ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ទីក្រុងមុមបៃ (Mumbai) ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ពីមុនថាបុមបៃ (Bombay) គឺជារដ្ឋធានីនៃរដ្ឋមហារ៉ាស្ត្រា (Maharashtra) របស់ប្រទេសឥណ្ឌា។ ទីក្រុងនេះគឺជាមជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុធំបំផុតរបស់ឥណ្ឌា និងជាទីក្រុងដែលមានប្រជាជនរស់នៅច្រើនជាងគេ ដោយមានចំនួនប្រមាណ ១២,៥ លាននាក់នៅក្នុងព្រំដែនក្រុង។ តំបន់ទីប្រជុំជនមុមបៃ (Mumbai Metropolitan Region) វិញមានប្រជាជនសរុបជាង ២៣ លាននាក់ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាតំបន់ទីប្រជុំជនមួយដែលមានប្រជាជនច្រើនបំផុតនៅលើពិភពលោក។

មុមបៃស្ថិតនៅតាមឆ្នេរ Konkan ភាគខាងលិចនៃប្រទេសឥណ្ឌា ហើយមានកំពង់ផែធម្មជាតិទឹកជ្រៅមួយ ដែលជាកត្តាសំខាន់ក្នុងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួន។ យោងតាមវិគីភីឌា ទីក្រុងនេះត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជា«ទីក្រុងអាល់ហ្វាពិភពលោក» (alpha world city) តាំងពីឆ្នាំ ២០០៨ ហើយមានចំនួនមហាសេដ្ឋីច្រើនជាងគេក្នុងទ្វីបអាស៊ី។ ដោយសារតួនាទីជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្ម និងវប្បធម៌ មុមបៃក៏ត្រូវបានគេហៅថា«ទីក្រុងនៃក្តីស្រមៃ» (City of Dreams) ផងដែរ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ទីក្រុងមុមបៃមានទីតាំងនៅលើកោះ Salsette ដែលមួយផ្នែកនៃកោះនេះបានតភ្ជាប់ទៅនឹងដីគោក ហើយព័ទ្ធជុំវិញដោយសមុទ្រអារ៉ាប់ (Arabian Sea) និងព្រែក Thane។ ទីក្រុងនេះមានអាកាសធាតុត្រូពិច ដោយមានរដូវមូសុងលក្ខណៈសើម ហើយតែងតែប្រឈមនឹងគ្រោះទឹកជំនន់នៅរដូវភ្លៀង។ ក្នុងទីក្រុងនេះ មានឧទ្យានជាតិ Sanjay Gandhi National Park ដែលជាតំបន់ការពារធម្មជាតិដ៏ធំមួយ និងមានបឹងផ្សេងៗទៀត។

តាមជំរឿន ទីក្រុងមុមបៃផ្ទាល់មានប្រជាជនប្រមាណ ១២,៥ លាននាក់ ក្នុងការគ្រប់គ្រងរបស់សាជីវកម្មក្រុង (Brihanmumbai Municipal Corporation) ដែលជាសាជីវកម្មក្រុងធំជាងគេនៅឥណ្ឌា។ នៅក្នុងតំបន់ទីប្រជុំជន ប្រជាជនសរុបឡើងដល់ជាង ២៣ លាននាក់។ ដោយសារស្ថានភាពជាទីក្រុងពហុជនជាតិ ប្រជាជននិយាយភាសាជាច្រើន ដោយភាសាម៉ារ៉ាធី (Marathi) ជាភាសាផ្លូវការ រីឯភាសាហិណ្ឌី (Hindi) និងភាសាអង់គ្លេសក៏ត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយដែរ។ សាសនាដែលគេគោរពច្រើនជាងគេរួមមាន ហិណ្ឌូ ឥស្លាម ពុទ្ធសាសនា និងគ្រិស្តសាសនា។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃទីក្រុងមុមបៃចាប់ផ្តើមពីក្រុមកោះតូចៗចំនួន ៧ ដែលក្រោយមកត្រូវបានទាមទារ និងបង្រួបបង្រួម។ ដំណើររឿងនៃតំបន់នេះមានភស្តុតាងបុរាណវត្ថុយ៉ាងច្រើន ដូចជារូងភ្នំ Kanheri Caves ដែលមានស្នាដៃសិល្បៈពុទ្ធសាសនាពីសតវត្សរ៍ទី ១ ដល់ទី ១០ នៃគ្រិស្តសករាជ។ តំបន់នេះធ្លាប់ស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់អាណាចក្រម៉ៅរ្យ (Maurya) រាជវង្សស៊ីលហារ៉ា (Silhara) និងចក្រភព Gujarat Sultanate ដែលបានបន្សល់ទុកសំណង់ដូចជា Haji Ali Dargah កសាងក្នុងឆ្នាំ ១៤៣១។

នៅឆ្នាំ ១៥៣៤ ព័រទុយហ្គាល់បានកាន់កាប់កោះទាំងនេះ ហើយបានកសាងបន្ទាយ Madh Fort ប៉ុន្តែក្រោយមកបានផ្ទេរកម្មសិទ្ធិកោះទៅឱ្យចក្រភពអង់គ្លេសជាផ្នែកមួយនៃបណ្ណាការរបស់ព្រះនាង Catherine of Braganza ក្នុងឆ្នាំ ១៦៦១។ ក្រុមហ៊ុនឥណ្ឌាបូព៌ា (East India Company) របស់អង់គ្លេសបានផ្លាស់ប្តូរបុមបៃទៅជាកំពង់ផែពាណិជ្ជកម្មដ៏សំខាន់មួយ ហើយទីក្រុងបានរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័សក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១៩ តាមរយៈការបើកព្រែកជីក Suez Canal និងការអភិវឌ្ឍផ្លូវដែក។

នៅសតវត្សរ៍ទី ២០ បុមបៃបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងចលនាឯករាជ្យឥណ្ឌា៖ សម័យប្រជុំដំបូងរបស់សមាជជាតិឥណ្ឌា (Indian National Congress) បានធ្វើឡើងនៅទីនេះក្នុងឆ្នាំ ១៨៨៥។ ក្រោយទទួលឯករាជ្យនៅឆ្នាំ ១៩៤៧ ទីក្រុងនេះបានក្លាយជារដ្ឋធានីរដ្ឋមហារ៉ាស្ត្រា ហើយនៅឆ្នាំ ១៩៩៥ ឈ្មោះ«បុមបៃ»ត្រូវបានប្តូរជាផ្លូវការទៅជា«មុមបៃ» ដោយយកតាមឈ្មោះព្រះមេរុក្នុងតំបន់ឈ្មោះ Mumbadevi។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

មុមបៃជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់បំផុតរបស់ឥណ្ឌា។ ផ្សារហ៊ុនបុមបៃ (Bombay Stock Exchange) ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាផ្សារហ៊ុនចំណាស់ជាងគេនៅអាស៊ី មានទីតាំងនៅទីនេះ។ ឧស្សាហកម្មធំៗរួមមាន ហិរញ្ញវត្ថុ បច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាន ការកែច្នៃពេជ្រ និងវិស័យកម្សាន្ត។ មុមបៃមានមហាសេដ្ឋីច្រើនជាងគេនៅអាស៊ី ប៉ុន្តែក៏មានតំបន់ស្លាក់ធំៗដូចជា Dharavi ដែលជាស្លាក់មួយក្នុងចំណោមស្លាក់ធំបំផុតលើពិភពលោក បញ្ជាក់ពីភាពផ្ទុយគ្នាខ្លាំងរវាងភាពមានបាននិងភាពក្រីក្រ។

វប្បធម៌របស់មុមបៃមានភាពសម្បូរបែប និងលាយឡំឥទ្ធិពលចម្រុះ។ ទីក្រុងនេះគឺជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃឧស្សាហកម្មភាពយន្តហិណ្ឌី ដែលគេស្គាល់ថាបុល្លីវូដ (Bollywood) ដែលផលិតភាពយន្តជាង ១០០០ រឿងក្នុងមួយឆ្នាំ។ ពិធីបុណ្យសំខាន់ៗដូចជា Ganesh Chaturthi និង Diwali ត្រូវបានប្រារព្ធយ៉ាងឱឡារិក។ ស្ថាបត្យកម្មក្នុងទីក្រុងក៏មានតម្លៃជាប្រវត្តិសាស្ត្រ ដូចជាស្ថានីយ៍រថភ្លើង Chhatrapati Shivaji Terminus និងរូងភ្នំ Elephanta Caves ដែលជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូ។ លើសពីនេះ កីឡាគ្រីឃេត (cricket) ក៏មានប្រជាប្រិយភាពខ្លាំង ដោយមានកីឡាដ្ឋាន Wankhede Stadium ជាទីតាំងសំខាន់មួយ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ន មុមបៃកំពុងជួបបញ្ហាជាច្រើន រួមមាន កំណើនប្រជាជនយ៉ាងលឿន ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធចាស់ទ្រុឌទ្រោម និងការគំរាមកំហែងពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ដូចជាទឹកជំនន់ញឹកញាប់។ ប៉ុន្តែទីក្រុងក៏កំពុងមានការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថ្មីៗ ដូចជា ផ្លូវឆ្នេរថ្មី (Coastal Road) ដែលបើកដំណើរការនៅឆ្នាំ ២០២៥ ស្ពាន Bandra-Worli Sea Link ខ្សែរថភ្លើងក្រោមដី (Metro) និងរថភ្លើងម៉ូណូរ៉េល (Monorail) ដើម្បីសម្រួលចរាចរណ៍ដ៏មមាញឹក។ អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ Chhatrapati Shivaji Maharaj គឺជាអាកាសយានដ្ឋានដែលមមាញឹកជាងគេទីពីរនៅឥណ្ឌា និងកំពង់ផែ Jawaharlal Nehru គឺជាកំពង់ផែដ៏មមាញឹកបំផុត ដែលបង្ហាញពីតួនាទីនាំមុខរបស់មុមបៃក្នុងវិស័យដឹកជញ្ជូននិងពាណិជ្ជកម្ម។

ការអភិវឌ្ឍទាំងនេះក៏រួមជាមួយគម្រោងកែលំអរតំបន់ស្លាក់ ដើម្បីលើកស្ទួយជីវភាពប្រជាជនក្រីក្រ។ សម្រាប់អ្នកអានរបស់ KhmerPulse ការតាមដានការវិវត្តនៅមុមបៃផ្តល់ជាមេរៀនដ៏មានតម្លៃអំពីនគរូបនីយកម្មឆាប់រហ័ស និងការគ្រប់គ្រងធនធាន ដែលអាចអនុវត្តបាននៅក្នុងបណ្តាប្រទេសអាស៊ានដែលកំពុងអភិវឌ្ឍ ដូចជាកម្ពុជាជាដើម។