មូលដ្ឋាននៅលើភពព្រះច័ន្ទ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

មូលដ្ឋាននៅលើភពព្រះច័ន្ទ (moonbase) គឺជាទីតាំងស្ថានីយរបស់មនុស្ស ដែលអាចស្ថិតនៅលើផ្ទៃដី ឬក្រោមដីនៃភពព្រះច័ន្ទ។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia មូលដ្ឋានទាំងនេះ មិនមែនគ្រាន់តែជាកន្លែងបោះជំរំបណ្ដោះអាសន្ននោះទេ ប៉ុន្តែជាមូលដ្ឋានក្រៅភព (extraterrestrial bases) ដែលផ្ដល់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធលើផ្ទៃ សម្រាប់គាំទ្រសកម្មភាពមនុស្សយន្ត ឬមនុស្ស។ បេសកកម្មទៅកាន់ឋានព្រះច័ន្ទកន្លងមក បានសម្រេចនូវមូលដ្ឋានសម្រាប់បេសកកម្មតែមួយលើក (single‑mission bases) ក៏ដូចជាហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធអចិន្ត្រៃយ៍តូចៗមួយចំនួនផងដែរ ដូចជាការដំឡើងឧបករណ៍វាស់ចម្ងាយដោយឡាស៊ែរភពព្រះច័ន្ទ (lunar laser ranging installations) ជាដើម។

មូលដ្ឋានភពព្រះច័ន្ទ ក៏ជាប្រធានបទដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងការរុករកអវកាស ព្រោះវាអាចជាមូលដ្ឋានសម្រាប់បេសកកម្មទៅកាន់ភពអង្គារ និងកន្លែងផ្សេងទៀតនាពេលអនាគត។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ភពព្រះច័ន្ទមានលក្ខណៈភូមិសាស្ត្រពិសេស ដូចជាគ្មានបរិយាកាសការពារ មានសីតុណ្ហភាពខុសគ្នាខ្លាំងរវាងពេលថ្ងៃ និងពេលយប់ និងផ្ទៃដីដែលគ្របដណ្ដប់ដោយធូលីរ៉ែថ្មល្អិត (regolith)។ តំបន់ដែលសក្ដិសមសម្រាប់មូលដ្ឋាន រួមមានតំបន់ប៉ូលខាងត្បូង ដែលមានទឹកកកនៅក្នុងរណ្ដៅដែលគ្មានពន្លឺថ្ងៃ ដែលអាចផ្ដល់ទឹក និងអុកស៊ីសែន។ រូងភ្នំភ្លើង (lava tubes) ក៏ជាទីតាំងសក្ដានុពលផងដែរ ព្រោះវាអាចការពារពីវិទ្យុសកម្ម និងអាចម៉ូតេគុលតូចៗ។ យោងតាម Wikipedia រូបគំនូររបស់ NASA ឆ្នាំ ១៩៨៨ បង្ហាញអវកាសយានិកកំពុងរុករករូងភ្នំភ្លើងនៅលើភពព្រះច័ន្ទ។

បើនិយាយពី "ប្រជាជន" វិញ មិនទាន់មានមនុស្សរស់នៅអចិន្ត្រៃយ៍នៅលើភពព្រះច័ន្ទនៅឡើយទេ។ អវកាសយានិកតែប៉ុន្មាននាក់ប៉ុណ្ណោះ ដែលបានចុះទៅទីនោះជាបណ្ដោះអាសន្ន ដោយចាប់ផ្ដើមពីបេសកកម្ម Apollo 11 នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៦៩។ អវកាសយានិកសរុបចំនួន ១២ នាក់ បានដើរលើផ្ទៃឋានព្រះច័ន្ទក្នុងកំឡុងឆ្នាំ ១៩៦៩-១៩៧២។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

គំនិតនៃមូលដ្ឋានភពព្រះច័ន្ទបានលេចឡើងតាំងពីដើមសតវត្សរ៍ទី ២០ មកម្ល៉េះ ជាពិសេសនៅក្នុងស្នាដៃប្រឌិតបែបវិទ្យាសាស្ត្រ។ ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមត្រជាក់ ការប្រកួតប្រជែងអវកាសរវាងសហភាពសូវៀត និងសហរដ្ឋអាមេរិក បានជំរុញឱ្យមានបេសកកម្មគ្មានមនុស្ស និងមានមនុស្សទៅកាន់ឋានព្រះច័ន្ទ។

សហភាពសូវៀតទទួលបានជោគជ័យជាមួយបេសកកម្ម Luna ជាច្រើន។ Luna 16 ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧០ ជាបេសកកម្មមនុស្សយន្តដំបូងគេ ដែលបានប្រមូលសំណាកដីពីឋានព្រះច័ន្ទ និងបញ្ជូនមកផែនដីវិញ។ ផ្នែកសហរដ្ឋអាមេរិក កម្មវិធី Apollo បាននាំមនុស្សដំបូងទៅដល់ភពព្រះច័ន្ទនៅថ្ងៃទី ២០ កក្កដា ឆ្នាំ ១៩៦៩។ មូលដ្ឋាន Tranquility Base ត្រូវបានបង្កើតនៅក្នុងបេសកកម្មនេះ ដោយមានឧបករណ៍វិទ្យាសាស្ត្រ និងឧបករណ៍វាស់ចម្ងាយដោយឡាស៊ែរ។ Wikipedia បញ្ជាក់ថា នេះជាមូលដ្ឋានសម្រាប់បេសកកម្មតែមួយលើក។

ក្រោយមក បេសកកម្ម Apollo 12 បានចុះចតនៅជិតយាន Surveyor 3 ដែលជាយានមនុស្សយន្តរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកដែលបានចុះចតនៅឆ្នាំ ១៩៦៧។ នេះជាការទស្សនាលើកដំបូងនៃបេសកកម្មដាច់ដោយឡែកមួយ នៅក្រៅគន្លងផែនដីទាប (Low Earth Orbit)។ បន្ទាប់ពីបេសកកម្ម Apollo 17 ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧២ គ្មានមនុស្សចុះទៅលើភពព្រះច័ន្ទទៀតឡើយ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ការសាងសង់មូលដ្ឋានភពព្រះច័ន្ទ គឺជាគម្រោងដ៏មហាសាល ដែលត្រូវការទុនវិនិយោគយ៉ាងច្រើន។ អង្គការអវកាសនានា កំពុងស្រាវជ្រាវអំពីការប្រើប្រាស់ធនធាននៅនឹងកន្លែង (in‑situ resource utilization) ដូចជាការបោះពុម្ព 3D ជាមួយដីព្រះច័ន្ទ (regolith) ដើម្បីកាត់បន្ថយថ្លៃដើម។ Wikipedia រៀបរាប់ថា ESA បានបង្ហាញផែនការបោះពុម្ព 3D សម្រាប់មូលដ្ឋានភពព្រះច័ន្ទនៅឆ្នាំ ២០១៨។ មួយវិញទៀត សក្ដានុពលសេដ្ឋកិច្ចក៏រួមមានការទាញយកធនធានរ៉ែដ៏កម្រ ដូចជា Helium‑3 ដែលអាចប្រើជាឥន្ធនៈសម្រាប់បច្ចេកវិទ្យានុយក្លេអ៊ែរជំនាន់ក្រោយ។

ខាងវប្បធម៌ មូលដ្ឋានភពព្រះច័ន្ទគឺជានិមិត្តរូបនៃការស្រមើស្រមៃ និងការរីកចម្រើន។ ពួកវាលេចឡើងជាញឹកញាប់នៅក្នុងភាពយន្ត សៀវភៅ និងសិល្បៈ។ ត្រាប្រៃសណីយ៍សូវៀតឆ្នាំ ១៩៧០ ដែលរំលឹកពីបេសកកម្ម Luna 16 បង្ហាញពីមោទកភាពជាតិ និងការផ្សព្វផ្សាយសមិទ្ធផលអវកាស។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ននេះ ការប្រណាំងប្រជែងទៅកាន់ភពព្រះច័ន្ទបានត្រលប់មកវិញយ៉ាងសកម្ម។ ណាសា (NASA) កំពុងដឹកនាំកម្មវិធី Artemis ដែលមានគោលដៅបញ្ជូនមនុស្សដំបូងទៅកាន់ប៉ូលខាងត្បូងនៃភពព្រះច័ន្ទនៅពាក់កណ្ដាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ២០២០ និងបង្កើតមូលដ្ឋានអចិន្ត្រៃយ៍ Artemis Base Camp ។ Wikipedia បង្ហាញរូបភាពផែនការដែល NASA បានបង្ហាញនៅឆ្នាំ ២០២៦ សម្រាប់មូលដ្ឋាននេះ។

ម្យ៉ាងទៀត ចិន និងរុស្ស៊ី កំពុងសហការគ្នាលើគម្រោងស្ថានីយស្រាវជ្រាវភពព្រះច័ន្ទអន្តរជាតិ (International Lunar Research Station – ILRS) ដោយរំពឹងថានឹងចាប់ផ្ដើមសាងសង់នៅទសវត្សរ៍ ២០៣០។ ភ្នាក់ងារអវកាសអឺរ៉ុប (ESA) ក៏មានគម្រោង "ភូមិព្រះច័ន្ទ" (Moon Village) ផងដែរ។

ទោះបីប្រទេសកម្ពុជាមិនមានតួនាទីផ្ទាល់នៅក្នុងការរុករកអវកាសក៏ដោយ ក៏ព័ត៌មានទាំងនេះអាចជំរុញឱ្យយុវជនចាប់អារម្មណ៍លើវិស័យវិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យា។