ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា សាធារណរដ្ឋម៉ុលដាវ៉ា (Moldova) គឺជាប្រទេសគ្មានព្រំប្រទល់ជាប់សមុទ្រនៅអឺរ៉ុបខាងកើត។ វាមានផ្ទៃដីប្រមាណ ៣៣ ៨៤៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងប្រជាជនចំនួនប្រមាណ ២.៣៨ លាននាក់ (យោងតាមទិន្នន័យចុងក្រោយ)។ ប្រទេសនេះមានព្រំប្រទល់ខាងលិចជាប់នឹងរូម៉ានី និងភាគខាងជើង ខាងកើត និងខាងត្បូងជាប់នឹងអ៊ុយក្រែន។

ចំណុចគួរឲ្យកត់សម្គាល់មួយគឺវត្តមានរបស់រដ្ឋបំបែកខ្លួនដែលមិនទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិឈ្មោះត្រង់ស្នីស្ត្រៀ (Transnistria) ដែលស្ថិតនៅតាមបណ្ដោយទន្លេនីស្ទ្រូ (Dniester) នៅព្រំប្រទល់ខាងកើត។ រាជធានីឈីស៊ីណូវ (Chișinău) គឺជាទីក្រុងធំជាងគេ និងជាមជ្ឈមណ្ឌលវប្បធម៌ និងពាណិជ្ជកម្មដ៏សំខាន់។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

វិគីភីឌាពិពណ៌នាថា ម៉ុលដាវ៉ាមានភូមិសាស្ត្រភាគច្រើនជាវាលរាប និងកូនភ្នំទាបៗ ដោយមានទន្លេនីស្ទ្រូជាខ្សែទឹកសំខាន់ហូរកាត់នៅភាគខាងកើត។ តំបន់នេះមានអាកាសធាតុក្ដៅឧណ្ហៗ និងដីមានជីជាតិ (ដីខ្មៅ) ដែលស័ក្ដិសមសម្រាប់វិស័យកសិកម្ម។

បើតាមវិគីភីឌា ប្រជាជនម៉ុលដាវ៉ាមានប្រមាណ ២.៣៨ លាននាក់ ដោយភាគច្រើនជាជនជាតិម៉ុលដូវ (រូម៉ានី) ហើយមានជនជាតិភាគតិចអ៊ុយក្រែន រុស្ស៊ី និងហ្កាកែស (Gagauz) ជាដើម។ ភាសាផ្លូវការគឺភាសារូម៉ានី (ត្រូវបានហៅជាភាសាម៉ុលដូវ)។ សាសនាចម្បងគឺគ្រិស្តសាសនាគ្រិស្តអូស្សូដក់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រដែលវិគីភីឌាបានចងក្រង ក្សត្របុរីម៉ុលដាវៀ (Principality of Moldavia) ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅសតវត្សទី១៤ ក្រោមការដឹកនាំរបស់វូវ៉ូដ (voivode) ឈ្មោះដ្រាហ្គោស (Dragoș)។ តំបន់នេះបានក្លាយជារដ្ឋចំណុះរបស់ចក្រភពអូតូម៉ង់នៅសតវត្សទី១៦ ហើយក្រោយមកបានស្ថិតក្រោមឥទ្ធិពលរបស់ចក្រភពរុស្ស៊ី។

នៅដើមសតវត្សទី២០ ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី១ ម៉ុលដាវៀបានរួមជាមួយប្រទេសរូម៉ានី។ ប៉ុន្តែនៅឆ្នាំ១៩៤០ សហភាពសូវៀតបានកាត់យកទឹកដីនេះទៅបង្កើតជា សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសូវៀតម៉ុលដាវៀ (Moldavian SSR)។ ប្រទេសម៉ុលដាវ៉ាបានប្រកាសឯករាជ្យជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី២៧ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៩១ ក្នុងអំឡុងការដួលរលំនៃសហភាពសូវៀត។

ក្រោយឯករាជ្យ មានជម្លោះប្រដាប់អាវុធនៅតំបន់ត្រង់ស្នីស្ត្រៀ ដែលនាំឲ្យមានបទឈប់បាញ់នៅឆ្នាំ១៩៩២ និងបង្កើតជាតំបន់បំបែកខ្លួនដោយមានការគាំទ្រពីរុស្ស៊ី។ ក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗ ម៉ុលដាវ៉ាបានបោះជំហានឆ្ពោះទៅរកសហភាពអឺរ៉ុប។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

វិគីភីឌាបញ្ជាក់ថា សេដ្ឋកិច្ចរបស់ម៉ុលដាវ៉ាពឹងផ្អែកខ្លាំងលើវិស័យកសិកម្ម ដោយផលិតផលសំខាន់ៗរួមមាន ស្រាទំពាំងបាយជូរ ផ្លែឈើ និងថ្នាំជក់។ ប្រទេសនេះមានក្រឡាស្រាក្រោមដីធំជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោកគឺ មីលេហ្សទីមីឈី (Mileștii Mici) ដែលស្គាល់ថាជាកំណប់វប្បធម៌មួយ។ ទោះយ៉ាងនេះ ម៉ុលដាវ៉ាត្រូវបានចាត់ទុកជាប្រទេសមួយក្នុងចំណោមប្រទេសក្រីក្របំផុតនៅអឺរ៉ុប ដោយពឹងផ្អែកលើប្រាក់ផ្ញើពីពលករធ្វើការនៅក្រៅប្រទេស។

ផ្នែកវប្បធម៌វិញ ម៉ុលដាវ៉ាមានប្រពៃណីប្រជាប្រិយដ៏សម្បូរបែប រួមទាំងតន្ត្រី របាំ និងម្ហូបអាហារដូចជា ម៉ម៉ាលីហ្កា (mămăligă) ដែលជាបបរដុំធ្វើពីម្សៅពោត។ ព្រឹត្តិការណ៍ប្រចាំឆ្នាំសំខាន់ៗរួមមាន ពិធីបុណ្យស្រា និងពិធីបុណ្យតន្ត្រី។ ម៉ុលដាវ៉ាក៏បានចូលរួមការប្រកួតចម្រៀងអឺរ៉ូវីស្យុង (Eurovision) ដោយក្រុមហ្សដុបស៊ីហ្សដុប (Zdob și Zdub) ធ្លាប់បង្ហាញខ្លួនក្នុងឆ្នាំ២០១១។ សាសនាគ្រិស្តអូស្សូដក់មានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំង ដូចជាព្រះវិហារគ្រិស្តអូស្សូដក់នៅឈីស៊ីណូវ និងរូងភ្នំវត្តអារាមនៅអរហេយវ៉ិជី (Orhei Vechi)។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ប្រទេសម៉ុលដាវ៉ាបានដាក់ពាក្យចូលជាសមាជិកសហភាពអឺរ៉ុបនៅខែមីនា ឆ្នាំ២០២២ ហើយត្រូវបានផ្តល់ឋានៈជាប្រទេសបេក្ខភាពនៅខែមិថុនា ឆ្នាំដដែល។ ការសម្រេចនេះត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាជំហានដ៏សំខាន់សម្រាប់ទំនាក់ទំនងជាមួយអឺរ៉ុប។

ចំពោះនយោបាយក្នុងស្រុកវិញ លោកស្រីម៉ាយ៉ា សង់ឌូ (Maia Sandu) ជាប្រធានាធិបតីបច្ចុប្បន្ន បន្តជំរុញកំណែទម្រង់និងទំនាក់ទំនងជាមួយលោកខាងលិច។ ទោះយ៉ាងណា ប្រទេសនេះកំពុងប្រឈមមុខនឹងវិបត្តិថាមពលដោយសារតែការពឹងផ្អែកខ្លាំងលើហ្គាសរុស្ស៊ី ជាពិសេសក្នុងបរិបទសង្គ្រាមនៅអ៊ុយក្រែន។

ស្ថានភាពតំបន់ត្រង់ស្នីស្ត្រៀនៅតែជាបញ្ហាមិនទាន់ដោះស្រាយ ដោយមានវត្តមានកងទ័ពរុស្ស៊ីនៅទីនោះ។ បើតាមវិគីភីឌា ម៉ុលដាវ៉ាក៏ជាសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ និងអង្គការដទៃ។