អនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នា កម្ពុជា-ថៃ ឆ្នាំ២០០១

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

អនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នា (MoU) រវាងរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងរាជរដ្ឋាភិបាលថៃ ត្រូវបានចុះហត្ថលេខានៅថ្ងៃទី១៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០១ នេះបើយោងតាមវិគីភីឌា។ MoU នេះបង្កើតឡើងក្នុងគោលបំណងគ្រប់គ្រង និងអភិវឌ្ឍន៍រួមគ្នានូវធនធានប្រេងកាត និងឧស្ម័នធម្មជាតិ នៅក្នុងតំបន់សមុទ្រដែលមានការត្រួតស៊ីគ្នានៃការទាមទារដែនទឹក (Overlapping Claims Area – OCA) នៅឈូងសមុទ្រថៃ។ តំបន់នេះគ្របដណ្តប់ផ្ទៃសមុទ្រប្រមាណ ២៦,០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ហើយជាប្រភពនៃជម្លោះដែនសមុទ្ររវាងប្រទេសទាំងពីរ តាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៧០ មកម្ល៉េះ។

MoU ឆ្នាំ២០០១ មិនមែនជាកិច្ចព្រមព្រៀងកំណត់ព្រំដែនសមុទ្រទេ ប៉ុន្តែជាក្របខណ្ឌសម្រាប់ការរុករក និងទាញយកធនធានរួមគ្នា ដោយមិនដោះស្រាយបញ្ហាអធិបតេយ្យភាពលើដែនសមុទ្រឡើយ។ ការចុះហត្ថលេខានេះត្រូវបានធ្វើឡើងក្រោមការដឹកនាំរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា លោក ហ៊ុន សែន និងនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោក ថាក់ស៊ីន ស៊ីណាវ៉ាត់ ដោយមានការសង្កត់ធ្ងន់លើការស្វែងរកផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចជាមុន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

តំបន់ដែនសមុទ្រត្រួតស៊ីគ្នាដែលស្ថិតក្រោមវិសាលភាពរបស់ MoU នេះ មានទីតាំងស្ថិតនៅភាគខាងកើតឈូងសមុទ្រថៃ ដោយលាតសន្ធឹងពីតំបន់កៀកឆ្នេរខេត្តព្រះសីហនុ និងខេត្តកោះកុងរបស់កម្ពុជា រហូតដល់តំបន់ឆ្នេរខេត្តត្រាត និងចន្ទបុរីរបស់ថៃ។ យោងតាមវិគីភីឌា ផ្ទៃដីសមុទ្រសរុបមានទំហំ ២៦,០០០ គីឡូម៉ែត្រក្រឡា ហើយគ្មានប្រជាជនរស់នៅអចិន្ត្រៃយ៍ឡើយ។ តែយ៉ាងណា តំបន់នេះជាទីតាំងដ៏សំខាន់សម្រាប់សហគមន៍អ្នកនេសាទមកពីប្រទេសទាំងពីរ ដែលបានធ្វើសកម្មភាពរកស៊ីក្នុងដែនទឹកនេះអស់ជាច្រើនជំនាន់។

តាមការសិក្សាភូគព្ភសាស្ត្រ តំបន់នេះមានសក្តានុពលរ៉ែប្រេង និងឧស្ម័នខ្ពស់ ដោយអ្នកជំនាញប៉ាន់ស្មានថាអាចមានបរិមាណប្រេងច្រើនរហូតដល់រាប់រយលានបារ៉ែល និងឧស្ម័នធម្មជាតិរាប់ពាន់លានម៉ែត្រគូប។ ការប៉ាន់ប្រមាណនេះធ្វើឱ្យតំបន់ត្រួតស៊ីគ្នាក្លាយជាចំណុចប្រទាញផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងសំខាន់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ជម្លោះដែនសមុទ្ររវាងកម្ពុជា និងថៃ បានផ្តើមឡើងក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៧០ នៅពេលដែលប្រទេសទាំងពីរបានប្រកាសតំបន់សមុទ្ររៀងៗខ្លួន ដោយផ្អែកលើអនុសញ្ញាសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ (UNCLOS) ឆ្នាំ១៩៨២។ យោងតាមវិគីភីឌា ការចរចាជាផ្លូវការបានចាប់ផ្តើមនៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៩០ ក្រោមក្របខណ្ឌនៃក្រុមការងាររួមស្តីពីការអភិវឌ្ឍន៍រួមគ្នា (Joint Development Area – JDA)។

នៅថ្ងៃទី១៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០១ MoU ត្រូវបានចុះហត្ថលេខាដោយរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសទាំងពីរ ជាឯកសារគ្រឹះសម្រាប់ការបន្តចរចារុករក និងទាញយកធនធានរួម។ ទោះយ៉ាងណា ការអនុវត្តជាក់ស្តែងបានជួបឧបសគ្គជាច្រើន ដោយសារភាពខុសគ្នានៃទស្សនៈស្តីពីសមាមាត្រចែករំលែកប្រាក់ចំណូល និងស្ថានភាពនយោបាយផ្ទៃក្នុងរបស់ប្រទេសទាំងពីរ។ ក្នុងរយៈពេល ២០ ឆ្នាំក្រោយមក កិច្ចព្រមព្រៀងបន្តបន្ទាប់ត្រូវបានពន្យារពេលជាច្រើនលើក រហូតដល់ឆ្នាំ២០២៤-២០២៥ ដែលបញ្ហានេះបានផ្ទុះឡើងជាថ្មី។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

MoU ឆ្នាំ២០០១ ត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាមធ្យោបាយដ៏សំខាន់ក្នុងការទាញយកប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចពីធនធានប្រេង និងឧស្ម័ន ដែលអាចជួយពង្រឹងសន្តិសុខថាមពល និងចំណូលរដ្ឋសម្រាប់ប្រទេសទាំងពីរ។ សម្រាប់កម្ពុជា ការទទួលបានចំណែកពីការធ្វើអាជីវកម្មប្រេងនឹងជួយកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើការនាំចូលប្រេង និងជួយអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចជាតិ។ តាមការរាយការណ៍របស់ Reuters សក្តានុពលនៃប្រាក់ចំណូលពីតំបន់នេះអាចមានតម្លៃរាប់ពាន់លានដុល្លារ ប្រសិនបើការរុករកទទួលបានជោគជ័យ។

ផ្នែកវប្បធម៌ តំបន់សមុទ្រនេះក៏ជាចំណតសំខាន់នៃការផ្លាស់ប្តូរ និងទំនាក់ទំនងរវាងប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ និងថៃ ជាពិសេសសហគមន៍អ្នកនេសាទ។ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការក្រោម MoU នេះក៏ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាគំរូមួយនៃការដោះស្រាយជម្លោះតាមបែបអាស៊ាន ដែលផ្តោតលើផលប្រយោជន៍រួម ជាជាងការប្រឈមមុខដាក់គ្នា។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ MoU ឆ្នាំ២០០១ បានក្លាយជាប្រធានបទនយោបាយដ៏ក្តៅគគុកនៅកម្ពុជា។ ក្រុមអ្នកជំនាញ និងអ្នកនយោបាយមួយចំនួនបានរិះគន់ថា កិច្ចព្រមព្រៀងនេះអាចធ្វើឱ្យកម្ពុជាបាត់បង់អធិបតេយ្យភាពលើដែនសមុទ្រ ហើយពលរដ្ឋជាច្រើនបាននាំគ្នាធ្វើបាតុកម្មទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលបញ្ចប់ MoU នេះ។ សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន និងសម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានថ្លែងជាសាធារណៈការពារ MoU ដោយបញ្ជាក់ថាវាជាឧបករណ៍ចាំបាច់ដើម្បីការពារផលប្រយោជន៍ជាតិ និងមិនប៉ះពាល់ដល់អធិបតេយ្យភាពឡើយ។

នៅភាគីថៃ ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន VOV នៃរដ្ឋាភិបាលវៀតណាម ធ្លាប់រាយការណ៍ថា មានការពិភាក្សាអំពីលទ្ធភាពដែលថៃនឹងដកខ្លួនចេញពី MoU ប៉ុន្តែក្រសួងការបរទេសថៃបានអំពាវនាវឱ្យមានការប្រុងប្រយ័ត្ន។ កាសែត Bangkok Post បានរាយការណ៍ថា ការបន្តចរចានៅតែជាជម្រើសល្អបំផុតសម្រាប់ប្រទេសទាំងពីរ ដើម្បីចៀសវាងការកើនឡើងភាពតានតឹងក្នុងតំបន់។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការតាមដានការវិវត្តនៃ MoU ឆ្នាំ២០០១ គឺពាក់ព័ន្ធដោយផ្ទាល់ទៅនឹងអធិបតេយ្យភាពសមុទ្ររបស់កម្ពុជា អនាគតថាមពលជាតិ និងទំនាក់ទំនងជាមួយប្រទេសជិតខាង។