឡើង។ នៅឆ្នាំ១៩០៩ កាសែត O Malho បានចុះផ្សាយគំនូរមួយបង្ហាញពីការប្រកួតរវាងអ្នកកាប៉ូអេរ៉ា (capoeira) ឈ្មោះ Ciríaco និងអ្នកជឺជីតស៊ូជប៉ុន Sada Miyako ដែល Ciríaco បានឈ្នះដោយការទាត់បែប rabo de arraia។ ក្រោយមក នៅឆ្នាំ១៩៥១ មានការប្រកួតដ៏ល្បីមួយរវាងអ្នកយូដូជប៉ុន Masahiko Kimura និងស្ថាបនិកប្រេស៊ីលជឺជីតស៊ូ Hélio Gracie នៅប្រេស៊ីល ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការប្រកួត MMA កម្រិតខ្ពស់មួយនៅសម័យដើម។

ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៦០ និង ១៩៧០ លោក Bruce Lee ដែលជាតារាសិល្បៈក្បាច់គុនល្បី បានធ្វើឱ្យគំនិតក្បាច់គុនចម្រុះមានប្រជាប្រិយភាពតាមរយៈទស្សនវិជ្ជា Jeet Kune Do របស់គាត់។ ការប្រកួត MMA ទំនើបបានចាប់កំណើតពេញលក្ខណៈនៅអំឡុងដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៩០ ជាមួយនឹងព្រឹត្តិការណ៍ UFC 1 ដែលរៀបចំឡើងដើម្បីស្វែងរកក្បាច់គុនដែលមានប្រសិទ្ធភាពបំផុត។ ការប្រកួតនៅជប៉ុនដូចជា Vale Tudo Japan 1995 ដែល Yuki Nakai ប្រកួតជាមួយ Gerard Gordeau (ដែលជាអ្នកឈានដល់វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រក្នុងកម្មវិធី UFC 1) ក៏បានរួមចំណែកក្នុងការអភិវឌ្ឍកីឡានេះដែរ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

វិស័យសេដ្ឋកិច្ចនៃកីឡា MMA បានរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី២១។ UFC បានក្លាយជាម៉ាកយីហោពិភពលោកដែលមានតម្លៃខ្ពស់ ដោយបានមកពីការលក់សិទ្ធិផ្សាយ ការលក់សំបុត្រ និងការទិញទូរទស្សន៍បង់ថ្លៃ (pay-per-view)។ ការប្រកួត UFC 162 ដែល Chris Weidman បានផ្ដាច់វគ្គឈ្នះ Anderson Silva បានក្លាយជាព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រមួយ និងបាននាំមកនូវប្រាក់ចំណូលយ៉ាងច្រើនដល់ UFC។

ខាងផ្នែកវប្បធម៌ MMA បានជះឥទ្ធិពលដល់ខ្សែភាពយន្ត ការហ្វឹកហាត់កាយសម្ព័ន្ធ និងម៉ូដសម្លៀកបំពាក់កីឡា។ ពាក្យដូចជា "ground-and-pound" (ការសង្កត់និងវាយ) បានក្លាយជាពាក្យទូទៅសម្រាប់អ្នកគាំទ្រកីឡា។ យុទ្ធសាស្ត្រប្រកួតរបស់កីឡាករល្បីៗក៏ត្រូវបានសិក្សានិងចម្លងតាមដោយអ្នកហាត់ក្បាច់គុនថ្មីៗជាច្រើន។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នាពេលបច្ចុប្បន្ន កីឡា MMA កំពុងស្វែងរកការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិបន្ថែមទៀត។ ការបញ្ចូលទៅក្នុងកីឡាអាហ្វ្រិកឆ្នាំ២០២៣ ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់សមាគម MMA សកល (GAMMA) គឺជាជំហានមួយឆ្ពោះទៅរកការបញ្ចូលក្នុងព្រឹត្តិការណ៍កីឡាអន្តរជាតិធំៗនាពេលអនាគត។

ម្យ៉ាងវិញទៀត សុវត្ថិភាពរបស់កីឡាករនៅតែជាកង្វល់ចម្បង។ ច្បាប់បង្រួបបង្រួមថ្មីបានហាមឃាត់ចលនាគ្រោះថ្នាក់មួយចំនួនដែលធ្លាប់មាននៅក្នុងការប្រកួតដើមដំបូងៗដូចជា ការទាត់ចំក្បាលគូប្រកួតដែលកំពុងដេក (soccer kick) ដែលត្រូវបានបង្ហាញក្នុងរូបភាពខាងលើ។ ការមានវត្តមានគ្រូពេទ្យនៅសង្វៀនដូចក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ Strikeforce ក៏បានក្លាយជាស្តង់ដារដើម្បីធានាសុវត្ថិភាពកីឡាករ។ ការវិវត្តន៍ទាំងនេះធ្វើឱ្យកីឡា MMA កាន់តែទទួលយកបានដោយសាធារណជនទូទៅ និងស្ថាប័នកីឡាផ្លូវការនានា។