ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ញូវដេលី (New Delhi) គឺជារដ្ឋធានីនៃសាធារណរដ្ឋឥណ្ឌា និងជាផ្នែកមួយនៃដែនដីរាជធានីជាតិដេលី (National Capital Territory – NCT)។ វាជាទីតាំងនៃស្ថាប័នកំពូលទាំងបីរបស់រដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធ រួមមាន វិមានប្រធានាធិបតី Rashtrapati Bhavan អគារសភា Sansad Bhavan និងតុលាការកំពូលនៃប្រទេសឥណ្ឌា។ តំបន់ក្រុងនេះត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយក្រុមប្រឹក្សាក្រុងញូវដេលី (New Delhi Municipal Council – NDMC) ដែលទទួលខុសត្រូវលើតំបន់ Lutyens' Delhi ដ៏ធំ និងតំបន់ជាប់គ្នាមួយចំនួន។ តាមវិគីភីឌា ញូវដេលីក៏ជាស្រុករដ្ឋបាលដាច់ដោយឡែកក្នុង NCT ផងដែរ ដែលធ្វើឱ្យវាខុសពីទីក្រុងដេលីដ៏ធំដែលរួមបញ្ចូលទាំងដេលីចាស់ និងតំបន់ជាយក្រុងជាច្រើនទៀត។ អគារលេខាធិការដ្ឋាន (Secretariat Building) ដែលមានទីតាំងនៅលើផ្លូវ Kartavya Path ជាទីតាំងការិយាល័យនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងក្រសួងសំខាន់ៗដូចជា ក្រសួងការពារជាតិ ហិរញ្ញវត្ថុ មហាផ្ទៃ និងកិច្ចការបរទេស។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

វិគីភីឌាបានពណ៌នាថា ញូវដេលីស្ថិតនៅក្នុងដែនដីរាជធានីជាតិដេលី (NCT) ដែលជាតំបន់ទីក្រុងធំជាងគេមួយនៅឥណ្ឌា និងពិភពលោក។ ក្រុងញូវដេលីខ្លួនឯងមានផ្ទៃដីតូចជាង ប៉ុន្តែជាមជ្ឈមណ្ឌលនយោបាយនិងរដ្ឋបាលដ៏សំខាន់។ NCT ទាំងមូលមានប្រជាជនរស់នៅយ៉ាងកុះករ ហើយរួមបញ្ចូលតំបន់ប្រវត្តិសាស្ត្រដេលីចាស់ ក៏ដូចជាទីក្រុងរណបនិងសង្កាត់ពាណិជ្ជកម្មថ្មីៗ។ ដោយសារភាពជារដ្ឋធានី ប្រជាជននៅញូវដេលីមានភាពចម្រុះខ្ពស់ ដោយមានអ្នកមកពីគ្រប់រដ្ឋនៃប្រទេសឥណ្ឌា និងបរទេស។ ភាសាផ្លូវការដែលប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយរួមមាន ហិណ្ឌី និងអង់គ្លេស តែក៏មានភាសាតំបន់ជាច្រើនទៀតត្រូវបាននិយាយផងដែរ។ ទន្លេ Yamuna ហូរកាត់តាមទិសខាងកើតនៃ NCT ដោយផ្តល់នូវធនធានទឹក ប៉ុន្តែក៏ជាប្រភពនៃបញ្ហាបំពុលផងដែរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ញូវដេលីចាប់ផ្តើមពីការសម្រេចចិត្តរបស់រដ្ឋាភិបាលអង់គ្លេសក្នុងការផ្លាស់ប្តូររាជធានីឥណ្ឌាពីកាល់គូតា (Calcutta) មកក្រុងដេលីវិញ។ នៅឆ្នាំ ១៩១១ ក្នុងឱកាសពិធី Delhi Durbar ព្រះមហាក្សត្រអង់គ្លេស George V បានប្រកាសជាសាធារណៈអំពីការបង្កើតរដ្ឋធានីថ្មីនេះ។ ការស្ថាបនាញូវដេលីត្រូវបានពន្យារពេលដោយសារសង្គ្រាមលោកលើកទី ១ ប៉ុន្តែបានចាប់ផ្តើមយ៉ាងសកម្មនៅទសវត្សឆ្នាំ ១៩២០ ក្រោមការរចនារបស់ស្ថាបត្យករល្បីឈ្មោះ Sir Edwin Lutyens និង Sir Herbert Baker។ ពួកគេបានរៀបចំផែនការទីក្រុងដោយមានមហាវិថីធំទូលាយ សួនច្បារ និងអគារធំៗដែលរួមបញ្ចូលគ្នារវាងស្ថាបត្យកម្មអឺរ៉ុបនិងក្បាច់បុរាណឥណ្ឌា។ តំបន់ Lutyens' Delhi ដែលត្រូវបានអភិរក្សរហូតមកទល់សព្វថ្ងៃ គឺជាគំរូដ៏ល្អឯកនៃស្ថាបត្យកម្មសម័យអាណានិគម។ ញូវដេលីត្រូវបានសម្ពោធជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី ១៣ កុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៩៣១ ដោយអភិបាលអង់គ្លេស Lord Irwin។ បន្ទាប់ពីឥណ្ឌាទទួលបានឯករាជ្យនៅឆ្នាំ ១៩៤៧ ញូវដេលីបានបន្តធ្វើជារដ្ឋធានីនៃសាធារណរដ្ឋថ្មី ហើយបានពង្រីកខ្លួនជាបណ្តើរៗដើម្បីបំពេញតម្រូវការរបស់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា ញូវដេលីគឺជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចនិងវប្បធម៌ដ៏រស់រវើករបស់ប្រទេសឥណ្ឌា។ តំបន់ Connaught Place (Rajiv Chowk) គឺជាបេះដូងពាណិជ្ជកម្ម ដែលមានការិយាល័យក្រុមហ៊ុនធំៗ ធនាគារ ហាងទំនិញប្រណីត និងភោជនីយដ្ឋានជាច្រើន។ ទីក្រុងនេះក៏ជាទីតាំងនៃស្ថាប័នវប្បធម៌សំខាន់ៗដូចជា សារមន្ទីរជាតិ (National Museum) ដែលជាសារមន្ទីរធំជាងគេមួយនៅឥណ្ឌា និងទីតាំងប្រវត្តិសាស្ត្រដូចជា វិមានចាស់ Purana Qila ជាដើម។ ភាពចម្រុះខាងសាសនាត្រូវបានបង្ហាញតាមរយៈវត្តហិណ្ឌូ Laxminarayan វិហារកាតូលិក Sacred Heart Cathedral និងវិហារសិក្ខ Gurudwara Bangla Sahib។ លើសពីនេះ ញូវដេលីមានប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនទំនើប រួមមានរថភ្លើងក្រោមដីដេលី (Delhi Metro) ដែលជាប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនសាធារណៈដ៏មមាញឹក និងស្ថានីយរថភ្លើងញូវដេលី ដែលជាច្រកទ្វារដ៏សំខាន់សម្រាប់ការធ្វើដំណើរតាមផ្លូវដែកទូទាំងប្រទេស។ ព្រលានយន្តហោះអន្តរជាតិ Indira Gandhi ក៏ជាចំណុចប្រសព្វសម្រាប់ការហោះហើរអន្តរជាតិផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

វិគីភីឌាបានកត់ត្រាថា ញូវដេលីបានធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះនៃព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិធំៗជាច្រើន រួមមានការប្រកួតកីឡាកុម្មុនវ៉ែល (Commonwealth Games) ឆ្នាំ ២០១០ ដែលបានបើកវិមានកីឡា Jawaharlal Nehru យ៉ាងឱឡារឹក និងកិច្ចប្រជុំកំពូល BRICS ឆ្នាំ ២០១២ ដែលប្រមូលផ្តុំមេដឹកនាំមកពីប្រេស៊ីល រុស្ស៊ី ឥណ្ឌា ចិន និងអាហ្វ្រិកខាងត្បូង។ នាពេលបច្ចុប្បន្ន ក្នុងនាមជារដ្ឋធានីនៃប្រទេសដែលមានសេដ្ឋកិច្ចធំជាងគេទី ៥ លើពិភពលោក និងជាមហាអំណាចប្រជាធិបតេយ្យ ញូវដេលីដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងកិច្ចពិភាក្សាសកលស្តីពីអាកាសធាតុ ពាណិជ្ជកម្ម និងសន្តិសុខ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ទីក្រុងក៏កំពុងប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាប្រជាជនច្រើន និងការបំពុលខ្យល់ធ្ងន់ធ្ងរ ជាពិសេសនៅរដូវរងារ ដែលជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលចាត់វិធានការជាបន្ទាន់។ សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា ញូវដេលីមានភាពពាក់ព័ន្ធដោយផ្ទាល់ តាមរយៈទំនាក់ទំនងកាន់តែជិតស្និទ្ធរវាងកម្ពុជានិងឥណ្ឌា ជាពិសេសក្នុងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអាស៊ាន-ឥណ្ឌា ដែលរួមមានវិស័យពាណិជ្ជកម្ម ការវិនិយោគ វប្បធម៌ និងអប់រំ។ គេសង្កេតឃើញថា មានការកើនឡើងនូវចំនួននិស្សិតកម្ពុជាដែលទៅសិក្សានៅឥណ្ឌា និងការដោះដូរទេសចរណ៍រវាងប្រទេសទាំងពីរ។