ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ភ្នំប្រូម៉ូ (Mount Bromo) គឺជាភ្នំភ្លើងសកម្មមួយដែលស្ថិតនៅក្នុងខេត្តជ្វាខាងកើត ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ភ្នំនេះមានកម្ពស់ ២៣២៩ ម៉ែត្រ (៧៦៤១ ហ្វីត) ពីនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ ហើយមិនមែនជាកំពូលខ្ពស់បំផុតក្នុងក្រុមភ្នំភ្លើងតេងហ្គឺរនោះទេ ប៉ុន្តែវាជាភ្នំភ្លើងដែលសកម្មបំផុត និងមានភាពល្បីល្បាញជាងគេ។ ភ្នំប្រូម៉ូស្ថិតនៅកណ្តាលវាលទំនាបខ្សាច់ដ៏ធំល្វឹងល្វើយមួយដែលគេហៅថា "សមុទ្រខ្សាច់" (Sea of Sand) ហើយជាផ្នែកសំខាន់នៃឧទ្យានជាតិ ប្រូម៉ូ តេងហ្គឺរ សេមេរូ (Bromo Tengger Semeru National Park)។ តំបន់នេះជាគោលដៅទេសចរណ៍ដ៏ពេញនិយមបំផុតមួយនៅជ្វាខាងកើត ដោយទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចររាប់ពាន់នាក់ក្នុងមួយឆ្នាំឱ្យមកទស្សនាទិដ្ឋភាពថ្ងៃរះដ៏អស្ចារ្យពីលើកំពូលភ្នំ។

តាមរយៈការដកស្រង់ពី Wikipedia ឈ្មោះ "ប្រូម៉ូ" មានដើមកំណើតពីការបញ្ចេញសំឡេងភាសាជ្វានៃពាក្យ "ព្រហ្ម" (Brahma) ដែលជាទេវតានៃការបង្កើតក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនា។ ភ្នំប្រូម៉ូក៏ជាកន្លែងធម្មយាត្រាសាសនាដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់សហគមន៍ហិណ្ឌូជ្វាដែលរស់នៅតំបន់នេះរាប់សតវត្សរ៍មកហើយ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ភ្នំប្រូម៉ូគឺជាភ្នំភ្លើងប្រភេទសូម៉ា (somma volcano) ស្ថិតក្នុងជួរភ្នំតេងហ្គឺរ (Tengger) ដែលជាផ្នែកមួយនៃប្រព័ន្ធភ្នំភ្លើងធំមួយនៅភាគខាងកើតកោះជ្វា។ តំបន់ជុំវិញភ្នំប្រូម៉ូរួមមានភ្នំភ្លើងជិតខាងដូចជា ភ្នំសេមេរូ (Semeru) ដែលជាកំពូលខ្ពស់បំផុតនៅជ្វា និងភ្នំបាតុក (Batok) ជាដើម។ លក្ខណៈភូមិសាស្ត្រដ៏លេចធ្លោបំផុតគឺ "សមុទ្រខ្សាច់" ដែលជាវាលទំនាបនៃខ្សាច់ភ្នំភ្លើងយ៉ាងធំស្ថិតនៅក្នុងរណ្ដៅកាឡេឌេរ៉ា (caldera) បុរាណ។ តាមការបញ្ជាក់របស់ Wikipedia តំបន់វាលខ្សាច់នេះត្រូវបានរក្សាទុកជាតំបន់អភិរក្សធម្មជាតិតាំងពីឆ្នាំ ១៩១៩ មកម៉្លេះ។

ប្រជាជនដែលរស់នៅជុំវិញតំបន់ភ្នំប្រូម៉ូគឺជាក្រុមជនជាតិតេងហ្គឺរ (Tenggerese) ដែលជាប្រជាជនហិណ្ឌូជ្វា។ ពួកគេមានជំនឿនិងប្រពៃណីដ៏រឹងមាំទាក់ទងនឹងភ្នំភ្លើងនេះ ដោយចាត់ទុកភ្នំប្រូម៉ូជាកន្លែងសក្ការៈដ៏ពិសិដ្ឋ។ នៅមាត់ជ្រោះភ្នំមានរូបសំណាកព្រះគណេស (Ganesha) ដែលជាទេវតានៃប្រាជ្ញា ហើយត្រូវបានគោរពបូជាដោយអ្នកកាន់ព្រហ្មញ្ញសាសនាក្នុងតំបន់។ សហគមន៍តេងហ្គឺរតែងធ្វើពិធីសាសនាធំៗនៅលើភ្នំនេះ ដើម្បីរក្សាទំនាក់ទំនងជាមួយពួកទេវតាដែលគេជឿថាគង់នៅក្នុងភ្នំភ្លើង។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ភ្នំប្រូម៉ូមានប្រវត្តិភូមិសាស្ត្រដ៏យូរលង់ ដោយវាស្ថិតនៅក្នុងតំបន់កាឡេឌេរ៉ាតេងហ្គឺរដែលបានកកើតឡើងតាំងពីរាប់ពាន់ឆ្នាំមុន។ តាមរយៈសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ភ្នំនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកជាភ្នំភ្លើងសកម្មដែលធ្លាប់មានការផ្ទុះឡើងជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ការផ្ទុះដ៏ធំមួយបានកើតឡើងនៅថ្ងៃទី ២២ ខែមករា ឆ្នាំ ២០១១ ដែលបានបង្កើតផ្សែងនិងផេះភ្នំភ្លើងយ៉ាងក្រាស់ទៅលើផ្ទៃមេឃ ហើយបណ្តាលឱ្យមានការដាក់កំហិតចរាចរណ៍ផ្លូវអាកាសនៅក្នុងតំបន់ផងដែរ។

ក្រៅពីប្រវត្តិភូមិសាស្ត្រ ភ្នំប្រូម៉ូក៏មានសារៈសំខាន់ខាងវប្បធម៌យ៉ាងជ្រាលជ្រៅ។ ឈ្មោះរបស់វាបានមកពីព្រះព្រហ្ម ដែលបញ្ជាក់ពីឥទ្ធិពលនៃសាសនាហិណ្ឌូនៅជ្វាតាំងពីសម័យអាណាចក្រម៉ាចាប៉ាហ៊ីត (Majapahit) នាសតវត្សរ៍ទី ១៣ ដល់ ១៥។ នៅឆ្នាំ ១៩១៩ រដ្ឋាភិបាលអាណានិគមហូឡង់បានប្រកាសដាក់តំបន់សមុទ្រខ្សាច់ជាតំបន់អភិរក្សធម្មជាតិ ដើម្បីការពារទេសភាពដ៏ប្លែកនេះ។ ក្រោយមក រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូនេស៊ីបានបង្កើតឧទ្យានជាតិឡើងដើម្បីគ្រប់គ្រងតំបន់ទាំងមូលឱ្យមាននិរន្តរភាព រួមទាំងការពារសហគមន៍ប្រជាជនតេងហ្គឺរនិងប្រពៃណីដ៏ពិសេសរបស់ពួកគេ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ទេសចរណ៍គឺជាប្រភពចំណូលចម្បងសម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចក្នុងតំបន់ភ្នំប្រូម៉ូ។ ភ្ញៀវទេសចរក្នុងស្រុកនិងអន្តរជាតិរាប់សែននាក់មកទស្សនាភ្នំនេះជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដើម្បីមើលទិដ្ឋភាពថ្ងៃរះពីលើកំពូលភ្នំប៉េណាន់ចាកាន (Penanjakan) និងដើរឡើងទៅកាន់មាត់ជ្រោះដើម្បីឈ្វេងយល់ពីធម្មជាតិភ្នំភ្លើង។ សេវាកម្មទេសចរណ៍ដូចជា ការជិះសេះឆ្លងកាត់សមុទ្រខ្សាច់ ឡានជីប និងកន្លែងស្នាក់នៅបានផ្តល់ការងារដល់ប្រជាជនតេងហ្គឺរជាច្រើន។ តំបន់នេះក៏ជាកន្លែងស្នាក់នៅដ៏ពេញនិយមសម្រាប់អ្នកថតរូប និងអ្នកសរសេរធ្វើដំណើរផងដែរ។

ខាងវប្បធម៌ ព្រឹត្តិការណ៍សាសនាដ៏សំខាន់បំផុតគឺពិធីបុណ្យយ៉ាដ្យាកាសាដា (Yadnya Kasada) ដែលប្រារព្ធឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដោយមានដើមកំណើតពីរឿងព្រេងនៃគូស្វាមីភរិយា រ៉ូរ៉ូអាន់តេង និងចូកូសេហ្គឺរ (Roro Anteng and Joko Seger)។ នៅក្នុងពិធីនេះ អ្នកកាន់សាសនាហិណ្ឌូតេងហ្គឺរបោះគ្រឿងសក្ការៈ ដូចជាបន្លែ ផ្លែឈើ និងសត្វពាហនៈចូលទៅក្នុងមាត់ជ្រោះភ្នំប្រូម៉ូ ដើម្បីបួងសួងសុំពរជ័យ និងសន្តិភាព។ ប្រាសាទពូរ៉ាលូហួរប៉ូតេន (Pura Luhur Poten) ដែលស្ថិតនៅក្បែរមាត់ជ្រោះ គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃការគោរពបូជាសម្រាប់សហគមន៍នេះ។ យោងតាម Wikipedia រូបសំណាកព្រះគណេសដែលមាននៅក្នុងមាត់ជ្រោះក៏ត្រូវបានគេគោរពជាពិសេសផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ននេះ ភ្នំប្រូម៉ូនៅតែជាភ្នំភ្លើងសកម្មដែលត្រូវបានត្រួតពិនិត្យជាប្រចាំដោយអាជ្ញាធរភូគព្ភសាស្ត្រឥណ្ឌូនេស៊ី។ សកម្មភាពភ្នំភ្លើងដូចជាការផ្ទុះផេះនិងឧស្ម័នពុលអាចប៉ះពាល់ដល់សុវត្ថិភាពទេសចរនិងការហោះហើរក្នុងតំបន់ ដូចដែលបានកើតឡើងកាលពីការផ្ទុះធំកន្លងមក។ ទោះជាយ៉ាងណា អាជ្ញាធរបានអនុវត្តវិធានការសុវត្ថិភាពយ៉ាងតឹងរឹង រួមទាំងការបិទតំបន់ជាបណ្តោះអាសន្ននៅពេលមានការគំរាមកំហែងដល់អាយុជីវិត។

សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា ភ្នំប្រូម៉ូតំណាងឱ្យគោលដៅទេសចរណ៍ធម្មជាតិដ៏គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍មួយនៅក្នុងតំបន់អាស៊ាន ជាពិសេសសម្រាប់អ្នកដំណើរដែលចាប់អារម្មណ៍អំពីភ្នំភ្លើង និងវប្បធម៌ចម្រុះ។ ក្នុងនាមជាផ្នែកនៃប្រជុំកោះឥណ្ឌូនេស៊ីដែលស្ថិតនៅក្នុង "រង្វង់ភ្លើងប៉ាស៊ីហ្វិក" (Pacific Ring of Fire) ភ្នំប្រូម៉ូគឺជាឧទាហរណ៍នៃការគំរាមកំហែងនិងឱកាសដែលបណ្តាលមកពីភូមិសាស្ត្រសកម្មរបស់ឥណ្ឌូនេស៊ី។ ភ្នំនេះក៏ជាកន្លែងដែលអ្នកស្រាវជ្រាវភ្នំភ្លើងនិងបរិស្ថានតែងមកសិក្សាពីឥទ្ធិពលនៃការផ្ទុះភ្នំភ្លើងទៅលើប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីក្នុងតំបន់។ Wikipedia បានកត់សម្គាល់ថា ភ្នំប្រូម៉ូនៅតែជានិមិត្តរូបដ៏សំខាន់នៃធម្មជាតិ និងសាសនានៅជ្វា ហើយនឹងបន្តទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍ពីសកលលោកតទៅទៀត។