ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ខេត្តមណ្ឌលគិរីគឺជាខេត្តមួយដែលស្ថិតនៅភាគឦសាននៃប្រទេសកម្ពុជា។ ខេត្តនេះមានផ្ទៃដីធំជាងគេបំផុតនៅក្នុងប្រទេស ប៉ុន្តែមានប្រជាជនរស់នៅតិចជាងគេផងដែរ។ ខេត្តមណ្ឌលគិរីត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ១៩៦១ ដោយកាត់យកទឹកដីផ្នែកខាងកើតនៃខេត្តក្រចេះ។ ទីរួមខេត្តគឺទីក្រុងសែនមនោរម្យ ដែលស្ថិតនៅចំកណ្តាលខេត្ត។

ខេត្តមណ្ឌលគិរីមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងខេត្តក្រចេះនៅខាងលិច ខេត្តស្ទឹងត្រែងនៅពាយ័ព្យ ខេត្តរតនគិរីនៅខាងជើង និងប្រទេសវៀតណាមនៅខាងកើត និងខាងត្បូង។ ដោយសារលក្ខណៈភូមិសាស្ត្រដែលមានព្រៃភ្នំ និងទឹកធ្លាក់ជាច្រើន ខេត្តនេះបានទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាតិនិងអន្តរជាតិ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ខេត្តមណ្ឌលគិរីស្ថិតនៅលើតំបន់ខ្ពង់រាបភ្នំ ដែលគ្របដណ្តប់ដោយព្រៃឈើក្រាស់។ យោងតាម Wikipedia ខេត្តនេះមានផ្ទៃដីធំជាងគេបំផុតនៅកម្ពុជា ប៉ុន្តែដង់ស៊ីតេប្រជាជនទាបបំផុត។ ប្រជាជនភាគច្រើនរស់នៅតាមតំបន់ជនបទ ហើយប្រកបរបរកសិកម្មជាចម្បង។ តំបន់ទំនាប និងជ្រលងភ្នំមួយចំនួនត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់ដាំដំណាំ ខណៈព្រៃឈើភាគច្រើននៅរក្សាសភាពធម្មជាតិ។

ខេត្តនេះមានអាកាសធាតុត្រជាក់ជាងតំបន់ដទៃទៀតនៅកម្ពុជា ដោយសារកម្ពស់ភ្នំ និងគម្របព្រៃឈើ។ ទឹកធ្លាក់ជាច្រើនដូចជាទឹកធ្លាក់ប៊ូស្រា និងទឹកធ្លាក់ជ្រៃធំ បានបន្ថែមសម្រស់ធម្មជាតិដល់ខេត្តនេះ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

មុនឆ្នាំ១៩៦១ ទឹកដីនៃខេត្តមណ្ឌលគិរីគឺជាផ្នែកមួយនៃខេត្តក្រចេះ។ យោងតាម Wikipedia រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានបំបែកផ្នែកខាងកើតនៃខេត្តក្រចេះចេញ ហើយបង្កើតជាខេត្តថ្មីមួយនៅឆ្នាំ១៩៦១។ ការបង្កើតខេត្តនេះមានគោលបំណងសម្រួលការគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាល និងជំរុញការអភិវឌ្ឍនៅតំបន់ឆ្ងាយដាច់ស្រយាល។

ក្រោយពីការបង្កើត ខេត្តមណ្ឌលគិរីបានជួបប្រទះបញ្ហាកង្វះហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ដូចជាផ្លូវថ្នល់ និងសេវាសាធារណៈផ្សេងៗ ដោយសារការពិបាកក្នុងការធ្វើដំណើរទៅកាន់តំបន់ភ្នំព្រៃ។ ទោះជាយ៉ាងណា ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ចុងក្រោយ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបានកែលម្អបន្តិចម្តងៗ ជាពិសេសវិស័យទេសចរណ៍។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សេដ្ឋកិច្ចរបស់ខេត្តមណ្ឌលគិរីពឹងផ្អែកលើវិស័យកសិកម្ម និងទេសចរណ៍។ យោងតាមរូបភាពពី Wikipedia Commons ទឹកធ្លាក់ប៊ូស្រាគឺជាតំបន់ទាក់ទាញទេសចរដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងខេត្តនេះ។ ក្រៅពីនេះ សេវាកម្មផ្សងព្រេងដូចជាការជិះខ្សែរ៉កឆ្លងកាត់ទឹកធ្លាក់ (ដូចបង្ហាញក្នុងរូបភាព Ziplining_over_Busra_Waterfall ពី Wikipedia) ក៏មានផងដែរ។ ការដាំដំណាំដូចជាកៅស៊ូ ស្វាយចន្ទី និងដំណាំផ្សេងទៀតត្រូវបានអភិវឌ្ឍន៍នៅតំបន់ខ្លះ ប៉ុន្តែទិន្នន័យស្តីពីការបាត់បង់គម្របព្រៃឈើបានបង្ហាញថា ការពង្រីកសកម្មភាពមនុស្សអាចប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន។

ផ្នែកវប្បធម៌ ខេត្តមណ្ឌលគិរីមានលក្ខណៈពិសេសដោយសារវត្តមានរបស់សហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិច ដែលរស់នៅជាមួយធម្មជាតិ និងប្រកាន់ខ្ជាប់នូវទំនៀមទំលាប់របស់ខ្លួន។ ជនជាតិដើមភាគតិចទាំងនេះបានរួមចំណែកដល់អត្តសញ្ញាណវប្បធម៌របស់ខេត្ត និងជាផ្នែកមួយនៃកេរ្តិ៍ដំណែលរបស់ប្រទេសកម្ពុជា។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ន ខេត្តមណ្ឌលគិរីកំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាបរិស្ថាន ជាពិសេសការបាត់បង់គម្របព្រៃឈើ។ យោងតាមទិន្នន័យពី Global Forest Change ដែលបង្ហាញតាមរយៈ Wikipedia Commons តំបន់មួយចំនួននៃខេត្តបានបាត់បង់ព្រៃឈើយ៉ាងច្រើនក្នុងរយៈពេលពីរទសវត្សរ៍កន្លងមក (២០០១-២០២៤)។ ការបាត់បង់នេះអាចបណ្តាលមកពីការពង្រីកដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ច ការដាំដំណាំកសិឧស្សាហកម្ម និងការកើនឡើងនៃប្រជាជន។

ទន្ទឹមនឹងនោះ វិស័យទេសចរណ៍នៅមណ្ឌលគិរីក៏កំពុងរីកចម្រើនដែរ។ រមណីយដ្ឋាន Mayura Hills ជាឧទាហរណ៍មួយដែលផ្តល់សេវាកម្មជិះខ្សែរ៉កលើទឹកធ្លាក់ ដែលជាសកម្មភាពទេសចរណ៍ផ្សងព្រេងថ្មី។ កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងក្នុងការអភិរក្សព្រៃឈើ និងជំរុញវិស័យទេសចរណ៍បៃតងកំពុងទទួលបានការយកចិត្តទុកដាក់។ ភ្ញៀវទេសចរកាន់តែច្រើនកំពុងមកទស្សនាខេត្តនេះ ដែលធ្វើឱ្យរដ្ឋាភិបាល និងអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលពង្រឹងការគ្រប់គ្រងធនធានធម្មជាតិ និងអភិវឌ្ឍន៍សហគមន៍ដោយចីរភាព។