ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ច្បាប់សន្តិសុខជាតិហុងកុង ដែលមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា "ច្បាប់នៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន ស្តីពីការការពារសន្តិសុខជាតិក្នុងតំបន់រដ្ឋបាលពិសេសហុងកុង" ត្រូវបានអនុម័តនៅថ្ងៃទី ៣០ មិថុនា ២០២០ ដោយគណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍នៃសមាជជាតិប្រជាជនចិន (NPC Standing Committee) ហើយចូលជាធរមាននៅថ្ងៃដដែល។ ច្បាប់នេះជាច្បាប់ជាតិរបស់ប្រទេសចិន ដែលត្រូវបានអនុវត្តនៅហុងកុង ដោយផ្អែកលើមាត្រា ១៨ នៃច្បាប់មូលដ្ឋានហុងកុង (Hong Kong Basic Law)។ មាត្រានេះអនុញ្ញាតឲ្យច្បាប់ជាតិចិន មានសុពលភាពនៅហុងកុង ប្រសិនបើបានបញ្ចូលក្នុងឧបសម្ព័ន្ធទី ៣ (Annex III)។

ច្បាប់សន្តិសុខជាតិត្រូវបានបង្កើតឡើង ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងបាតុកម្មប្រឆាំងវិសោធនកម្មច្បាប់នាំខ្លួននៅឆ្នាំ២០១៩ ដែលអាជ្ញាធរចិនចាត់ទុកថាបានគំរាមកំហែងសន្តិសុខជាតិ។ វាកំណត់បទល្មើសចំនួនបួន គឺការបំបែកប្រទេស (secession) ការវិទ្ធង្សនារដ្ឋាភិបាល (subversion) អំពើភេរវកម្ម (terrorism) និងការសមគំនិតជាមួយកម្លាំងបរទេស (collusion with foreign forces) ដោយដាក់ទណ្ឌកម្មយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ រួមទាំងការជាប់ពន្ធនាគារអស់មួយជីវិត។ ច្បាប់នេះត្រូវបានអនុម័តដោយមិនឆ្លងកាត់ក្រុមប្រឹក្សានីតិកម្មហុងកុង ដែលបង្កឲ្យមានការរិះគន់ពីសហគមន៍អន្តរជាតិ និងក្រុមសិទ្ធិមនុស្ស។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ហុងកុងជាតំបន់រដ្ឋបាលពិសេស (Special Administrative Region) នៃប្រទេសចិន ដែលស្ថិតនៅឆ្នេរភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសចិន។ ទីក្រុងនេះមានផ្ទៃដីប្រមាណ ១១០០ គីឡូម៉ែត្រក្រឡា និងមានប្រជាជនជាង ៧,៥ លាននាក់។ បន្ទាប់ពីបានត្រឡប់មកកាន់អធិបតេយ្យភាពចិនវិញក្នុងឆ្នាំ១៩៩៧ ហុងកុងបានដំណើរការក្រោមគោលការណ៍ "ប្រទេសមួយ ប្រព័ន្ធពីរ" (One Country, Two Systems) ដែលអនុញ្ញាតឲ្យរក្សាបាននូវប្រព័ន្ធច្បាប់ និងសេដ្ឋកិច្ចដាច់ដោយឡែក ក៏ដូចជាស្វ័យភាពក្នុងការគ្រប់គ្រងខ្លួនឯងមួយផ្នែក។

ទោះបីយ៉ាងណា ច្បាប់សន្តិសុខជាតិឆ្នាំ២០២០ ត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងឧបសម្ព័ន្ធទី ៣ ដោយផ្ទាល់ពីរដ្ឋាភិបាលកណ្តាល ដោយមិនចាំបាច់ឆ្លងកាត់នីតិបញ្ញត្តិហុងកុង។ ការណ៍នេះបានប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់ប្រជាជនហុងកុង រួមទាំងពលរដ្ឋ និងជនបរទេសដែលរស់នៅទីនោះ ដោយសារតែច្បាប់នេះផ្តល់អំណាចយ៉ាងទូលំទូលាយដល់អាជ្ញាធរក្នុងការស៊ើបអង្កេត និងចាប់ខ្លួន។ ហុងកុងមានប្រព័ន្ធច្បាប់ផ្អែកលើច្បាប់សាមញ្ញ (Common Law) ខុសពីដីគោកដែលប្រើច្បាប់ស៊ីវិល (Civil Law) ហើយការអនុវត្តច្បាប់នេះបានធ្វើឲ្យមានការព្រួយបារម្ភអំពីឯករាជ្យភាពនៃតុលាការ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ការប៉ុនប៉ងដំបូងក្នុងការអនុម័តច្បាប់សន្តិសុខជាតិនៅហុងកុង បានកើតឡើងនៅឆ្នាំ២០០៣ ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក តុង ជីវ៉ា (Tung Chee-hwa) ប្រធានរដ្ឋបាលហុងកុងពេលនោះ។ លោក តុង បានព្យាយាមធ្វើនីតិកម្មតាមមាត្រា ២៣ នៃច្បាប់មូលដ្ឋាន ដែលតម្រូវឲ្យហុងកុងចេញច្បាប់សន្តិសុខជាតិដោយខ្លួនឯង។ ប៉ុន្តែ សំណើនេះត្រូវបានប្រឈមមុខដោយបាតុកម្មដ៏ធំក្នុងខែមិថុនា និងកក្កដា ឆ្នាំ២០០៣ ដោយពលរដ្ឋរាប់សែននាក់ ដែលភាគច្រើនមកពីការភ័យខ្លាចថា ច្បាប់នេះនឹងរឹតបន្តឹងសិទ្ធិសេរីភាព។ ការធ្លាក់ចុះនៃសេដ្ឋកិច្ចក្រោយការផ្ទុះជំងឺ SARS ក៏បានរួមចំណែក ហើយនៅទីបំផុត សេចក្តីព្រាងច្បាប់ត្រូវបានដកចេញ។

ជាងមួយទសវត្សរ៍ក្រោយមក ភាពតានតឹងនយោបាយបានកើនឡើងជាថ្មី ជាពិសេសជាមួយនឹងចលនាឆ័ត្រនៅឆ្នាំ២០១៤ និងបន្ទាប់មកបាតុកម្មដ៏ធំបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រហុងកុងនៅឆ្នាំ២០១៩។ បាតុកម្មឆ្នាំ២០១៩ ដែលត្រូវបានរំលេចក្នុងរូបភាពខាងលើ បានចាប់ផ្តើមពីការប្រឆាំងទៅនឹងសេចក្តីព្រាងច្បាប់នាំខ្លួន (Extradition Bill) ដែលនឹងអនុញ្ញាតឲ្យបញ្ជូនជនសង្ស័យទៅដីគោកចិន និងដែនដីផ្សេងទៀត។ ទោះបីជារដ្ឋាភិបាលបានដកសេចក្តីព្រាងនោះចេញក៏ដោយ ការតវ៉ាបានបន្តដោយទាមទារឲ្យមានកំណែទម្រង់ប្រជាធិបតេយ្យពេញលេញ ហើយបានក្លាយជាចលនាប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាល។

យោងតាម Wikipedia ទំនាក់ទំនងរវាងចិន និងសហរដ្ឋអាមេរិកដែលកាន់តែធ្លាក់ចុះ បានជំរុញឲ្យរដ្ឋាភិបាលចិន ដាក់ការរឹតបន្តឹងបន្ថែមទៀតលើហុងកុង។ ក្រោមបរិបទនេះ សមាជជាតិប្រជាជនបានអនុញ្ញាតឲ្យធ្វើនីតិកម្មសន្តិសុខជាតិសម្រាប់ហុងកុង ហើយនៅថ្ងៃទី ៣០ មិថុនា ២០២០ គណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍នៃសមាជបានអនុម័តច្បាប់នេះ ហើយប្រកាសឲ្យអនុវត្តភ្លាមៗ ដោយមិនមានការពិគ្រោះយោបល់ជាមួយស្ថាប័ននីតិកម្មហុងកុងឡើយ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ទំនាក់ទំនងចិន-អាមេរិកដែលកាន់តែយ៉ាប់យ៉ឺន ត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាមូលហេតុមួយដែលជំរុញឲ្យចិនដាក់ច្បាប់សន្តិសុខជាតិ ដែលបណ្តាលឲ្យមានការព្រួយបារម្ភពីសហគមន៍ធុរកិច្ចអន្តរជាតិអំពីស្ថិរភាពផ្នែកច្បាប់ និងនយោបាយ។ រូបភាពខាងលើបង្ហាញពីជំនួបរវាងអនុប្រធានរដ្ឋមន្ត្រីចិន លីវ ហេ (Liu He) និងប្រធានាធិបតីអាមេរិក ដូណាល់ ត្រាំ (Donald Trump) ក្នុងឆ្នាំ២០១៨ ដែលជាសម័យកាលមុនពេលទំនាក់ទំនងកាន់តែតានតឹង។

ផ្នែកវប្បធម៌ ច្បាប់នេះបានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់សេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិ និងការជួបជុំ។ នៅថ្ងៃទី ២ កក្កដា ២០២០ រដ្ឋាភិបាលហុងកុងបានប្រកាសថា ពាក្យស្លោក "Liberate Hong Kong, revolution of our time" គឺជាការវិទ្ធង្សនា និងខុសនឹងច្បាប់។ សកម្មជនប្រជាធិបតេយ្យល្បីៗដូចជា Nathan Law, Agnes Chow និង Joshua Wong បានប្រកាសចាកចេញពីគណបក្ស Demosistō នៅថ្ងៃទី ៣០ មិថុនា ហើយគណបក្សនេះក៏បានប្រកាសរំលាយខ្លួនភ្លាមៗបន្ទាប់មក។ ការផ្លាស់ប្តូរទាំងនេះបានបង្ហាញពីបរិយាកាសនៃការភ័យខ្លាច និងការបង្ក្រាបនយោបាយ ដែលបានរុញច្រានឥស្សរជនប្រឆាំងឲ្យចាកចេញ ឬឈប់ធ្វើសកម្មភាព។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ច្បាប់សន្តិសុខជាតិហុងកុងនៅតែជាប្រធានបទដែលបង្កឲ្យមានការជជែកដេញដោលយ៉ាងក្តៅគគុកនៅទូទាំងពិភពលោក។ នៅថ្ងៃទី ១ កក្កដា ២០២០ មួយថ្ងៃក្រោយច្បាប់ចូលជាធរមាន បាតុកររាប់ម៉ឺននាក់បានដើរដង្ហែរនៅស្រុកខូសវេបាយ (Causeway Bay) ដើម្បីប្រឆាំងនឹងច្បាប់នេះ ដូចបង្ហាញក្នុងរូបថតខាងលើ។ ការដង្ហែរនេះបានក្លាយជានិមិត្តរូបនៃការតស៊ូចុងក្រោយរបស់ហុងកុង មុនពេលការបង្ក្រាបកាន់តែតឹងរ៉ឹង។

យោងតាម Wikipedia ប្រទេសលោកខាងលិច រួមទាំងចក្រភពអង់គ្លេស និងសហរដ្ឋអាមេរិក បានថ្កោលទោសច្បាប់នេះ ហើយបានដាក់ទណ្ឌកម្មមួយចំនួន។ លោក Boris Johnson នាយករដ្ឋមន្ត្រីអង់គ្លេស ត្រូវបានចាត់ទុកថា មានជំហររឹងមាំចំពោះហុងកុង ដោយ Hong Kong Free Press បានកត់សម្គាល់ថា លោកធ្លាប់ជានិពន្ធនាយកទស្សនាវដ្តី The Spectator ដែលបានតស៊ូមតិដើម្បីការពារហុងកុង និងធ្វើឲ្យពលរដ្ឋហុងកុងក្លាយជាពលរដ្ឋអង់គ្លេសអស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍។

សម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជា និងតំបន់អាស៊ាន ករណីនេះជាឧទាហរណ៍នៃភាពតានតឹងរវាងសន្តិសុខជាតិ និងសិទ្ធិមនុស្ស ដែលជាប្រធានបទសំខាន់ក្នុងតំបន់។ ខណៈដែលឥទ្ធិពលសេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយរបស់ចិនកំពុងកើនឡើង ការយល់ដឹងអំពីយន្តការច្បាប់ដូចជាច្បាប់សន្តិសុខជាតិនេះ អាចជាមេរៀនដ៏សំខាន់សម្រាប់បណ្តាប្រទេសនានា។ ពលរដ្ឋខ្មែរដែលកំពុងធ្វើដំណើរ សិក្សា ឬធ្វើជំនួញនៅហុងកុង គួរតែស្វែងយល់អំពីការផ្លាស់ប្តូរផ្នែកច្បាប់នេះ និងផលប៉ះពាល់ដែលអាចកើតមានចំពោះសិទ្ធិ និងសេរីភាពរបស់ពួកគេ។