ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា
ទិដ្ឋភាពទូទៅ
ប្រភព: Wikipedia
ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ឬហៅម្យ៉ាងទៀតថា ភូមា ដែលមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋនៃសហភាពមីយ៉ាន់ម៉ា គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅភាគពាយព្យនៃតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia ប្រទេសនេះគឺជាប្រទេសធំជាងគេបង្អស់នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោក និងជាប្រទេសធំទី១០ នៅលើទ្វីបអាស៊ី ដោយមានប្រជាជនប្រមាណ ៥៥ លាននាក់។
មីយ៉ាន់ម៉ាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់អ្នកអានកម្ពុជា ដោយសារវាជាសមាជិកអាស៊ាន ហើយវិបត្តិនយោបាយបន្ទាប់ពីរដ្ឋប្រហារខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២១ បាននាំឱ្យតំបន់ទាំងមូលរងផលប៉ះពាល់ ទាំងផ្នែកនយោបាយ សន្តិសុខ និងសេដ្ឋកិច្ច។
ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន
ប្រភព: Wikipedia
តាម Wikipedia ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ាមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងប្រទេសឥណ្ឌា និងបង់ក្លាដែសនៅទិសពាយព្យ ប្រទេសចិននៅទិសឥសាន្ត និងប្រទេសឡាវ និងថៃនៅទិសខាងកើត និងអាគ្នេយ៍។ ផ្នែកខាងត្បូង និងនិរតីនៃប្រទេសនេះជាប់នឹងសមុទ្រអង់ដាម៉ង់ និងឈូងសមុទ្របេងហ្គាល់។
រដ្ឋធានីនៃប្រទេសនេះគឺណៃពិដោ ដែលត្រូវបានប្តូរពីយ៉ាំងហ្គូននៅឆ្នាំ២០០៦ រីឯយ៉ាំងហ្គូននៅតែជាទីក្រុងធំបំផុត និងជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មសំខាន់បំផុត។ ប្រជាជននៅទីនេះមានភាពចម្រុះខាងជនជាតិ ដោយមានជនជាតិភូមាជាក្រុមចម្បង បន្ថែមដោយជនជាតិមន ឆាន់ កាយិន រ៉ាខាញ់ និងក្រុមជនជាតិភាគតិចតូចៗជាច្រើនទៀត។ ភាសាផ្លូវការគឺភាសាភូមា ហើយព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទគឺជាសាសនាភាគច្រើន។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ប្រភព: Wikipedia
ប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់មីយ៉ាន់ម៉ាមានភាពយូរលង់ ដោយនគរភុកាម (Pagan) ដែលឡើងគ្រងរាជ្យក្នុងសតវត្សទី៩ ដល់ទី១៣ ត្រូវបានចាត់ទុកជាគ្រឹះនៃវប្បធម៌ និងព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទនៅលើទឹកដីនេះ។ តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia ស្ថាបត្យកម្មចេតិយ និងកាយ៉ុងជាច្រើនពាន់នៅបាកាន គឺជាបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌សំខាន់របស់តំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។
ក្នុងសតវត្សទី១៩ ប្រទេសភូមាបានឆ្លងកាត់សង្គ្រាមអង់គ្លេស-ភូមាចំនួនបីដង ដោយមានការវាយប្រហារដោយកងទ័ពអង់គ្លេសចាប់ពីឆ្នាំ១៨២៤។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមចុងក្រោយក្នុងឆ្នាំ១៨៨៥ ស្តេចធីបោ មីន ត្រូវបានទម្លាក់ ហើយប្រទេសភូមាបានក្លាយជាអាណានិគមរបស់ចក្រភពអង់គ្លេស។ ក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ ទឹកដីភូមាបានក្លាយជាសមរភូមិដ៏សំខាន់រវាងកងទ័ពជប៉ុន និងសម្ព័ន្ធមិត្ត។
ប្រទេសភូមាបានទទួលឯករាជ្យពីអង់គ្លេសក្នុងឆ្នាំ១៩៤៨ ប៉ុន្តែបានធ្លាក់ចូលក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់របបយោធាពីឆ្នាំ១៩៦២។ ការតវ៉ាប្រឆាំងរបបយោធាបានផ្ទុះឡើងជាច្រើនលើក រួមទាំង "បដិវត្តន៍ស្បៃទង់ដែង" ឆ្នាំ២០០៧ ដែលដឹកនាំដោយព្រះសង្ឃនៅយ៉ាំងហ្គូន។
សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌
ប្រភព: Wikipedia
តាម Wikipedia ស្រូវគឺជាផលិតផលកសិកម្មធំជាងគេរបស់មីយ៉ាន់ម៉ា ហើយវិស័យកសិកម្មនៅតែបោះជំហានសំខាន់នៃសេដ្ឋកិច្ច។ ប្រទេសនេះក៏សម្បូរទៅដោយធនធានធម្មជាតិដូចជាឧស្ម័នធម្មជាតិ ត្បូងថ្ម (រួមទាំងត្បូងទទឹម) និងឈើតឹក។ ទោះជាយ៉ាងណា វិបត្តិនយោបាយ និងទណ្ឌកម្មអន្តរជាតិបានធ្វើឱ្យការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចរងផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរ។
ផ្នែកវប្បធម៌ មីយ៉ាន់ម៉ាមានទំនៀមទម្លាប់ព្រះពុទ្ធសាសនាដ៏ខ្លាំង ដូចបង្ហាញតាមរយៈពិធីស៊ីនប្យូ (ការបួសនែន) ចេតិយស្វេដាហ្គន ដ៏ល្បីល្បាញ និងពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំធីងយ៉ាន់ដែលមានការបាចទឹកស្រដៀងនឹងពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ។ របាំបុរាណដូចជារបាំគីនណាយី និងអក្សរសាស្ត្ររាមាយណៈក៏មានឥទ្ធិពលក្នុងតន្ត្រី និងសិល្បៈនាដកម្មផងដែរ។
ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន
ប្រភព: Wikipedia
តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia នៅថ្ងៃទី១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២១ កងទ័ពមីយ៉ាន់ម៉ាដែលដឹកនាំដោយឧត្តមសេនីយ៍ មីន អ៊ុនឡាំង បានធ្វើរដ្ឋប្រហារទម្លាក់រដ្ឋាភិបាលស៊ីវិលរបស់លោកស្រី អោង សាន ស៊ូជី។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ប្រទេសនេះបានធ្លាក់ចូលទៅក្នុងសង្គ្រាមស៊ីវិលដ៏ស្មុគស្មាញ ដោយកងកម្លាំងការពារប្រជាជន (PDF) និងក្រុមប្រដាប់អាវុធជនជាតិភាគតិចបានប្រយុទ្ធនឹងរបបយោធា។
សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse វិបត្តិមីយ៉ាន់ម៉ាមានសារៈសំខាន់ដោយសារ៖
អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ
មីយ៉ាន់ម៉ា៖ ផ្ទុះយ៉ាងសន្ធោសន្ធៅសម្លាប់រាប់សិបនាក់ក្នុងភូមិក្រុមបះបោរ
តាមការរាយការណ៍របស់ BBC និង The Straits Times ក្រុមបះបោរនៅមីយ៉ាន់ម៉ាបានអះអាងថា ការផ្ទុះគ្រឿងផ្ទុះសម្រាប់រ៉ែដោយចៃដន្យបណ្ដាលឱ្យមនុស្សរាប់សិបនាក់ស្លាប់នៅភូមិក្បែរព្រំដែនចិន។
មីយ៉ាន់ម៉ា រក ឃើញ ត្បូង ទទឹម យក្ស ទម្ងន់ ១១,០០០ ខារាត
តាម ការ រាយ ការណ៍ របស់ VnExpress និង AsiaOne ប្រព័ន្ធ ផ្សព្វផ្សាយ រដ្ឋ មីយ៉ាន់ម៉ា បាន ប្រកាស រក ឃើញ ត្បូង ទទឹម ១១,០០០ ខារាត កាល ពី ថ្ងៃ សុក្រ នៅ ក្នុង តំបន់ ត្បូង ដែល ហែក ហួន ដោយ សង្គ្រាម ។
អោង សាន ស៊ូជី ត្រូវបានផ្លាស់ពីពន្ធនាគារទៅឃុំខ្លួននៅផ្ទះ
រដ្ឋាភិបាលយោធាមីយ៉ាន់ម៉ា បានផ្លាស់អតីតមេដឹកនាំស៊ីវិល អោង សាន ស៊ូជី ពីពន្ធនាគារទៅឃុំខ្លួននៅផ្ទះ បន្ទាប់ពីនាងត្រូវឃុំខ្លួនអស់រយៈពេលជិត ៥ ឆ្នាំ ចាប់តាំងពីរដ្ឋប្រហារឆ្នាំ ២០២១។