ប្រធានបទ Topic
ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា
ទិដ្ឋភាពទូទៅ
ប្រភព: Wikipedia
ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ឬហៅម្យ៉ាងទៀតថា ភូមា ដែលមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋនៃសហភាពមីយ៉ាន់ម៉ា គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅភាគពាយព្យនៃតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia ប្រទេសនេះគឺជាប្រទេសធំជាងគេបង្អស់នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោក និងជាប្រទេសធំទី១០ នៅលើទ្វីបអាស៊ី ដោយមានប្រជាជនប្រមាណ ៥៥ លាននាក់។
មីយ៉ាន់ម៉ាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់អ្នកអានកម្ពុជា ដោយសារវាជាសមាជិកអាស៊ាន ហើយវិបត្តិនយោបាយបន្ទាប់ពីរដ្ឋប្រហារខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២១ បាននាំឱ្យតំបន់ទាំងមូលរងផលប៉ះពាល់ ទាំងផ្នែកនយោបាយ សន្តិសុខ និងសេដ្ឋកិច្ច។
ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន
ប្រភព: Wikipedia
តាម Wikipedia ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ាមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងប្រទេសឥណ្ឌា និងបង់ក្លាដែសនៅទិសពាយព្យ ប្រទេសចិននៅទិសឥសាន្ត និងប្រទេសឡាវ និងថៃនៅទិសខាងកើត និងអាគ្នេយ៍។ ផ្នែកខាងត្បូង និងនិរតីនៃប្រទេសនេះជាប់នឹងសមុទ្រអង់ដាម៉ង់ និងឈូងសមុទ្របេងហ្គាល់។
រដ្ឋធានីនៃប្រទេសនេះគឺណៃពិដោ ដែលត្រូវបានប្តូរពីយ៉ាំងហ្គូននៅឆ្នាំ២០០៦ រីឯយ៉ាំងហ្គូននៅតែជាទីក្រុងធំបំផុត និងជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មសំខាន់បំផុត។ ប្រជាជននៅទីនេះមានភាពចម្រុះខាងជនជាតិ ដោយមានជនជាតិភូមាជាក្រុមចម្បង បន្ថែមដោយជនជាតិមន ឆាន់ កាយិន រ៉ាខាញ់ និងក្រុមជនជាតិភាគតិចតូចៗជាច្រើនទៀត។ ភាសាផ្លូវការគឺភាសាភូមា ហើយព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទគឺជាសាសនាភាគច្រើន។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ប្រភព: Wikipedia
ប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់មីយ៉ាន់ម៉ាមានភាពយូរលង់ ដោយនគរភុកាម (Pagan) ដែលឡើងគ្រងរាជ្យក្នុងសតវត្សទី៩ ដល់ទី១៣ ត្រូវបានចាត់ទុកជាគ្រឹះនៃវប្បធម៌ និងព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទនៅលើទឹកដីនេះ។ តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia ស្ថាបត្យកម្មចេតិយ និងកាយ៉ុងជាច្រើនពាន់នៅបាកាន គឺជាបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌សំខាន់របស់តំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។
ក្នុងសតវត្សទី១៩ ប្រទេសភូមាបានឆ្លងកាត់សង្គ្រាមអង់គ្លេស-ភូមាចំនួនបីដង ដោយមានការវាយប្រហារដោយកងទ័ពអង់គ្លេសចាប់ពីឆ្នាំ១៨២៤។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមចុងក្រោយក្នុងឆ្នាំ១៨៨៥ ស្តេចធីបោ មីន ត្រូវបានទម្លាក់ ហើយប្រទេសភូមាបានក្លាយជាអាណានិគមរបស់ចក្រភពអង់គ្លេស។ ក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ ទឹកដីភូមាបានក្លាយជាសមរភូមិដ៏សំខាន់រវាងកងទ័ពជប៉ុន និងសម្ព័ន្ធមិត្ត។
ប្រទេសភូមាបានទទួលឯករាជ្យពីអង់គ្លេសក្នុងឆ្នាំ១៩៤៨ ប៉ុន្តែបានធ្លាក់ចូលក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់របបយោធាពីឆ្នាំ១៩៦២។ ការតវ៉ាប្រឆាំងរបបយោធាបានផ្ទុះឡើងជាច្រើនលើក រួមទាំង "បដិវត្តន៍ស្បៃទង់ដែង" ឆ្នាំ២០០៧ ដែលដឹកនាំដោយព្រះសង្ឃនៅយ៉ាំងហ្គូន។
សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌
ប្រភព: Wikipedia
តាម Wikipedia ស្រូវគឺជាផលិតផលកសិកម្មធំជាងគេរបស់មីយ៉ាន់ម៉ា ហើយវិស័យកសិកម្មនៅតែបោះជំហានសំខាន់នៃសេដ្ឋកិច្ច។ ប្រទេសនេះក៏សម្បូរទៅដោយធនធានធម្មជាតិដូចជាឧស្ម័នធម្មជាតិ ត្បូងថ្ម (រួមទាំងត្បូងទទឹម) និងឈើតឹក។ ទោះជាយ៉ាងណា វិបត្តិនយោបាយ និងទណ្ឌកម្មអន្តរជាតិបានធ្វើឱ្យការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចរងផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរ។
ផ្នែកវប្បធម៌ មីយ៉ាន់ម៉ាមានទំនៀមទម្លាប់ព្រះពុទ្ធសាសនាដ៏ខ្លាំង ដូចបង្ហាញតាមរយៈពិធីស៊ីនប្យូ (ការបួសនែន) ចេតិយស្វេដាហ្គន ដ៏ល្បីល្បាញ និងពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំធីងយ៉ាន់ដែលមានការបាចទឹកស្រដៀងនឹងពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ។ របាំបុរាណដូចជារបាំគីនណាយី និងអក្សរសាស្ត្ររាមាយណៈក៏មានឥទ្ធិពលក្នុងតន្ត្រី និងសិល្បៈនាដកម្មផងដែរ។
ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន
ប្រភព: Wikipedia
តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia នៅថ្ងៃទី១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២១ កងទ័ពមីយ៉ាន់ម៉ាដែលដឹកនាំដោយឧត្តមសេនីយ៍ មីន អ៊ុនឡាំង បានធ្វើរដ្ឋប្រហារទម្លាក់រដ្ឋាភិបាលស៊ីវិលរបស់លោកស្រី អោង សាន ស៊ូជី។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ប្រទេសនេះបានធ្លាក់ចូលទៅក្នុងសង្គ្រាមស៊ីវិលដ៏ស្មុគស្មាញ ដោយកងកម្លាំងការពារប្រជាជន (PDF) និងក្រុមប្រដាប់អាវុធជនជាតិភាគតិចបានប្រយុទ្ធនឹងរបបយោធា។
សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse វិបត្តិមីយ៉ាន់ម៉ាមានសារៈសំខាន់ដោយសារ៖