ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមទំព័រវិគីភីឌាជាភាសាអង់គ្លេស លំហូរភក់ ឬភក់ហូរ គឺជាទម្រង់មួយនៃការបាក់ដីរអិលបែបមហារអិល (mass wasting) ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងចលនាហូរយ៉ាងលឿននៃកម្ទេចកម្ទី និងដី ដែលបានក្លាយទៅជារាវដោយសារការបន្ថែមទឹក។ ទម្រង់នេះអាចផ្លាស់ទីក្នុងល្បឿនពី ៣ ទៅ ៥ ម៉ែត្រក្នុងមួយវិនាទី។

លំហូរភក់មានសមាមាត្រដីឥដ្ឋខ្ពស់ ដែលធ្វើឱ្យវាមានលក្ខណៈរាវជាងលំហូរកម្ទេចកម្ទីទូទៅ។ ដោយសារភាពរាវនេះ លំហូរភក់អាចធ្វើដំណើរបានឆ្ងាយជាង និងចុះតាមជម្រាលដែលមានមុំទាបជាង។ ល្បាយទាំងពីរប្រភេទ ជាទូទៅផ្សំឡើងពីភាគល្អិតដែលមានទំហំខុសៗគ្នា ហើយច្រើនតែត្រូវបានរៀបចំតាមទំហំ នៅពេលដែលវាកកើតជាស្រទាប់ដីល្បាប់។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ករណីគ្រោះមហន្តរាយ Mameyes ដែលបង្ហាញក្នុងរូបភាពខាងលើ បានកើតឡើងនៅតំបន់ barrio Tibes ក្នុងក្រុង Ponce រដ្ឋ Puerto Rico។ យោងតាមចំណងជើងរូបភាពពីវិគីភីឌា លំហូរភក់នេះបានបំផ្លាញផ្ទះជាង ១០០ ខ្នង ហើយបានបណ្តាលឱ្យមនុស្សប្រមាណ ៣០០ នាក់ស្លាប់។

ឧទាហរណ៍នេះបង្ហាញថា ភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងអាចបណ្តាលឱ្យមានលំហូរភក់ និងប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ដល់ប្រជាជនដែលរស់នៅក្នុងតំបន់រងគ្រោះ។ តាមប្រភពដដែល គ្រោះមហន្តរាយ Mameyes បណ្តាលមកពីភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងពីព្យុះត្រូពិក Isabel ក្នុងឆ្នាំ១៩៨៥។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ព្រឹត្តិការណ៍ដែលបានកត់ត្រាទុកពីលំហូរភក់មានច្រើន។ ក្នុងខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៨០ ការផ្ទុះភ្នំភ្លើង Mount St. Helens បានបង្កឱ្យមានលំហូរភក់ ដែលបានចាប់យកប្រអប់សំបុត្រ និងទ្រព្យសម្បត្តិផ្សេងៗ ដូចដែលឃើញក្នុងរូបថតដែលវិគីភីឌាបានបង្ហាញ។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះជាឧទាហរណ៍នៃលំហូរភក់ដែលកើតចេញពីសកម្មភាពភ្នំភ្លើង។

មួយទៀត នៅឆ្នាំ១៩៨៥ ព្យុះត្រូពិក Isabel បានបង្កឱ្យមានលំហូរភក់នៅតំបន់ barrio Tibes ក្រុង Ponce រដ្ឋ Puerto Rico។ យោងតាមវិគីភីឌា លំហូរភក់នេះបានបំផ្លាញផ្ទះជាង ១០០ ខ្នង ហើយបានឆក់យកជីវិតមនុស្សប្រមាណ ៣០០ នាក់។ ឧទាហរណ៍ទាំងពីរនេះជាផ្នែកនៃកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រនៃគ្រោះលំហូរភក់ ដែលអាចបង្កឡើងដោយទាំងសកម្មភាពភ្នំភ្លើង និងទឹកភ្លៀង។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

លំហូរភក់អាចបង្កការខូចខាតដល់ទ្រព្យសម្បត្តិ និងសេដ្ឋកិច្ចរបស់សហគមន៍។ ក្នុងករណី Mameyes យោងតាមវិគីភីឌា ផ្ទះជាង ១០០ ខ្នងត្រូវបានបំផ្លាញ ដែលជាការខាតបង់សេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរសម្រាប់ប្រជាជននៅតំបន់នោះ។ រូបថតនៃគ្រោះមហន្តរាយនេះក៏ត្រូវបានរក្សាទុកជាឯកសារ ដែលជួយឱ្យសាធារណជនយល់ដឹងពីផលប៉ះពាល់របស់លំហូរភក់។

ផ្នែកវប្បធម៌ ប្រភពយោងរបស់យើងមិនបានផ្តល់ព័ត៌មានលម្អិតច្រើនទេ។ ប៉ុន្តែការកត់ត្រាទុកនូវរូបថត និងទិន្នន័យអំពីគ្រោះមហន្តរាយបែបនេះ ចូលរួមចំណែកដល់ការចងចាំសាធារណៈ និងការយល់ដឹងអំពីហានិភ័យធម្មជាតិ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

មេរៀនពីឧប្បត្តិហេតុដូចជានៅ Mount St. Helens និង Ponce បង្ហាញថា លំហូរភក់ជាគ្រោះថ្នាក់ដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់តំបន់ដែលមានភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង ឬសកម្មភាពភ្នំភ្លើង។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការតាមដានព័ត៌មានអំពីគ្រោះលំហូរភក់ និងការរអិលបាក់ដី អាចជារឿងមានប្រយោជន៍ ជាពិសេសសម្រាប់សហគមន៍ដែលរស់នៅតំបន់ជម្រាល ឬតំបន់ដែលរងឥទ្ធិពលព្យុះភ្លៀងតាមរដូវ។

ទំព័រវិគីភីឌាដែលយើងយោងមិនបានភ្ជាប់ព្រឹត្តិការណ៍ថ្មីៗណាមួយមកទេ ប៉ុន្តែអ្នកអានអាចតាមដានព័ត៌មានបន្ថែមពីប្រភពផ្សេងៗអំពីលំហូរភក់ និងគ្រោះរអិលបាក់ដីនៅទូទាំងពិភពលោក។