ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

នយោបាយរូបិយវត្ថុ (Monetary policy) គឺជាគោលនយោបាយដែលអនុម័តដោយអាជ្ញាធររូបិយវត្ថុរបស់ប្រទេសមួយ ដើម្បីជះឥទ្ធិពលដល់លក្ខខណ្ឌរូបិយវត្ថុ និងហិរញ្ញវត្ថុផ្សេងទៀត ក្នុងគោលបំណងសម្រេចបាននូវគោលដៅទូលំទូលាយដូចជា ការងារខ្ពស់ និងស្ថិរភាពតម្លៃ។ នេះបើយោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ជាភាសាអង់គ្លេស។ គោលបំណងបន្ថែមនៃនយោបាយរូបិយវត្ថុអាចរួមមានការរួមចំណែកដល់ស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ច ឬការរក្សាអត្រាប្តូរប្រាក់ដែលអាចព្យាករណ៍បានជាមួយរូបិយប័ណ្ណដទៃទៀត។

ជាទូទៅ ធនាគារកណ្តាលនៅក្នុងប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ភាគច្រើន អនុវត្តនយោបាយរូបិយវត្ថុរបស់ខ្លួនក្នុងក្របខណ្ឌកំណត់គោលដៅអតិផរណា (inflation targeting) ខណៈដែលធនាគារកណ្តាលរបស់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ភាគច្រើន កំណត់គោលដៅលើប្រព័ន្ធអត្រាប្តូរប្រាក់ថេរ (fixed exchange rate) មួយប្រភេទ។ យុទ្ធសាស្ត្រនយោបាយរូបិយវត្ថុមួយទៀត គឺការកំណត់គោលដៅបរិមាណសាច់ប្រាក់ (money supply) ដែលធ្លាប់មានប្រជាប្រិយភាពនៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៨០ ប៉ុន្តែបានថយចុះចាប់តាំងពីពេលនោះមក។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia ការអនុវត្តនយោបាយរូបិយវត្ថុមានការវិវត្តជាប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ក្នុងកំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៨០ ការកំណត់គោលដៅបរិមាណសាច់ប្រាក់ត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយ ជាពិសេសនៅក្នុងប្រទេសធំៗមួយចំនួន។ ទោះបីជាយ៉ាងណា ក្រោយមក ប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ភាគច្រើនបានងាកទៅរកការកំណត់គោលដៅអតិផរណា ដែលផ្តោតលើការរក្សាកំណើនតម្លៃឱ្យស្ថិតក្នុងកម្រិតទាប និងមានស្ថិរភាព។ ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ជាច្រើននៅតែប្រកាន់យកយុទ្ធសាស្ត្រអត្រាប្តូរប្រាក់ថេរ ដើម្បីរក្សាស្ថិរភាពពាណិជ្ជកម្មក្រៅប្រទេស និងទាក់ទាញវិនិយោគិនបរទេស។ ទោះបីយុទ្ធសាស្ត្រកំណត់គោលដៅបរិមាណសាច់ប្រាក់មានការថយចុះប្រជាប្រិយភាព ប៉ុន្តែវានៅតែជាយុទ្ធសាស្ត្រផ្លូវការនៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចកំពុងរីកចម្រើនមួយចំនួន ដែលអាចឱ្យពួកគេគ្រប់គ្រងអតិផរណាតាមរយៈការកំណត់កំណើនសាច់ប្រាក់។

ប្រភេទ និងភាពខុសគ្នានៃនយោបាយរូបិយវត្ថុ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia មានយុទ្ធសាស្ត្រនយោបាយរូបិយវត្ថុសំខាន់ៗចំនួនបី ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ខុសៗគ្នាអាស្រ័យលើស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ច និងគោលដៅរបស់ប្រទេសនីមួយៗ ៖

១. ការកំណត់គោលដៅអតិផរណា (Inflation targeting) ៖ ត្រូវបានប្រើដោយប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ភាគច្រើន។ ធនាគារកណ្តាលកំណត់អត្រាអតិផរណាគោលដៅសម្រាប់រយៈពេលមធ្យម ហើយប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ដូចជាអត្រាការប្រាក់ ដើម្បីសម្រេចគោលដៅនោះ។ វាផ្តល់តម្លាភាព និងជួយឱ្យទីផ្សារអាចព្យាករណ៍ទិសដៅនយោបាយបាន។

២. ការកំណត់គោលដៅអត្រាប្តូរប្រាក់ (Fixed exchange rate targeting) ៖ ប្រើជាទូទៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍។ ធនាគារកណ្តាលធ្វើអន្តរាគមន៍ក្នុងទីផ្សារប្តូរប្រាក់ ដើម្បីរក្សាតម្លៃរូបិយប័ណ្ណជាតិឱ្យនៅថេរធៀបនឹងរូបិយប័ណ្ណមួយផ្សេងទៀត ឬកញ្ចប់រូបិយប័ណ្ណ។ គោលដៅចម្បងគឺស្ថិរភាពពាណិជ្ជកម្ម និងកាត់បន្ថយហានិភ័យអត្រាប្តូរប្រាក់។

៣. ការកំណត់គោលដៅបរិមាណសាច់ប្រាក់ (Money supply targeting) ៖ ធ្លាប់មានប្រជាប្រិយនៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៨០។ វាផ្តោតលើការគ្រប់គ្រងបរិមាណសាច់ប្រាក់ក្នុងសេដ្ឋកិច្ច ដោយសន្មតថាមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធរវាងបរិមាណសាច់ប្រាក់ និងអតិផរណា។ បច្ចុប្បន្ន ប្រទេសមួយចំនួននៅតែបន្តប្រើវា ប៉ុន្តែប្រសិទ្ធភាពបានថយចុះដោយសារការបង្កើតថ្មីផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ។

ធនាគារកណ្ដាល និងឧបករណ៍

ប្រភព: Wikipedia

ធនាគារកណ្តាលដើរតួនាទីជាស្ថាប័នប្រតិបត្តិគោលនយោបាយរូបិយវត្ថុសម្រាប់ប្រទេសនីមួយៗ។ តាម Wikipedia អាជ្ញាធររូបិយវត្ថុ (ជាធម្មតាធនាគារកណ្តាល) ជាអ្នកសម្រេចថាតើយុទ្ធសាស្ត្រណាមួយត្រូវអនុវត្ត។ ឧបករណ៍សំខាន់ៗដែលប្រើប្រាស់រួមមានការផ្លាស់ប្តូរអត្រាការប្រាក់គោល ការធ្វើប្រតិបត្តិការទីផ្សារបើកចំហ (ទិញនិងលក់មូលបត្ររដ្ឋាភិបាល) និងការកែសម្រួលសមាមាត្រសាច់ប្រាក់បំរុងរបស់ធនាគារពាណិជ្ជកម្ម។ ឧបករណ៍ទាំងនេះជួយឱ្យធនាគារកណ្តាលអាចពង្រីក ឬរឹតបន្តឹងលក្ខខណ្ឌហិរញ្ញវត្ថុក្នុងសេដ្ឋកិច្ច។

នៅក្នុងប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ ដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក គណៈកម្មាធិការទីផ្សារបើកចំហសហព័ន្ធ (FOMC) មានតួនាទីសំខាន់ក្នុងការសម្រេចចិត្តអំពីអត្រាការប្រាក់។ កិច្ចប្រជុំរបស់ FOMC តែងទាក់ទាញការចាប់អារម្មណ៍ពីទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុសកល ពីព្រោះការសម្រេចចិត្តនានាមានផលប៉ះពាល់ដល់អត្រាការប្រាក់ទូទាំងពិភពលោក និងលំហូរទុនវិនិយោគអន្តរជាតិ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងបរិបទសកលបច្ចុប្បន្ន គោលនយោបាយរូបិយវត្ថុកំពុងទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំង ដោយសារបញ្ហាអតិផរណាកើនឡើងនៅក្នុងប្រទេសធំៗជាច្រើន។ ធនាគារកណ្តាលដូចជា Fed របស់សហរដ្ឋអាមេរិក ធនាគារកណ្តាលអង់គ្លេស និងធនាគារកណ្តាលអឺរ៉ុប បានដំឡើងអត្រាការប្រាក់ជាបន្តបន្ទាប់ ដើម្បីទប់ស្កាត់កំណើនថ្លៃទំនិញ។ សកម្មភាពទាំងនេះមិនត្រឹមតែប៉ះពាល់ដល់ប្រទេសទាំងនោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងមានផលវិបាកដល់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដូចជាកម្ពុជាផងដែរ តាមរយៈការប្រែប្រួលអត្រាប្តូរប្រាក់ លំហូរទុន និងថ្លៃដើមនៃការខ្ចីប្រាក់អន្តរជាតិ។

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលប្រើប្រាស់ដុល្លារអាមេរិកយ៉ាងច្រើន ការផ្លាស់ប្តូរនយោបាយរូបិយវត្ថុរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកអាចជះឥទ្ធិពលដោយផ្ទាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចក្នុងស្រុក។ ដូច្នេះការយល់ដឹងអំពីនយោបាយរូបិយវត្ថុជួយឱ្យអ្នកអានអាចតាមដានស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ច និងផលប៉ះពាល់ដល់ជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ ដូចជាការផ្លាស់ប្តូរអត្រាការប្រាក់កម្ចី និងតម្លៃទំនិញនាំចូលជាដើម។