ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ខេត្តនរាធិវាស គឺជាខេត្តមួយស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសថៃ ដែលជាខេត្តមួយក្នុងចំណោមខេត្តចំនួនបួននៅតំបន់ព្រំដែនជាមួយប្រទេសម៉ាឡេស៊ី។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា ខេត្តនេះមានផ្ទៃដី ៤.៤៧៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងស្ថិតនៅចម្ងាយប្រហែល ១.១៤០ គីឡូម៉ែត្រពីភាគខាងត្បូងទីក្រុងបាងកក។ ខេត្តនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាតំបន់ដែលមានភាពសម្បូរបែបនៃវប្បធម៌ ព្រោះប្រជាជនភាគច្រើនជាជនជាតិម៉ាឡេដែលកាន់សាសនាអ៊ីស្លាម ខណៈក៏មានសហគមន៍ថៃ និងចិនរស់នៅផងដែរ។ ទីរួមខេត្តគឺក្រុងនរាធិវាស ហើយក្រុងស៊ុង៉ៃកូឡុក គឺជាច្រកព្រំដែនដ៏មមាញឹកសម្រាប់ពាណិជ្ជកម្ម និងដំណើរកម្សាន្តជាមួយម៉ាឡេស៊ី។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ខេត្តនរាធិវាសមានព្រំប្រទល់ជាប់ខេត្តយ៉ាឡា និងខេត្តប៉ាតានីនៅភាគខាងជើង ហើយនៅភាគខាងត្បូងជាប់នឹងរដ្ឋកឺឡានតាន់ និងរដ្ឋពេរ៉ាក់របស់ម៉ាឡេស៊ី។ យោងតាមវិគីភីឌា ប្រមាណ ៧៥% នៃផ្ទៃដីសរុបជាតំបន់ព្រៃនិងភ្នំ ដែលជាផ្នែកមួយនៃជួរភ្នំសាំងកាឡាគីរី។ ខេត្តនេះមានអាកាសធាតុត្រូពិក ហើយមានទន្លេបាងណារ៉ាហូរកាត់ មុននឹងហូរចូលឈូងសមុទ្រសៀម។ ខ្សែផ្លូវដែកភាគខាងត្បូងរបស់ប្រទេសថៃត្រូវបានបញ្ចប់នៅស្ថានីយ៍ស៊ុង៉ៃកូឡុក ក្នុងខេត្តនេះ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាចំណុចដឹកជញ្ជូនផ្លូវដែកដ៏សំខាន់ទៅកាន់ម៉ាឡេស៊ី។

តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា ខេត្តនេះមានប្រជាជនសរុបប្រមាណជាង ៧ សែននាក់។ ប្រជាជនភាគច្រើនជាជនជាតិម៉ាឡេដែលកាន់សាសនាអ៊ីស្លាម ហើយនិយាយភាសាយ៉ាវី (Jawi) ឬភាសាម៉ាឡេប៉ាតានី (Patani Malay) ជាភាសាកំណើត។ ក្រៅពីនេះ ក៏មានសហគមន៍ជនជាតិថៃពុទ្ធសាសនា និងជនជាតិចិនរស់នៅផងដែរ ដែលបានរួមចំណែកធ្វើឱ្យសង្គមមានលក្ខណៈចម្រុះ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមប្រវត្តិសាស្ត្រ តំបន់ដែលជាខេត្តនរាធិវាសបច្ចុប្បន្ន ធ្លាប់ជាផ្នែកនៃអាណាចក្រម៉ាឡេប៉ាតានី (Patani Kingdom) ដែលជានគរស៊ុលតង់ដ៏រុងរឿងមួយនៅឧបទ្វីបម៉ាឡេ។ ក្រោមសន្ធិសញ្ញាអង់គ្លេស-សៀម ឆ្នាំ ១៩០៩ តំបន់នេះត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រសៀម (ប្រទេសថៃបច្ចុប្បន្ន) ជាផ្លូវការ។ ដំបូងឡើយ ខេត្តនេះមានឈ្មោះថា «បាងណារ៉ា» (Bang Nara) ហើយត្រូវបានប្តូរឈ្មោះជា «នរាធិវាស» នៅឆ្នាំ ១៩១៥ ដោយព្រះបាទវជិរ៉ាវូធ (រាមាទី៦) ដែលមានន័យថា «លំនៅរបស់មនុស្សល្អ» ។

ក្នុងចំណោមស្ថានីយប្រវត្តិសាស្ត្រសំខាន់ៗ វិហារអ៊ីស្លាម ៣០០ ឆ្នាំ (Masjid Wadi Al-Hussein ឬ Masjid 300 Tahun) ដែលសាងសង់ឡើងនៅសតវត្សទី១៧ គឺជាភស្តុតាងនៃវត្តមានសាសនាអ៊ីស្លាមដ៏យូរលង់នៅក្នុងតំបន់។ វិហារនេះនៅតែត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាទីសក្ការបូជារហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

វិស័យសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខេត្តនរាធិវាសពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើកសិកម្ម ដោយសារដីមានជីជាតិ និងអាកាសធាតុអំណោយផល។ យោងតាមវិគីភីឌា ផលិតផលកសិកម្មសំខាន់ៗរួមមាន កៅស៊ូ ប្រេងដូង ស្រូវ ទុរេន មង្ឃុត និងឈើហូបផ្លែដទៃទៀត។ ការនេសាទក៏ដើរតួនាទីសំខាន់ដែរ ដោយមានសហគមន៍អ្នកនេសាទតាមបណ្តោយឆ្នេរសមុទ្រជាច្រើន។ ព្រំដែនជាមួយម៉ាឡេស៊ីក៏បានជំរុញពាណិជ្ជកម្មឆ្លងកាត់ផងដែរ ជាពិសេសនៅក្រុងស៊ុង៉ៃកូឡុក។

វប្បធម៌នៅនរាធិវាសគឺជាការលាយបញ្ចូលគ្នាយ៉ាងពិសេសរវាងទំនៀមទម្លាប់ម៉ាឡេ-ឥស្លាម ថៃ និងចិន។ សិប្បកម្មសាងសង់ទូក «កូឡាក់» (Kolae) ដែលជាទូកនេសាទតុបតែងដោយក្បាច់រចនាយ៉ាងវិចិត្រនៅតាមដងទន្លេបាងណារ៉ា គឺជាសក្ខីភាពនៃបេតិកភណ្ឌសិល្បៈដ៏រស់រវើក។ វិស័យអប់រំក៏ត្រូវបានអភិវឌ្ឍផងដែរ ដោយមានសាកលវិទ្យាល័យព្រះនាងនរាធិវាស (Princess of Naradhiwas University) ដែលជាគ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សាសាធារណៈដ៏សំខាន់ក្នុងតំបន់។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ចុងក្រោយនេះ ខេត្តនរាធិវាស រួមជាមួយខេត្តប៉ាតានី និងយ៉ាឡា បានក្លាយជាតំបន់ដែលរងផលប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដោយជម្លោះបំបែកដីធ្លីដែលមានមូលដ្ឋានលើបញ្ហាជាតិសាសន៍ និងសាសនា។ យោងតាមវិគីភីឌា អំពើហិង្សាបានផ្ទុះឡើងជាថ្មីនៅឆ្នាំ ២០០៤ ហើយចាប់តាំងពីពេលនោះមក មានអ្នកស្លាប់ និងរបួសរាប់ពាន់នាក់ ព្រមទាំងប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ច និងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជាជន។ រដ្ឋាភិបាលថៃបានប្រកាសច្បាប់អាជ្ញាសឹកក្នុងតំបន់ និងបានចរចាសន្តិភាពជាមួយក្រុមបះបោរ ដោយមានម៉ាឡេស៊ីជាអ្នកសម្របសម្រួល ប៉ុន្តែស្ថានការណ៍នៅតែមានភាពផុយស្រួយដដែល។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ខេត្តនរាធិវាសផ្តល់ជាករណីសិក្សាដ៏សំខាន់អំពីរបៀបគ្រប់គ្រងពហុវប្បធម៌ និងជម្លោះនៅក្នុងតំបន់អាស៊ាន។ វាក៏ជាការរំលឹកអំពីសាវតាប្រវត្តិសាស្ត្រដែលអាចបង្កើតភាពតានតឹងនៅតាមព្រំដែន និងឥទ្ធិពលនៃអត្តសញ្ញាណជាតិដែលមិនទាន់ត្រូវបានដោះស្រាយ។ ការយល់ដឹងអំពីនរាធិវាសជួយឱ្យអ្នកអានតាមដានព្រឹត្តិការណ៍បច្ចុប្បន្ននៅក្នុងតំបន់ប្រកបដោយការយល់ដឹងកាន់តែស៊ីជម្រៅ។