ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia មូហ្សាហ្វារ៉ាបាដ (Muzaffarabad) គឺជារដ្ឋធានី និងជាទីក្រុងធំបំផុតរបស់ Azad Kashmir (អាហ្សាដកាស្មៀរ) ដែនដីរដ្ឋបាលមួយដែលគ្រប់គ្រងដោយប៉ាគីស្ថាន ស្ថិតនៅក្នុងតំបន់កាស្មៀរដែលមានជម្លោះអធិបតេយ្យភាពរវាងឥណ្ឌា និងប៉ាគីស្ថាន។ តំបន់កាស្មៀរត្រូវបានបែងចែកដោយខ្សែត្រួតពិនិត្យ (Line of Control) ហើយមូហ្សាហ្វារ៉ាបាដស្ថិតនៅភាគខាងលិចនៃខ្សែនេះ ជាផ្នែកមួយដែលប៉ាគីស្ថានកាន់កាប់។

ទីក្រុងនេះត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយសារទេសភាពភ្នំដ៏អស្ចារ្យ ដោយហ៊ុំព័ទ្ធទៅដោយជួរភ្នំហិម៉ាឡៃ និងទន្លេសំខាន់ៗពីរគឺ ទន្លេជេឡាម (Jhelum) និងទន្លេនីលុម (Neelum)។ មូហ្សាហ្វារ៉ាបាដក៏ជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច និងរដ្ឋបាលដ៏សំខាន់សម្រាប់តំបន់ Azad Kashmir ផងដែរ។ ទីក្រុងនេះបានទទួលការចាប់អារម្មណ៍ជាអន្តរជាតិបន្ទាប់ពីគ្រោះរញ្ជួយដីដ៏ធ្ងន់ធ្ងរនៅឆ្នាំ ២០០៥ ដែលបានបំផ្លាញតំបន់នេះយ៉ាងខ្លាំង ប៉ុន្តែក៏បានបង្ហាញពីការខិតខំកសាងឡើងវិញដ៏គួរឱ្យកត់សម្គាល់។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia មូហ្សាហ្វារ៉ាបាដស្ថិតនៅកូអរដោណេ ៣៤°២២′N ៧៣°២៨′E និងមានរយៈកម្ពស់ប្រហែល ៧៣៧ ម៉ែត្រពីនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ។ ទីតាំងរបស់វាស្ថិតនៅត្រង់ចំណុចប្រសព្វនៃទន្លេជេឡាម និងទន្លេនីលុម ដែលហូរកាត់ជ្រលងភ្នំជ្រៅ បង្កើតបានជាទេសភាពគួរឱ្យទាក់ទាញ និងជាតំបន់ដែលងាយរងគ្រោះគ្រោះរញ្ជួយដីផងដែរ។ អាកាសធាតុនៅទីនេះជាប្រភេទអាកាសធាតុត្រជាក់ (humid subtropical) ដែលមានរដូវរងាត្រជាក់ និងរដូវក្តៅក្តៅសើម ជាមួយនឹងព្រឹលដែលធ្លាក់លើជួរភ្នំខ្ពស់ៗក្នុងរដូវរងា។

បើគិតត្រឹមជំរឿនឆ្នាំ ២០១៧ ប្រជាជនក្រុងមានចំនួន ១៤៩.៩៨២ នាក់ ខណៈតំបន់ស្រុកមូហ្សាហ្វារ៉ាបាដទាំងមូលមានប្រជាជនប្រមាណ ៦៥០.០០០ នាក់ (យោងតាម Wikipedia)។ ភាសានិយាយសំខាន់ៗរួមមាន Pahari, Gojri និង Urdu ដែលជាភាសាផ្លូវការ រីឯភាសាអង់គ្លេសក៏ត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងការអប់រំ និងរដ្ឋបាលផងដែរ។ ជនជាតិភាគច្រើនមានដើមកំណើតកាស្មៀរ និងក្រុម Pahari ផ្សេងៗ។ សាសនាឥស្លាមគ្របដណ្តប់ស្ទើរទាំងស្រុង ដោយមានវិហារអ៊ីស្លាម និងសាលាសាសនាជាច្រើននៅទូទាំងទីក្រុង។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia មូហ្សាហ្វារ៉ាបាដត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៦៤៦ ដោយស្តេចស៊ុលតង់ មូហ្សាហ្វារ ខាន់ (Sultan Muzaffar Khan) ដែលជាមេដឹកនាំកុលសម្ព័ន្ធ Bomba និងបានដាក់ឈ្មោះទីក្រុងតាមរូបលោក។ មុនសម័យនោះ តំបន់នេះជាផ្នែកនៃនគរកាស្មៀរ ហើយមានបន្ទាយប្រវត្តិសាស្ត្រមួយឈ្មោះថា បន្ទាយក្រហម (Red Fort) ឬ បន្ទាយមូហ្សាហ្វារ៉ាបាដ ដែលត្រូវបានកសាងដោយរាជវង្ស Chak ក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១៦ ហើយក្រោយមកបានពង្រីកដោយស៊ុលតង់ មូហ្សាហ្វារ ខាន់។

ក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៧ នៅពេលដែលអង់គ្លេសបានបែងចែកឥណ្ឌា និងបង្កើតប៉ាគីស្ថាន ជម្លោះប្រដាប់អាវុធបានផ្ទុះឡើងនៅកាស្មៀរ។ កងកម្លាំងកុលសម្ព័ន្ធគាំទ្រដោយប៉ាគីស្ថានបានចូលទៅកាន់មូហ្សាហ្វារ៉ាបាដ ហើយក្រោយសង្គ្រាមឥណ្ឌូ-ប៉ាគីស្ថានលើកទីមួយ (១៩៤៧-១៩៤៩) ទីក្រុងនេះបានក្លាយជារដ្ឋធានីនៃ Azad Kashmir ដែលជាតំបន់ដែលគ្រប់គ្រងដោយប៉ាគីស្ថាន។ យោងតាម Wikipedia ខ្សែត្រួតពិនិត្យដែលបានព្រមព្រៀងគ្នាក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់ឆ្នាំ ១៩៤៩ បានកាត់ផ្តាច់ទីក្រុងនេះចេញពីតំបន់ដែលឥណ្ឌាគ្រប់គ្រង។

នៅថ្ងៃទី ៨ តុលា ២០០៥ គ្រោះរញ្ជួយដីដ៏ធ្ងន់ធ្ងរបំផុតមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រតំបន់ ដោយមានកម្លាំង ៧,៦ រ៉ិចទ័រ និងមានចំណុចកណ្តាលនៅជិតទីក្រុងមូហ្សាហ្វារ៉ាបាដ បានបណ្តាលឱ្យអ្នកស្លាប់ជាង ១០០.០០០ នាក់ និងការបំផ្លិចបំផ្លាញដ៏ធំធេងនៅទូទាំង Azad Kashmir និងភាគពាយព្យប្រទេសប៉ាគីស្ថាន (យោងតាម Wikipedia)។ ទីក្រុងត្រូវបានកសាងឡើងវិញដោយមានជំនួយពីអង្គការអន្តរជាតិ ប៉ុន្តែស្លាកស្នាមនៃគ្រោះមហន្តរាយនៅតែជាផ្នែកមួយនៃការចងចាំសមូហភាពរបស់ប្រជាជន។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia សេដ្ឋកិច្ចរបស់មូហ្សាហ្វារ៉ាបាដពឹងផ្អែកលើវិស័យសាធារណៈ កសិកម្ម និងការចិញ្ចឹមសត្វ។ រដ្ឋបាលថ្នាក់តំបន់ Azad Kashmir ផ្តល់ការងារជាច្រើនដល់ប្រជាជន។ ក្នុងវិស័យកសិកម្ម ផលិតផលសំខាន់ៗរួមមាន ពោត ស្រូវ និងផ្លែឈើជាដើម។ ទេសចរណ៍ក៏ជាវិស័យមួយដែលកំពុងរីកចម្រើន ដោយមានទីតាំងទាក់ទាញដូចជា ជ្រលងភ្នំនីលុម (Neelum Valley) និងភ្នំពិរជិនស៊ី (Pir Chinasi) ដែលអាចទៅដល់បានពីទីក្រុង។ បន្ទាយក្រហម (Red Fort) ជាសំណង់ប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏សំខាន់ និងជាកន្លែងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរ។ មូហ្សាហ្វារ៉ាបាដក៏មានការតភ្ជាប់ផ្លូវគមនាគមន៍ទៅកាន់ទីក្រុងរ៉ាវ៉ាល់ភីនឌី (Rawalpindi) និងទីក្រុងធំៗផ្សេងទៀតនៅប៉ាគីស្ថាន ដែលជួយឲ្យការដឹកជញ្ជូនទំនិញ និងអ្នកដំណើរមានភាពងាយស្រួល។ ប្រជាជនជាច្រើនក៏ធ្វើការនៅបរទេស និងផ្ញើប្រាក់មកកាន់គ្រួសារវិញ ដែលបានចូលរួមចំណែកដល់សេដ្ឋកិច្ចក្នុងស្រុក។

វប្បធម៌នៅមូហ្សាហ្វារ៉ាបាដគឺជាការលាយបញ្ចូលគ្នារវាងប្រពៃណីកាស្មៀរ និងវប្បធម៌ប៉ាគីស្ថានទូទៅ។ កីឡាគ្រីគីតគឺជាកីឡាពេញនិយមបំផុត ដូចដែលបានឃើញតាមរយៈកីឡដ្ឋាន Narrol Cricket Stadium (រូបភាព) ដែលជាទីតាំងសម្រាប់ការប្រកួតក្នុងស្រុក និងតំបន់។ ម្ហូបអាហារមានឥទ្ធិពលពីម្ហូបកាស្មៀរ ដូចជាតែបៃតង (Kashmiri Chai) និងនំប៉័ងប្រពៃណី។ ពិធីបុណ្យសាសនាឥស្លាមដូចជា Eid al-Fitr និង Eid al-Adha ត្រូវបានប្រារព្ធឡើងយ៉ាងឱឡារិក ព្រមទាំងមានពិធីបុណ្យប្រពៃណីក្នុងតំបន់ផ្សេងៗទៀត។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នាពេលបច្ចុប្បន្ន មូហ្សាហ្វារ៉ាបាដបន្តដើរតួនាទីជាមជ្ឈមណ្ឌលនយោបាយ និងរដ្ឋបាលនៃ Azad Kashmir ដោយមានទីតាំងស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាល សាកលវិទ្យាល័យ (University of Azad Jammu and Kashmir) និងមហាវិទ្យាល័យវេជ្ជសាស្ត្រ AJKMC ដែលបង្ហាញក្នុងរូបភាព។ ការកសាងឡើងវិញក្រោយគ្រោះរញ្ជួយដីឆ្នាំ ២០០៥ នៅតែជាកិច្ចការអាទិភាព ដោយមានការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសាធារណៈ សាលារៀន និងមន្ទីរពេទ្យថ្មីៗ។ រដ្ឋាភិបាលប៉ាគីស្ថានបានវិនិយោគលើគម្រោងថាមពល និងការតភ្ជាប់ផ្លូវថ្នល់នៅ Azad Kashmir ដើម្បីលើកកម្ពស់សេដ្ឋកិច្ច និងសន្តិសុខស្បៀង។

ពីទស្សនៈភូមិសាស្ត្រនយោបាយ មូហ្សាហ្វារ៉ាបាដស្ថិតនៅចំកណ្តាលនៃជម្លោះកាស្មៀរដែលបន្តអូសបន្លាយរវាងប៉ាគីស្ថាន និងឥណ្ឌា។ យោងតាម Wikipedia តំបន់នេះនៅតែជាចំណុចក្តៅមួយដែលអាចបង្កឱ្យមានភាពតានតឹងឡើងវិញនៅពេលណាមួយ។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងអំពីទីក្រុងមូហ្សាហ្វារ៉ាបាដ និងបរិបទកាស្មៀរ មានសារៈសំខាន់ដើម្បីតាមដានការវិវត្តន៍នៅអាស៊ីខាងត្បូង ជាពិសេសនៅក្នុងយុគសម័យដែលមហាអំណាចធំៗដូចជា ចិន និងអាមេរិក មានផលប្រយោជន៍នៅក្នុងតំបន់។ លើសពីនេះ បទពិសោធន៍នៃការស្តារឡើងវិញក្រោយគ្រោះរញ្ជួយដីនៅមូហ្សាហ្វារ៉ាបាដអាចផ្តល់មេរៀនសម្រាប់កម្ពុជា ដែលធ្លាប់ឆ្លងកាត់ការបំផ្លិចបំផ្លាញយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដោយសង្គ្រាម និងគ្រោះធម្មជាតិផងដែរ។