ទិដ្ឋភាពទូទៅ

Moderna, Inc. គឺជាក្រុមហ៊ុនឱសថ និងបច្ចេកវិទ្យាជីវសាស្ត្រអាមេរិក ដែលមានទីស្នាក់ការកណ្តាលនៅទីក្រុង Cambridge រដ្ឋ Massachusetts នៃសហរដ្ឋអាមេរិក។ យោងតាមវិគីភីឌា ក្រុមហ៊ុននេះផ្តោតសំខាន់លើការព្យាបាលដោយប្រើ RNA ជាពិសេសវ៉ាក់សាំងដែលផ្អែកលើ mRNA (messenger RNA)។ វ៉ាក់សាំង mRNA ប្រើប្រាស់ច្បាប់ចម្លងនៃម៉ូលេគុល mRNA ដើម្បីបញ្ជូនការណែនាំសម្រាប់ផលិតប្រូតេអ៊ីន ដែលជំរុញឱ្យប្រព័ន្ធការពាររាងកាយឆ្លើយតប។

ឈ្មោះ "Moderna" បានមកពីការផ្សំពាក្យ « modified » (កែប្រែ) « RNA » និង « modern » (ទំនើប) ។ ក្រុមហ៊ុននេះត្រូវបានគេស្គាល់យ៉ាងទូលំទូលាយដោយសារតួនាទីរបស់ខ្លួនក្នុងការអភិវឌ្ឍវ៉ាក់សាំងបង្ការជំងឺកូវីដ-១៩ (COVID-19) ដែលមានឈ្មោះថា mRNA-1273។ វិគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា វ៉ាក់សាំងនេះគឺជាវ៉ាក់សាំងមួយក្នុងចំណោមវ៉ាក់សាំងដំបូងគេដែលទទួលបានការអនុញ្ញាតប្រើប្រាស់បន្ទាន់នៅទូទាំងពិភពលោក ដោយផ្តល់នូវឧបករណ៍ដ៏សំខាន់ក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងជំងឺរាតត្បាត។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់ Moderna មានទីតាំងនៅក្នុងទីក្រុង Cambridge រដ្ឋ Massachusetts ដែលជាមជ្ឈមណ្ឌលដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់ឧស្សាហកម្មជីវបច្ចេកវិទ្យានៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ ក្រុមហ៊ុនក៏មានកន្លែងស្រាវជ្រាវ និងផលិតនៅទីតាំងផ្សេងៗទៀត រួមទាំងនៅរដ្ឋ Massachusetts និងប្រទេសដទៃ ដើម្បីគាំទ្រដល់ការផលិតវ៉ាក់សាំងក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំ។

ចំពោះផ្នែកប្រជាជន ឬបុគ្គលសំខាន់ៗ វិគីភីឌាបានរៀបរាប់ថា ក្រុមហ៊ុននេះត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ២០១០ ដោយក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនិងសហគ្រិនរួមមាន Derrick Rossi (ស្ថាបនិកក្រុមហ៊ុនដំបូង), Noubar Afeyan (សហស្ថាបនិកក្រុមហ៊ុន Flagship Pioneering) និង Robert Langer (សាស្ត្រាចារ្យនៅ MIT)។ នាយកប្រតិបត្តិ (CEO) បច្ចុប្បន្នគឺលោក Stéphane Bancel ដែលបានដឹកនាំក្រុមហ៊ុនតាំងពីឆ្នាំ២០១១ និងជាកត្តាសំខាន់ក្នុងការជំរុញឱ្យ Moderna ក្លាយជាក្រុមហ៊ុនយក្សក្នុងវិស័យ mRNA។ ក្រុមហ៊ុនមានបុគ្គលិករាប់ពាន់នាក់ ដែលធ្វើការនៅទូទាំងទីតាំងជាច្រើន។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

យោងតាមវិគីភីឌា Moderna ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ២០១០ ក្នុងគោលបំណងដំបូងដើម្បីប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា mRNA សម្រាប់រៀបចំកម្មវិធីកោសិកាដើម (stem cells) ឡើងវិញ។ គំនិតនេះត្រូវបានផ្តួចផ្តើមដោយលោក Derrick Rossi ដែលបានបង្ហាញថា mRNA អាចប្រើដើម្បីប្រែក្លាយកោសិកាធម្មតាឱ្យទៅជាកោសិកាដើមដែលមានសមត្ថភាពពិសេស។ ក្រុមហ៊ុនទទួលបានការគាំទ្រផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុពីទីភ្នាក់ងារ DARPA របស់ក្រសួងការពារជាតិសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលជួយជំរុញការស្រាវជ្រាវដំបូង។

នៅឆ្នាំបន្តបន្ទាប់ Moderna បានផ្លាស់ប្តូរការផ្តោតអារម្មណ៍ពីកោសិកាដើម ទៅលើការអភិវឌ្ឍវ៉ាក់សាំង និងថ្នាំព្យាបាលដោយផ្អែកលើ mRNA។ ក្រុមហ៊ុនបានក្លាយជាក្រុមហ៊ុនសាធារណៈនៅឆ្នាំ២០១៨ តាមរយៈការចុះបញ្ជីលក់ភាគហ៊ុនជាសាធារណៈលើកដំបូង (IPO) ដែលទទួលបានទុនយ៉ាងច្រើន និងជាការចុះបញ្ជីដ៏ធំបំផុតមួយក្នុងវិស័យជីវបច្ចេកវិទ្យានាពេលនោះ។

ចំណុចរបត់ដ៏សំខាន់បំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ Moderna បានកើតឡើងនៅឆ្នាំ២០២០ នៅពេលដែលជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩ បានរីករាលដាល។ វិគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា ក្រុមហ៊ុនបានអភិវឌ្ឍវ៉ាក់សាំង mRNA-1273 ក្នុងរយៈពេលតែប៉ុន្មានខែប៉ុណ្ណោះ ដោយប្រើប្រាស់ព័ត៌មានហ្សែនរបស់វីរុស SARS-CoV-2។ វ៉ាក់សាំងនេះបានបង្ហាញពីប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ (ជាង ៩០%) ក្នុងការសាកល្បងព្យាបាល ហើយទទួលបានការអនុញ្ញាតប្រើប្រាស់បន្ទាន់ពី FDA របស់សហរដ្ឋអាមេរិកនៅខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២០ និងពីអង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) ក្នុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២១។ ភាពជោគជ័យនេះបានជំរុញឱ្យ Moderna ក្លាយជាក្រុមហ៊ុនឈានមុខគេក្នុងវិស័យ mRNA និងទទួលបានការទុកចិត្តពីសាធារណជនទូទាំងពិភពលោក។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច Moderna បានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងទៅលើទីផ្សារឱសថ និងសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។ តាមវិគីភីឌា តម្លៃទីផ្សារ (market capitalization) របស់ក្រុមហ៊ុនបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងបន្ទាប់ពីការដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់វ៉ាក់សាំងកូវីដ-១៩ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាក្រុមហ៊ុនមួយដែលមានតម្លៃរាប់ពាន់លានដុល្លារ។ ប្រាក់ចំណូលរបស់ Moderna ក្នុងឆ្នាំ២០២២ ត្រូវបានរាយការណ៍ថាមានប្រមាណ ១៨ ពាន់លានដុល្លារ ដែលភាគច្រើនបានមកពីការលក់វ៉ាក់សាំងកូវីដ-១៩។ វេទិកាបច្ចេកវិទ្យា mRNA របស់ Moderna ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការផ្លាស់ប្តូរដ៏សំខាន់ ព្រោះវាអាចអភិវឌ្ឍវ៉ាក់សាំងបានលឿនជាងវិធីសាស្ត្រប្រពៃណី ដែលពឹងផ្អែកលើការចម្រាញ់មេរោគ ឬប្រូតេអ៊ីន។ ក្រុមហ៊ុនក៏បានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងផ្គត់ផ្គង់វ៉ាក់សាំងជាមួយរដ្ឋាភិបាលជាច្រើន ដែលនាំមកនូវប្រាក់ចំណូលយ៉ាងច្រើន។

ផ្នែកវប្បធម៌ វិគីភីឌាបានពិពណ៌នាថា Moderna មានវប្បធម៌សាជីវកម្មដែលផ្តោតលើនវានុវត្តន៍ ការសម្រេចចិត្តរហ័ស និងការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាឌីជីថលយ៉ាងស៊ីជម្រៅ។ ក្រុមហ៊ុនបានវិនិយោគយ៉ាងច្រើនក្នុងការស្រាវជ្រាវនិងអភិវឌ្ឍន៍ (R&D) ហើយបុគ្គលិករបស់ខ្លួនត្រូវបានលើកទឹកចិត្តឱ្យធ្វើការពិសោធន៍និងសាកល្បងគំនិតថ្មីៗ។ វប្បធម៌នេះបានរួមចំណែកដល់ភាពជោគជ័យរបស់ខ្លួនក្នុងការបង្កើតវ៉ាក់សាំងក្នុងពេលមានវិបត្តិសុខភាពពិភពលោក។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ Moderna នៅតែជាក្រុមហ៊ុនដ៏មានឥទ្ធិពលក្នុងវិស័យជីវបច្ចេកវិទ្យា។ វិគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា ក្រុមហ៊ុនកំពុងអភិវឌ្ឍវ៉ាក់សាំងសម្រាប់ជំងឺជាច្រើនទៀត រួមមានជំងឺ RSV (ជំងឺផ្លូវដង្ហើមដែលបង្កដោយវីរុសស៊ិនស៊ីទ្យា) ជំងឺគ្រុនផ្តាសាយ (influenza) និងជំងឺមហារីកមួយចំនួន តាមរយៈការព្យាបាលផ្ទាល់ខ្លួន (personalized cancer vaccines)។ នៅឆ្នាំ២០២៣ វ៉ាក់សាំង RSV របស់ Moderna បានទទួលការអនុម័តនៅសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលជាជំហានសំខាន់មួយទៀត។

ក្រុមហ៊ុនក៏បានពង្រីកការស្រាវជ្រាវទៅលើថ្នាំព្យាបាលដោយផ្អែកលើ mRNA សម្រាប់ជំងឺដ៏កម្រ និងជំងឺបេះដូង ដោយសហការជាមួយដៃគូផ្សេងៗ។ លើសពីនេះ Moderna បានបង្កើតគំនិតផ្តួចផ្តើម "Moderna Global Health" ដើម្បីពន្លឿនការអភិវឌ្ឍវ៉ាក់សាំងប្រឆាំងនឹងជំងឺដែលកំពុងរីករាលដាលនៅក្នុងប្រទេសដែលមានចំណូលទាប។

សារៈសំខាន់របស់ Moderna សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ស្ថិតនៅលើការពិតដែលថា បច្ចេកវិទ្យា mRNA កំពុងក្លាយជាឧបករណ៍សំខាន់សម្រាប់ប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងជំងឺឆ្លង និងជំងឺមិនឆ្លងនានា។ វិគីភីឌាកត់សម្គាល់ថា វ៉ាក់សាំង Moderna ត្រូវបានចែកចាយយ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងប្រទេសជាច្រើន រួមទាំងប្រទេសដែលមានចំណូលទាប តាមរយៈយន្តការ COVAX ដែលជួយធានាឱ្យមានសមធម៌ក្នុងការទទួលបានវ៉ាក់សាំង។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា និងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ការវិវត្តនៃបច្ចេកវិទ្យានេះអាចជះឥទ្ធិពលដល់គោលនយោបាយសុខភាពសាធារណៈ និងការត្រៀមខ្លួនសម្រាប់ជំងឺរាតត្បាតនាពេលអនាគត។