មួយថៃ (Muay Thai)
ទិដ្ឋភាពទូទៅ
ប្រភព: Wikipedia
មួយថៃ (Muay Thai) ដែលគេហៅផងដែរថា ប្រដាល់ថៃ ឬ "សិល្បៈនៃអវយវៈប្រាំបី" គឺជាសិល្បៈក្បាច់គុនប្រពៃណីរបស់ប្រទេសថៃ និងជាកីឡាប្រយុទ្ធពេញទម្រង់ ដែលប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសវាយដំក្នុងឋានៈឈរ ការទម្លាក់គូប្រកួត និងការចាប់ឱបក្នុងគម្លាតជិត។ តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia ឈ្មោះ "សិល្បៈនៃអវយវៈប្រាំបី" សំដៅទៅលើការប្រើប្រាស់ដៃ កែងដៃ ជង្គង់ និងស្មងជើង រួមផ្សំគ្នាជាអាវុធធម្មជាតិក្នុងសមរភូមិ។
មួយថៃត្រូវបានចាត់ទុកជាកីឡាជាតិរបស់ប្រទេសថៃ ហើយបានរីករាលដាលនៅទូទាំងពិភពលោកក្នុងចុងសតវត្សទី២០ និងដើមសតវត្សទី២១។ សម្ព័ន្ធកីឡាប្រដាល់អាជីពនៃប្រទេសថៃ (Professional Boxing Association of Thailand) ដែលទទួលស្គាល់ដោយអាជ្ញាធរកីឡានៃប្រទេសថៃ គឺជាស្ថាប័នគ្រប់គ្រងលីគអាជីព តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia។
ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន
ប្រភព: Wikipedia
មួយថៃមានដើមកំណើតនៅប្រទេសថៃ ហើយត្រូវបានហាត់ហ្វឹកហ្វឺនយ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងចំណោមប្រជាជនថៃគ្រប់ភូមិភាគ ចាប់ពីភាគខាងជើងដូចជាខេត្តឈៀងរ៉ាយ ឈៀងម៉ៃ រហូតដល់ភាគខាងត្បូងដូចជាកោះសាមុយ។ តាម Wikipedia កុមារនៅប្រទេសថៃច្រើនតែចាប់ផ្តើមហាត់មួយថៃ និងឡើងឆាកប្រកួតតាំងពីអាយុប្រាំឆ្នាំឡើងទៅ ដែលបង្ហាញពីការជ្រួតជ្រាបយ៉ាងជ្រៅរបស់សិល្បៈនេះក្នុងវប្បធម៌ប្រចាំថ្ងៃ។
ក្រៅពីប្រទេសថៃ មួយថៃក៏មានអ្នកហាត់ និងគ្រូបង្រៀននៅប្រទេសជិតខាងដូចជាកម្ពុជា ឡាវ មីយ៉ាន់ម៉ា និងវៀតណាម ដែលនីមួយៗមានសិល្បៈប្រដាល់ប្រពៃណីប្រហាក់ប្រហែលគ្នា។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ប្រភព: Wikipedia
ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃមួយថៃមានឫសគល់ចាស់ល្អិតល្អន់ ជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងសង្គ្រាម និងព្រះមហាក្សត្រ។ តាមព្រឹត្តិការណ៍ដែលរក្សាទុកក្នុងព្រះរាជពង្សាវតារយោនៈ (Yonok Chronicle) និងតាម Wikipedia តួអង្គដ៏សំខាន់ដូចជាឥសីសុកតនត្ត ត្រូវបានចាត់ទុកជាបុព្វបុរសនៃសិល្បៈនេះ។ ជញ្ជាំងរូបគំនូរនៅវត្តស៊ូវ៉ាន់ដារ៉ារ៉ាមបង្ហាញព្រះនរេសួន រាជបុត្រនៃក្រុងអយុធ្យា ប្រកួតក្បាច់គុនជាមួយរាជបុត្រនៃតោងអ៊ូ ឆ្នាំ១៥៦៥ ដែលបញ្ជាក់ពីតួនាទីនៃក្បាច់គុននេះក្នុងការហ្វឹកហាត់នៃជនជាន់ខ្ពស់។
តួអង្គដ៏ល្បីមួយទៀតគឺ "នាយខនុមតុម" ដែលប្រទេសថៃប្រារព្ធរំលឹកជារៀងរាល់ឆ្នាំនៅថ្ងៃទី១៧ មីនា។ លើសពីនេះ ទិវាមួយថៃពិភពលោក ត្រូវបានប្រារព្ធនៅថ្ងៃទី៦ កុម្ភៈ ដើម្បីរំលឹកដល់ព្រះចៅសាន់ភេតទី៨ (ព្រះចៅស៊ឺអា ឬ "ស្តេចខ្លា") ដែលត្រូវបានគេចង់ចាំជាប់ទាក់ទងនឹងសិល្បៈនេះ តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia។
នៅសម័យអាណានិគមនិយម និងសម័យកំណែទម្រង់ មួយថៃបានឆ្លងកាត់ការប្រែប្រួលច្រើន។ រូបថតពីឆ្នាំ១៨៦៥ ដោយជនជាតិអង់គ្លេស John Thomson និងការសម្តែងមួយប៊ូរ៉ាន (Muay Boran) នៅមុខព្រះបរមរាជវាំងនៅឆ្នាំ១៩០៧ ក្នុងរជ្ជកាលព្រះចៅជូឡាឡុងករណ៍ បង្ហាញពីការផ្លាស់ប្តូរពីសិល្បៈប្រពៃណី ទៅជាកីឡាប្រកួតប្រជែងទំនើប។
សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌
ប្រភព: Wikipedia
មួយថៃមានតួនាទីសេដ្ឋកិច្ចសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសថៃ តាមរយៈឆាកប្រកួតធំៗដូចជា Lumpinee Boxing Stadium នៅទីក្រុងបាងកក និងការប្រកួតពាណិជ្ជកម្មដូចជា Thai Fight ដែលបានចាប់ផ្តើមតាំងពីឆ្នាំ២០១០។ វិស័យហ្វឹកហាត់ជាតិនៅតាមកោះនិងក្រុងធំៗ ក៏ទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរបរទេសរាប់ម៉ឺននាក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដែលក្លាយជាប្រភពចំណូលដ៏សំខាន់នៃវិស័យកីឡា-ទេសចរណ៍។
ផ្នែកវប្បធម៌ មុនពេលប្រកួតនីមួយៗ អ្នកប្រដាល់នឹងធ្វើពិធី "រ៉ាំមួយ" (Ram Muay) និងពាក់គ្រឿងបុណ្យសាសនាដូចជា "ម៉ុងខន់" (mongkhon) លើក្បាល និង "ព្រាជៀត" (pra jiad) លើដៃ។ ពិធីសូត្រមន្តអធិដ្ឋានមុនការប្រកួត បង្ហាញថាមួយថៃមិនមែនគ្រាន់តែជាកីឡានោះទេ ប៉ុន្តែក៏ជាសកម្មភាពទាក់ទងនឹងជំនឿខាងវិញ្ញាណផងដែរ តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia។
ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន
ប្រភព: Wikipedia
សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ មួយថៃមានការពាក់ព័ន្ធផ្ទាល់ ដោយសារកម្ពុជាមានសិល្បៈក្បាច់គុនប្រពៃណីរបស់ខ្លួនគឺ គុនខ្មែរ (ល្បុក្កតោ និងប្រដាល់គុនខ្មែរ) ដែលមានភាពស្រដៀងគ្នាជាច្រើនលើបច្ចេកទេសប្រើកែងដៃ ជង្គង់ និងការចាប់ឱប។ ការជជែកវែកញែករវាង
អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ
រៀនមួយថៃ អាចស្នាក់នៅប្រទេសថៃបានយូរជាងមុន
រដ្ឋាភិបាលថៃផ្ដល់ទិដ្ឋាការរយៈពេលប្រាំឆ្នាំដល់ជនបរទេសដែលចូលរួមសកម្មភាព "អំណាចទន់" របស់ថៃ រួមមានការហ្វឹកហាត់សិល្បៈក្បាច់គុនមួយថៃ ដោយមិនចាំបាច់ហ្វឹកហាត់ធ្ងន់ធ្ងរទេ។