ទិដ្ឋភាពទូទៅ

តំបន់ភាគឦសាននៃប្រទេសកម្ពុជា ដែលរួមមានខេត្តមណ្ឌលគិរី រតនគិរី ស្ទឹងត្រែង និងក្រចេះ គឺជាតំបន់មួយដែលមានសក្តានុពលសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់ ប៉ុន្តែទន្ទឹមនឹងនេះក៏ជាតំបន់ដែលជួបប្រទះនឹងបញ្ហាប្រឈមជាច្រើនក្នុងការអភិវឌ្ឍ។ ការអភិវឌ្ឍន៍តំបន់ភាគឦសានសំដៅទៅលើគម្រោង និងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងនានាក្នុងការលើកកម្ពស់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ សេដ្ឋកិច្ច និងជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាជន ជាពិសេសតាមរយៈកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយប្រទេសជិតខាងដូចជាឡាវ និងវៀតណាម។

ទិដ្ឋភាពរួមនៃការអភិវឌ្ឍនេះភ្ជាប់យ៉ាងជិតស្និទ្ធទៅនឹង "តំបន់ត្រីកោណអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា-ឡាវ-វៀតណាម" (CLV-DTA) ដែលបានចាប់ផ្តើមតាំងពីឆ្នាំ១៩៩៩។ គោលបំណងចម្បងនៃកិច្ចសហការនេះគឺដើម្បីបង្កើនសមាហរណកម្មសេដ្ឋកិច្ច ការតភ្ជាប់ដឹកជញ្ជូន និងការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រនៅតាមខេត្តជាប់ព្រំដែននៃប្រទេសទាំងបី។ ប៉ុន្តែនៅប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ការអភិវឌ្ឍនេះបានបង្កឱ្យមានការជជែកពិភាក្សាជាសាធារណៈ ជុំវិញបញ្ហាអធិបតេយ្យភាព សិទ្ធិដីធ្លី និងផលប្រយោជន៍ជាតិ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

តំបន់ភាគឦសានមានផ្ទៃដីទូលាយគ្របដណ្តប់ដោយខ្ពង់រាប ភ្នំ និងព្រៃក្រាស់។ ខេត្តមណ្ឌលគិរី និងរតនគិរីស្ថិតនៅលើខ្ពង់រាបដែលមានកម្ពស់មធ្យមប្រមាណ ៥០០-៨០០ ម៉ែត្រពីនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ ធ្វើឱ្យអាកាសធាតុត្រជាក់ជាងតំបន់វាលទំនាប។ ខេត្តស្ទឹងត្រែង និងក្រចេះស្ថិតនៅតាមដងទន្លេមេគង្គ ដែលជាប្រភពទឹកសំខាន់សម្រាប់វិស័យកសិកម្ម និងការនេសាទ។ តំបន់នេះសម្បូរទៅដោយជីវចម្រុះ និងជាជម្រកនៃសត្វព្រៃកម្រដូចជាដំរី និងខ្លាមេឃ ទោះបីចំនួនសត្វទាំងនេះកំពុងថយចុះក៏ដោយ។

ប្រជាជននៅទីនេះមានចម្រុះជាតិសាសន៍ ដោយភាគច្រើនជាជនជាតិដើមភាគតិច រួមមាន ព្នង គ្រឹង ទំពួន និងចារ៉ាយ។ ពួកគេមានវប្បធម៌ ភាសា និងទំនៀមទម្លាប់ផ្ទាល់ខ្លួន ភាគច្រើនពឹងផ្អែកលើកសិកម្មបុរាណ និងការប្រមូលផលព្រៃឈើ។ ការហូរចូលនៃជនចំណាកស្រុក និងការអភិវឌ្ឍបាននាំមកនូវការផ្លាស់ប្តូរសង្គម រួមទាំងការបាត់បង់ដីធ្លី និងសម្ពាធលើវប្បធម៌ប្រពៃណី។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិនៃការអភិវឌ្ឍនៅភាគឦសានបានចាប់ផ្តើមតាំងពីសម័យអាណានិគមបារាំង នៅពេលដែលតំបន់នេះត្រូវបានទុកជាតំបន់ដាច់ស្រយាល។ សង្គ្រាមស៊ីវិល និងរបបខ្មែរក្រហម (១៩៧៥-១៩៧៩) បានបន្តរារាំងការអភិវឌ្ឍ ដោយធ្វើឱ្យតំបន់នេះកាន់តែដាច់ស្រយាល។

ចំណុចរបត់ដ៏សំខាន់បានកើតឡើងនៅឆ្នាំ១៩៩៩ នៅពេលដែលកម្ពុជា ឡាវ និងវៀតណាម បានបង្កើតតំបន់ត្រីកោណអភិវឌ្ឍន៍ CLV-DTA។ កិច្ចព្រមព្រៀងក្របខ័ណ្ឌត្រូវបានចុះហត្ថលេខានៅឆ្នាំ២០០៤ ជំរុញឱ្យមានគម្រោងសាងសង់ផ្លូវថ្នល់ ស្ពាន និងបណ្តាញអគ្គិសនី។ ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ២០១០ បានឃើញការកើនឡើងនៃការវិនិយោគបរទេស ពីចិន និងវៀតណាម ដោយផ្តោតលើការដាំដំណាំកសិឧស្សាហកម្ម រ៉ែ និងថាមពល។

ប៉ុន្តែនៅដើមឆ្នាំ២០២០ ការព្រួយបារម្ភរបស់សាធារណៈជនបានកើនឡើង ជុំវិញលទ្ធភាពនៃការបាត់បង់ទឹកដី និងអធិបតេយ្យភាព ដែលនាំឱ្យមានចលនាតវ៉ាតាមបណ្តាញសង្គម។ រដ្ឋាភិបាលបានចាត់ទុកការព្រួយបារម្ភទាំងនេះជាការញុះញង់ និងបានចាត់វិធានការតាមផ្លូវច្បាប់។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

សេដ្ឋកិច្ចនៃតំបន់ភាគឦសានពឹងផ្អែកលើវិស័យកសិកម្ម រួមមានការដាំកៅស៊ូ ស្វាយចន្ទី ដំឡូងមី និងពោត ដោយកម្ពុជាជាអ្នកនាំចេញស្វាយចន្ទីធំមួយ។ ធនធានរ៉ែដូចជាមាសនៅភ្នំឱកវ៉ៅ និងបុកស៊ីតក៏កំពុងទាក់ទាញវិនិយោគិន។ គម្រោងវារីអគ្គិសនីដូចជាទំនប់សេសានក្រោមបានផ្តល់ថាមពល ប៉ុន្តែក៏ប៉ះពាល់ដល់សហគមន៍និងបរិស្ថាន។ ទេសចរណ៍ធម្មជាតិមានសក្តានុពល ដោយមានរមណីយដ្ឋានដូចជាទឹកធ្លាក់ប៊ូស្រា និងបឹងយក្សឡោម ប៉ុន្តែប្រឈមនឹងកង្វះហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ។

ផ្នែកវប្បធម៌ តំបន់នេះរក្សាបេតិកភណ្ឌជនជាតិដើមដ៏សម្បូរបែប ដូចជាពិធីបុណ្យ របាំ និងសិប្បកម្មប្រពៃណី។ ការពង្រីកកសិឧស្សាហកម្ម និងការកាប់ព្រៃឈើបានគំរាមកំហែងដល់វប្បធម៌ទាំងនេះ ប៉ុន្តែអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលកំពុងធ្វើការជាមួយសហគមន៍ដើម្បីអភិរក្ស។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

នៅក្នុងឆ្នាំ២០២៣-២០២៥ ការអភិវឌ្ឍន៍ភាគឦសានបានក្លាយជាប្រធានបទនយោបាយក្តៅគគុក។ យុទ្ធនាការ "ទេចំពោះ CLV-DTA" ត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ដោយអះអាងថាកិច្ចព្រមព្រៀងនេះអាចបណ្តាលឱ្យបាត់បង់ទឹកដី។ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ្យបានរាយការណ៍ថា ការឃោសនានេះទទួលបានការគាំទ្រ ហើយនាំឱ្យមានការចាប់ខ្លួនសកម្មជនមួយចំនួន។

រដ្ឋាភិបាលបានបញ្ជាក់ជាថ្មីថា កិច្ចព្រមព្រៀងនេះមានគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍សុទ្ធសាធ ដោយគ្មានការផ្ទេរអធិបតេយ្យភាព។ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីហ៊ុន ម៉ាណែត បានសង្កត់ធ្ងន់លើសារៈសំខាន់នៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការតំបន់។ ក្រសួងការបរទេសក៏បានពន្យល់ថា CLV-DTA គ្រាន់តែជាយន្តការសម្របសម្រួលគោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចប៉ុណ្ណោះ។

នៅកម្រិតមូលដ្ឋាន គម្រោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបន្តដំណើរការ ដូចជាផ្លូវជាតិលេខ៧៨ និងការពង្រីកបណ្តាញអគ្គិសនី។ អង្គការសង្គមស៊ីវិលដូចជាអាដហុក បានទាមទារឱ្យមានតម្លាភាព និងការគោរពសិទ្ធិសហគមន៍។ ការអភិវឌ្ឍភាគឦសាននៅតែជាប្រធានបទសំខាន់សម្រាប់អនាគតកម្ពុជា។