ការឡើងភ្នំ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ការឡើងភ្នំ (Mountaineering) គឺជាសំណុំនៃសកម្មភាពក្រៅដំណាក់កាលដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការឡើងភ្នំ។ សកម្មភាពដែលទាក់ទងរួមមានការឡើងថ្មបែបប្រពៃណី ការជិះស្គី និងការឆ្លងកាត់ផ្លូវដែក (via ferrata) ដែលសកម្មភាពទាំងនេះបានវិវត្តទៅជាកីឡាដាច់ដោយឡែកពីគ្នា។ ការឡើងជញ្ជាំងក្នុងអាគារ ការឡើងថ្មកីឡា និងការឡើងផ្ទាំងថ្ម (bouldering) ក៏ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាបំរែបំរួលនៃការឡើងភ្នំដោយអ្នកខ្លះដែរ ប៉ុន្តែពួកវាស្ថិតក្នុងក្រុមកីឡាភ្នំដ៏ទូលំទូលាយ។

នៅក្នុងភាសាប្រចាំថ្ងៃ ពាក្យ "ការឡើងភ្នំ" មានន័យថាការឡើងភ្នំ ឬ អាល់ផីនីស (alpinism) ហើយវារួមបញ្ចូលទាំងការប្រើប្រាស់ជំនាញបច្ចេកទេស និងឧបករណ៍ពិសេសដើម្បីឡើងដល់កំពូលភ្នំ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ការឡើងភ្នំកើតឡើងនៅតាមជួរភ្នំផ្សេងៗជុំវិញពិភពលោក ចាប់ពីជួរភ្នំហិម៉ាឡៃ (Himalayas) ដែលជាកន្លែងមានកំពូលភ្នំខ្ពស់បំផុតដូចជា អេវើរ៉េស (Everest) និង K2 រហូតដល់ជួរភ្នំអាល់ (Alps) នៅអឺរ៉ុប ដែលជាតំបន់មានប្រវត្តិនៃការឡើងភ្នំដ៏យូរលង់។ យោងតាម Wikipedia និងរូបភាពដែលបានផ្តល់ អ្នកឡើងភ្នំដ៏មានឥទ្ធិពលរួមមានលោក William Cecil Slingsby ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាបិតានៃការឡើងភ្នំន័រវេស ដោយលោកបានសរសេរសៀវភៅ "Norway, the Northern Playground" ដែលបានពេញនិយមសកម្មភាពនេះនៅក្នុងប្រទេសន័រវេស។

សហគមន៍អ្នកឡើងភ្នំមានលក្ខណៈចម្រុះ ដោយរាប់បញ្ចូលទាំងអ្នកផ្សងព្រេងអាជីព អ្នកណែនាំក្នុងតំបន់ និងអ្នកស្ម័គ្រចិត្ត។ តំបន់ភ្នំជាច្រើនទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចររាប់ម៉ឺននាក់ក្នុងមួយឆ្នាំៗ ដោយផ្តល់នូវបទពិសោធន៍ធម្មជាតិ និងបញ្ហាប្រឈមរាងកាយ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមរូបភាព និងព័ត៌មានពី Wikipedia ប្រវត្តិនៃការឡើងភ្នំបានវិវត្តពីការរុករកទៅជាកីឡាអន្តរជាតិ។ នៅសតវត្សរ៍ទី ១៩ អ្នកឡើងភ្នំដូចជាលោក Edward Whymper បានដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងការត្រួសត្រាយផ្លូវឡើងភ្នំជាច្រើន ហើយត្រូវបានចងចាំតាមរយៈសិល្បៈ។

ព្រឹត្តិការណ៍ដ៏សំខាន់មួយគឺការឡើងភ្នំ Everest ជាលើកដំបូងនៅថ្ងៃទី ២៩ ឧសភា ១៩៥៣ ដោយលោក Edmund Hillary និង Tenzing Norgay ដូចបានបង្ហាញក្នុងរូបថតប្រវត្តិសាស្ត្រ។ សមិទ្ធិផលនេះបានកត់សម្គាល់ជាព្រឹត្តិការណ៍ដ៏ធំក្នុងវិស័យឡើងភ្នំ និងបានបំផុសឲ្យមានការស្វែងរកការឡើងកំពូលភ្នំខ្ពស់ៗផ្សេងទៀត។

ការឡើងភ្នំបែបអាល់ផីនបានពង្រីកឥទ្ធិពលទៅកាន់តំបន់ផ្សេងៗ ដូចជាប្រទេសន័រវេស ដែលលោក William Cecil Slingsby បានចូលរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការធ្វើឲ្យវាពេញនិយម។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សកម្មភាពឡើងភ្នំបានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់សេដ្ឋកិច្ច តាមរយៈទេសចរណ៍ ឧបករណ៍ និងសេវាកម្មណែនាំ។ តាម Wikipedia ឧបករណ៍ឡើងភ្នំបុរាណដែលដាក់តាំងនៅសារមន្ទីរ បង្ហាញពីការអភិវឌ្ឍនៃឧស្សាហកម្មនេះតាំងពីយូរមកហើយ។ សព្វថ្ងៃ ទីផ្សារឧបករណ៍ឡើងភ្នំមានតម្លៃរាប់ពាន់លានដុល្លារ ហើយការឡើងភ្នំបានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃសេដ្ឋកិច្ចទេសចរណ៍សម្រាប់ប្រទេសជាច្រើន ដូចជានេប៉ាល់ និងស្វីស។

ផ្នែកវប្បធម៌វិញ ការឡើងភ្នំត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាបទពិសោធន៍ដែលនាំមកនូវការយល់ដឹងខាងវិញ្ញាណ និងការប្រឈមមុខនឹងខ្លួនឯង។ យោងតាម Wikipedia អ្នកឡើងភ្នំជាច្រើនបានពណ៌នាការឡើងកំពូលភ្នំដូចជា K2 ថាជាបទពិសោធន៍ខាងវិញ្ញាណដ៏ជ្រាលជ្រៅ រួមផ្សំជាមួយនឹងបញ្ហារាងកាយនិងការសញ្ជឹងគិត។ រុក្ខជាតិ Edelweiss ក៏ជានិមិត្តសញ្ញានៃកីឡាភ្នំផងដែរ។

ខ្ទមភ្នំដូចជា Cabane du Trient នៅភ្នំអាល់ស្វីស ដើរតួនាទីជាកន្លែងសម្រាកសម្រាប់អ្នកឡើងភ្នំ ហើយក៏ជាផ្នែកមួយនៃបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌នៃតំបន់ភ្នំផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ន ការឡើងភ្នំនៅតែជាសកម្មភាពដ៏ពេញនិយម ដោយអ្នកផ្សងព្រេងជាច្រើនព្យាយាមឡើងកំពូលភ្នំខ្ពស់ៗដូចជា Manaslu (កម្ពស់ ៨.១៦៣ ម៉ែត្រ) និង K2។ តាម Wikipedia ការឡើងភ្នំបែបដំណើរទស្សនកិច្ច (expedition style) ដែលត្រូវបានសម្គាល់ដោយការប្រើប្រាស់ខ្សែថេរ និងជណ្ដើរ បានក្លាយជាលក្ខណៈពិសេសនៃការឡើងភ្នំកម្ពស់ខ្ពស់ ជាពិសេសនៅលើភ្នំ Everest។

ដូចដែលឃើញក្នុងរូបថតផ្ទាំងទឹកកក Khumbu បច្ចេកទេស និងសុវត្ថិភាពបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការជួយអ្នកឡើងភ្នំឱ្យសម្រេចគោលដៅរបស់ពួកគេ។ ការឡើងថ្មកីឡាក៏បានពង្រីកចំនួនអ្នកចូលរួមយ៉ាងសម្បើម ដោយក្លាយជាផ្នែកមួយនៃវប្បធម៌កីឡាទំនើប។

អ្នកឡើងភ្នំសព្វថ្ងៃអាចចែករំលែកបទពិសោធន៍របស់ពួកគេតាមរយៈបណ្តាញសង្គម និងខ្សែភាពយន្ត ដែលធ្វើឲ្យសកម្មភាពនេះកាន់តែមានឥទ្ធិពលទៅលើមនុស្សជំនាន់ថ្មី។