ទិដ្ឋភាពទូទៅ

សព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia បានពិពណ៌នាថា ពាក្យ "ណាកូទិក" (narcotic) មានប្រភពមកពីភាសាក្រិច "narkō" ដែលមានន័យថា "ធ្វើឱ្យស្ពឹក" ឬ "ធ្វើឱ្យខ្វិន"។ ពីដើមឡើយ វាត្រូវបានប្រើជាពាក្យវេជ្ជសាស្ត្រដើម្បីពិពណ៌នាអំពីសមាសធាតុផ្លូវចិត្តណាមួយដែលមានលក្ខណៈស្ពឹក រួមទាំងថ្នាំបំបាត់ការឈឺចាប់ និងថ្នាំធ្វើឱ្យងងុយដេក។ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ពាក្យនេះត្រូវបានប្រើដើម្បីសម្គាល់ក្រុមអាភៀន (opiate) និងអូពីអយត (opioid) ជាពិសេសថ្នាំ morphine និង heroin ព្រមទាំងនិស្សន្ទវត្ថុនានាពីជ័រអាភៀន។

បច្ចុប្បន្ន ពាក្យ "ណាកូទិក" ត្រូវបានប្រើទាំងក្នុងបរិបទវេជ្ជសាស្ត្រ និងច្បាប់ ប៉ុន្តែនិយមន័យអាចខុសគ្នាទៅតាមប្រទេស ដែលជារឿយៗបង្កឱ្យមានការភាន់ច្រឡំ។ នៅក្នុងវេជ្ជសាស្ត្រ វាច្រើនសំដៅទៅលើថ្នាំបំបាត់ការឈឺចាប់ដែលមានសកម្មភាពលើប្រព័ន្ធប្រសាទ ខណៈពេលដែលផ្នែកច្បាប់ វាអាចរួមបញ្ចូលសារធាតុជាច្រើនទៀតដែលត្រូវបានគ្រប់គ្រង។

និយមន័យ និងការប្រើប្រាស់

តាម Wikipedia និយមន័យរបស់ "narcotic" មានការវិវត្តគួរឱ្យកត់សម្គាល់។ នៅក្នុងវិស័យវេជ្ជសាស្ត្របុរាណ ពាក្យនេះគ្របដណ្តប់សារធាតុជាច្រើនដែលមានឥទ្ធិពលបំបាត់ការឈឺចាប់ និងធ្វើឱ្យងងុយដេក។ ប៉ុន្តែនៅពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី ២០ ការប្រើប្រាស់ពាក្យនេះត្រូវបានរឹតបន្តឹងឱ្យសំដៅទៅលើក្រុមអាភៀន និងអូពីអយតជាចម្បង ដោយសារតែឥទ្ធិពលនៃច្បាប់អន្តរជាតិ។

នៅក្នុងច្បាប់សហរដ្ឋអាមេរិក ច្បាប់គ្រប់គ្រងសារធាតុ (Controlled Substances Act) បានចាត់ថ្នាក់ថ្នាំណាកូទិកទៅក្នុងក្រុម Schedule I និង II អាស្រ័យលើសក្តានុពលនៃការប្រើប្រាស់ខុស។ នៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌអង្គការសហប្រជាជាតិ សន្ធិសញ្ញាតែមួយស្តីពីគ្រឿងញៀនឆ្នាំ ១៩៦១ (Single Convention on Narcotic Drugs) បានកំណត់និយមន័យ "narcotic drug" ឱ្យរួមបញ្ចូលអាភៀន, morphine, heroin និងសារធាតុសំយោគមួយចំនួន។ ប្រទេសកម្ពុជាក៏ជាភាគីនៃសន្ធិសញ្ញានេះ ហើយបានអនុម័តនិយមន័យទាំងនេះទៅក្នុងច្បាប់ស្តីពីការត្រួតពិនិត្យគ្រឿងញៀន។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia ការប្រើប្រាស់អាភៀនសម្រាប់គោលបំណងវេជ្ជសាស្ត្រមានប្រវត្តិយូរអង្វែង ប៉ុន្តែការឈានទៅមុខដ៏សំខាន់កើតឡើងនៅសតវត្សរ៍ទី ១៩ នៅពេលដែល morphine ត្រូវបានញែកចេញពីអាភៀន (ឆ្នាំ ១៨០៤) ហើយ heroin ត្រូវបានសំយោគ (ឆ្នាំ ១៨៧៤)។ ក្រុមហ៊ុនឱសថអាល្លឺម៉ង់ Bayer បានដាក់លក់ heroin នៅឆ្នាំ ១៨៩៨ ដោយផ្សព្វផ្សាយថាវាជាថ្នាំបំបាត់ការឈឺចាប់ដែលមិនញៀន និងអាចព្យាបាលការញៀន morphine។ ប៉ុន្តែក្រោយមកទើបគេដឹងថា heroin មានឥទ្ធិពលញៀនខ្លាំងក្លាជាង morphine ទៅទៀត។

ការព្រួយបារម្ភអំពីការញៀនបាននាំឱ្យមានកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងជាអន្តរជាតិ។ សន្និសីទអន្តរជាតិនៅទីក្រុងឡាអេឆ្នាំ ១៩១២ និងសន្ធិសញ្ញាតែមួយរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិឆ្នាំ ១៩៦១ បានដាក់ចេញនូវការគ្រប់គ្រងយ៉ាងតឹងរឹងលើការផលិត និងការចែកចាយថ្នាំណាកូទិក។

ឥទ្ធិពលសង្គម និងសេដ្ឋកិច្ច

យោងតាម Wikipedia ការប្រើប្រាស់ថ្នាំណាកូទិកខុសច្បាប់បានបង្កឱ្យមានផលប៉ះពាល់សង្គម និងសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ ការញៀនថ្នាំនាំឱ្យមានការធ្លាក់ចុះនៃសុខភាព ការបាត់បង់ផលិតភាពការងារ និងការកើនឡើងនៃឧក្រិដ្ឋកម្ម។ ការជួញដូរគ្រឿងញៀនខុសច្បាប់គឺជាឧស្សាហកម្មងងឹតដ៏ធំមួយ ដែលផ្តល់ហិរញ្ញវត្ថុដល់ក្រុមឧក្រិដ្ឋជនអន្តរជាតិ និងធ្វើឱ្យអំពើពុករលួយកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ។

ទន្ទឹមនឹងនេះ ថ្នាំណាកូទិកនៅតែមានតួនាទីសំខាន់ក្នុងវេជ្ជសាស្ត្រសម្រាប់ការព្យាបាលការឈឺចាប់ធ្ងន់ធ្ងរ ដូចជាករណីអ្នកជំងឺមហារីក។ អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) តាមរយៈ Wikipedia បានសង្កត់ធ្ងន់លើតម្រូវការដើម្បីធានាការចូលប្រើប្រាស់ឱសថទាំងនេះ ខណៈពេលដែលរក្សាការគ្រប់គ្រងដើម្បីទប់ស្កាត់ការប្រើប្រាស់ខុស។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

បច្ចុប្បន្ននេះ វិបត្តិអូពីអយត (opioid crisis) កំពុងកើតមាននៅក្នុងប្រទេសជាច្រើន ជាពិសេសសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលតាម Wikipedia មានអ្នកស្លាប់ដោយសារការប្រើប្រាស់ថ្នាំជ្រុលជាង ១០០,០០០ នាក់ក្នុងឆ្នាំ ២០២១។ មូលហេតុចម្បងគឺការប្រើប្រាស់ថ្នាំបំបាត់ការឈឺចាប់តាមវេជ្ជបញ្ជាដែលមានផ្ទុកអូពីអយត ដូចជា oxycodone និង fentanyl ដែលងាយនាំឱ្យញៀន ហើយច្រើនតែឈានទៅរកការប្រើប្រាស់ heroin ដែលមានតម្លៃថោកជាង។

សម្រាប់កម្ពុជា និងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ គ្រឿងញៀនណាកូទិកនៅតែជាបញ្ហាប្រឈម ទាំងក្នុងនាមជាប្រទេសឆ្លងកាត់សម្រាប់ការជួញដូរ និងក្នុងនាមជាទីផ្សារប្រើប្រាស់។ កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងអន្តរជាតិ ដូចជាការងាររបស់ការិយាល័យអង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកគ្រឿងញៀន និងឧក្រិដ្ឋកម្ម (UNODC) និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការក្នុងក្របខ័ណ្ឌអាស៊ាន បានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការជួញដូរ និងកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់។