ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ស្ថានភាពប្រកាសអាសន្ន គឺជាស្ថានភាពមួយដែលរដ្ឋាភិបាលទទួលបានសិទ្ធិអំណាចក្នុងការអនុវត្តគោលនយោបាយដែលជាធម្មតាមិនត្រូវបានអនុញ្ញាត ដើម្បីធានាសុវត្ថិភាព និងការការពារប្រជាពលរដ្ឋរបស់ខ្លួន។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia រដ្ឋាភិបាលអាចប្រកាសស្ថានភាពបែបនេះមុន ក្នុងពេល ឬក្រោយពេលដែលមានគ្រោះធម្មជាតិ ចលាចលសង្គម ជម្លោះប្រដាប់អាវុធ ជំងឺរាតត្បាតឬការរីករាលដាល ឬហានិភ័យសុវត្ថិភាពជីវសាស្ត្រផ្សេងទៀត។ នៅពេលប្រកាសអាសន្ន រដ្ឋាភិបាលអាចដាក់វិធានការដូចជា បម្រាមគោចរ ការដាក់កំហិតលើការធ្វើដំណើរ និងការចាត់ចែងធនធានជាតិដើម្បីដោះស្រាយវិបត្តិ។ ស្ថានភាពនេះមានគោលបំណងផ្ដល់ឲ្យរដ្ឋាភិបាលមានភាពបត់បែនក្នុងការឆ្លើយតបយ៉ាងរហ័សចំពោះគ្រាអាសន្នដែលគំរាមកំហែងដល់សន្តិសុខជាតិ ឬសុខុមាលភាពសាធារណៈ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ស្ថានភាពប្រកាសអាសន្នមិនមានដែនកំណត់ភូមិសាស្ត្រជាក់លាក់ទេ ហើយអាចត្រូវបានប្រកាសនៅទូទាំងប្រទេស ឬនៅក្នុងតំបន់ជាក់លាក់ណាមួយ អាស្រ័យលើវិសាលភាពនៃគ្រោះអាសន្ន។ ជាឧទាហរណ៍ ការប្រកាសអាសន្នដោយសារគ្រោះធម្មជាតិអាចគ្របដណ្តប់តែខេត្តដែលរងផលប៉ះពាល់ ខណៈពេលដែលការប្រកាសអាសន្នពីជំងឺរាតត្បាតអាចគ្របដណ្តប់ទូទាំងប្រទេស។ ប្រជាជនទាំងអស់នៅក្នុងតំបន់ដែលប្រកាសអាសន្នរងផលប៉ះពាល់ ហើយរដ្ឋាភិបាលអាចប្រើប្រាស់ទិន្នន័យប្រជាសាស្រ្តដើម្បីកំណត់វិធានការឆ្លើយតបសមស្រប។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ស្ថានភាពប្រកាសអាសន្នត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាយូរមកហើយដើម្បីដោះស្រាយវិបត្តិជាតិ។ ឧទាហរណ៍ដំបូងមួយគឺការប្រកាសអាសន្ននៅម៉ាឡាយ៉ា ដែលចាប់ផ្តើមក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៨ បន្ទាប់ពីក្រុមឧទ្ទាមកុម្មុយនីស្តបានងើបឡើងប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាលអាណានិគមអង់គ្លេស។ កងទ័ពអង់គ្លេស និងកងវរសេនាធំម៉ាឡេត្រូវបានដាក់ពង្រាយដើម្បីស្ដារសណ្តាប់ធ្នាប់ ដូចដែលរូបភាពខាងលើបង្ហាញពីការត្រួតពិនិត្យឧបករណ៍ដែលរឹបអូសបាននៅឆ្នាំ ១៩៤៩។

នៅទ្វីបអឺរ៉ុប ការប្រកាសអាសន្នជារឿយៗត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងសន្តិសុខ។ យោងតាម Wikipedia ក្នុងឆ្នាំ ២០១៥ ការវាយប្រហារភេរវកម្មនៅទីក្រុងប៉ារីសបានបង្ខំឲ្យរដ្ឋាភិបាលបារាំងប្រកាសស្ថានភាពអាសន្នជាបន្ទាន់ ដោយផ្ដល់អំណាចបន្ថែមដល់ប៉ូលីស និងការរឹតត្បិតសេរីភាពស៊ីវិលមួយចំនួន។ នេះជាឧទាហរណ៍នៃការប្រើប្រាស់ស្ថានភាពអាសន្នដើម្បីឆ្លើយតបនឹងអំពើហិង្សាមិនមែនរដ្ឋ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ស្ថានភាពប្រកាសអាសន្នតែងតែមានផលប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់សេដ្ឋកិច្ច។ វិធានការដូចជាការបិទអាជីវកម្ម ការហាមឃាត់ការធ្វើដំណើរ និងការដាក់បម្រាមគោចរអាចបណ្តាលឲ្យអាជីវកម្មខាតបង់ប្រាក់ចំណូល ការងារធ្លាក់ចុះ និងប៉ះពាល់ដល់សង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់សកល។ ជាឧទាហរណ៍ ក្នុងអំឡុងវិបត្តិ COVID-19 ការប្រកាសអាសន្ននៅទូទាំងពិភពលោកបាននាំឲ្យមានការធ្លាក់ចុះសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងខ្លាំង។

ផ្នែកវប្បធម៌ក៏ទទួលរងផលប៉ះពាល់ផងដែរ។ ព្រឹត្តិការណ៍សាធារណៈ បុណ្យប្រពៃណី និងការជួបជុំសង្គមត្រូវបានលុបចោល ខណៈដែលស្ថាប័នអប់រំត្រូវបិទទ្វារ ហើយការងារពីចម្ងាយក្លាយជាទម្លាប់ថ្មី។ ការផ្លាស់ប្តូរនេះបង្ខំឲ្យសង្គមសម្របខ្លួន ហើយបច្ចេកវិទ្យាដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងការថែរក្សាទំនាក់ទំនងនិងការងារ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងបរិបទបច្ចុប្បន្ន ស្ថានភាពប្រកាសអាសន្ននៅតែជាឧបករណ៍ដ៏សំខាន់សម្រាប់រដ្ឋាភិបាល។ ការរាតត្បាតនៃជំងឺ COVID-19 បានបង្ហាញពីភាពចាំបាច់របស់វា នៅពេលដែលប្រទេសជាច្រើនរួមទាំងព័រទុយហ្គាល់បានប្រកាសអាសន្នដើម្បីដាក់វិធានការណ៍រឹតត្បិត និងគ្រប់គ្រងការផ្ទុះរាតត្បាត។ រូបភាពខាងលើបង្ហាញពីលិខិតរបស់ប្រធានាធិបតីព័រទុយហ្គាល់ដែលស្នើឲ្យសភាអនុម័តការប្រកាសអាសន្នក្នុងខែមីនា ឆ្នាំ ២០២០។

ចំពោះប្រទេសកម្ពុជា គ្រោះធម្មជាតិដូចជាទឹកជំនន់ទន្លេមេគង្គ និងគ្រោះរាំងស្ងួត តែងតែជំរុញឲ្យរដ្ឋាភិបាលពិចារណាប្រកាសស្ថានភាពអាសន្នក្នុងតំបន់។ ការយល់ដឹងអំពីយន្តការនេះជួយប្រជាជនឲ្យត្រៀមខ្លួន និងឲ្យអ្នកធ្វើគោលនយោបាយរៀនសូត្រពីបទពិសោធន៍អន្តរជាតិ។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការតាមដានព័ត៌មានអំពីការប្រកាសអាសន្ននៅជុំវិញពិភពលោកអាចជួយវាយតម្លៃពីស្ថិរភាពនិងការត្រៀមខ្លួនរបស់ប្រទេសកម្ពុជាផ្ទាល់។