ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ថាមពលនុយក្លេអ៊ែរ គឺជាថាមពលដែលមាននៅក្នុងស្នូលរបស់អាតូម ហើយអាចត្រូវបានបញ្ចេញតាមរយៈប្រតិកម្មនុយក្លេអ៊ែរ ដូចជា ការបំបែកនុយក្លេអ៊ែរ (fission) ឬការបង្រួមនុយក្លេអ៊ែរ (fusion)។ តាមវីគីភីឌា ពាក្យ "ថាមពលនុយក្លេអ៊ែរ" អាចសំដៅទៅលើគំនិតជាច្រើន រួមមាន ថាមពលនុយក្លេអ៊ែរសម្រាប់ផលិតអគ្គិសនី (nuclear power) ម៉ាស៊ីនប្រតិកម្មនុយក្លេអ៊ែរ (nuclear reactor) ឬថាមពលដែលចងភ្ជាប់នុយក្លេអ៊ែរ (nuclear binding energy) ជាដើម។

ការប្រើប្រាស់ថាមពលនុយក្លេអ៊ែរទូទៅបំផុតគឺសម្រាប់ផលិតអគ្គិសនី ដោយប្រើម៉ាស៊ីនប្រតិកម្មនុយក្លេអ៊ែរដើម្បីបង្កើតកម្តៅ ហើយបន្ទាប់មកប្រើកម្តៅនោះដើម្បីជំរុញទួរប៊ីនផលិតអគ្គិសនី។ បច្ចេកវិទ្យានេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាប្រភពថាមពលដែលមានបញ្ចេញកាបូនទាប ប៉ុន្តែក៏មានការព្រួយបារម្ភអំពីសុវត្ថិភាព និងកាកសំណល់វិទ្យុសកម្មផងដែរ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ដោយសារថាមពលនុយក្លេអ៊ែរមិនមែនជាទីតាំងភូមិសាស្ត្រ ផ្នែកនេះនឹងផ្តោតលើការរីករាលដាលនៃការប្រើប្រាស់ថាមពលនុយក្លេអ៊ែរនៅលើពិភពលោក និងបុគ្គលសំខាន់ៗក្នុងការអភិវឌ្ឍវិទ្យាសាស្ត្រនុយក្លេអ៊ែរ។

បច្ចុប្បន្ននេះ តាមវីគីភីឌា មានម៉ាស៊ីនប្រតិកម្មនុយក្លេអ៊ែរប្រហែល ៤៤០ កំពុងដំណើរការនៅទូទាំងពិភពលោក។ ប្រទេសដែលមានឧស្សាហកម្មនុយក្លេអ៊ែរធំជាងគេរួមមាន សហរដ្ឋអាមេរិក បារាំង ចិន រុស្ស៊ី និងកូរ៉េខាងត្បូង។ ប្រទេសបារាំង ពឹងផ្អែកលើថាមពលនុយក្លេអ៊ែរសម្រាប់ជាង ៧០% នៃអគ្គិសនីរបស់ខ្លួន។

ក្នុងចំណោមបុគ្គលសំខាន់ៗដែលបានរួមចំណែកក្នុងការរកឃើញ និងអភិវឌ្ឍថាមពលនុយក្លេអ៊ែរ មានដូចជា លោកស្រី ម៉ារី គុយរី (Marie Curie) ដែលបានរកឃើញវិទ្យុសកម្ម លោក អឺណេស រ៉ាឌើហ្វដ (Ernest Rutherford) ដែលបានរកឃើញស្នូលអាតូម និងលោក អង់រីកូ ហ្វឺរមី (Enrico Fermi) ដែលបានសាងសង់ម៉ាស៊ីនប្រតិកម្មនុយក្លេអ៊ែរដំបូងគេ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិនៃថាមពលនុយក្លេអ៊ែរចាប់ផ្តើមពីការរកឃើញវិទ្យុសកម្មដោយលោកស្រី ម៉ារី គុយរី នៅចុងសតវត្សរ៍ទី ១៩។ នៅឆ្នាំ ១៩៣៨ ក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រអាល្លឺម៉ង់បានរកឃើញការបំបែកនុយក្លេអ៊ែរ (nuclear fission) ដែលអាចបញ្ចេញថាមពលយ៉ាងច្រើន។ តាមវីគីភីឌា ការរកឃើញនេះបាននាំទៅដល់ការអភិវឌ្ឍគម្រោងម៉ាន់ហាត់ថាន (Manhattan Project) ដែលបានបង្កើតគ្រាប់បែកបរមាណូដំបូងគេក្នុងកំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី ២។

បន្ទាប់ពីសង្គ្រាម ការប្រើប្រាស់ថាមពលនុយក្លេអ៊ែរសម្រាប់គោលបំណងស៊ីវិលបានចាប់ផ្តើម។ ម៉ាស៊ីនប្រតិកម្មនុយក្លេអ៊ែរដំបូងដែលផលិតអគ្គិសនីសម្រាប់បណ្តាញអគ្គិសនីសាធារណៈត្រូវបានដាក់ឱ្យដំណើរការនៅឆ្នាំ ១៩៥៤ នៅប្រទេសរុស្ស៊ី តាមវីគីភីឌា។ ចាប់ពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៦០ ដល់ ១៩៨០ ឧស្សាហកម្មនុយក្លេអ៊ែរបានរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័ស ប៉ុន្តែឧប្បត្តិហេតុធំៗដូចជានៅកោះថ្រីម៉ាយ (Three Mile Island) ឆ្នាំ ១៩៧៩ ឆឺណូប៊ីល (Chernobyl) ឆ្នាំ ១៩៨៦ និងហ្វូគូស៊ីម៉ា (Fukushima) ឆ្នាំ ២០១១ បានធ្វើឱ្យមានការព្រួយបារម្ភអំពីសុវត្ថិភាព និងធ្វើឱ្យប្រទេសខ្លះកាត់បន្ថយការវិនិយោគលើថាមពលនុយក្លេអ៊ែរ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

តាមទស្សនៈសេដ្ឋកិច្ច ថាមពលនុយក្លេអ៊ែរមានតម្លៃដើមទុនសាងសង់ខ្ពស់ ប៉ុន្តែតម្លៃប្រតិបត្តិការ និងថ្លៃឥន្ធនៈទាប។ តាមវីគីភីឌា តម្លៃនៃការសាងសង់រោងចក្រនុយក្លេអ៊ែរអាចឈានដល់រាប់ពាន់លានដុល្លារ ហើយគម្រោងជារឿយៗជួបបញ្ហាពន្យារពេល និងចំណាយលើសកំណត់។ ទោះយ៉ាងណា ក្នុងរយៈពេលវែង ថាមពលនុយក្លេអ៊ែរអាចផលិតអគ្គិសនីក្នុងតម្លៃប្រកួតប្រជែង ជាពិសេសនៅពេលគិតទៅលើការកាត់បន្ថយការបញ្ចេញកាបូន។

ក្នុងវិស័យវប្បធម៌ ថាមពលនុយក្លេអ៊ែរបានក្លាយជាប្រធានបទដ៏ពេញនិយមនៅក្នុងភាពយន្ត អក្សរសិល្ប៍ និងការជជែកវែកញែកជាសាធារណៈ។ ខ្សែភាពយន្ត និងសៀវភៅជាច្រើនបានស្វែងយល់ពីផលវិបាកនៃគ្រោះមហន្តរាយនុយក្លេអ៊ែរ និងការប្រើប្រាស់អាវុធនុយក្លេអ៊ែរ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីការព្រួយបារម្ភរបស់សង្គមអំពីបច្ចេកវិទ្យានេះ។ ការជជែកវែកញែកស្តីពីការប្រើប្រាស់ថាមពលនុយក្លេអ៊ែរតែងតែផ្តោតលើតុល្យភាពរវាងអត្ថប្រយោជន៍ផ្នែកថាមពលស្អាត និងហានិភ័យនៃគ្រោះថ្នាក់ ការរីកសាយភាយអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ និងការគ្រប់គ្រងកាកសំណល់វិទ្យុសកម្ម។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ក្នុងបរិបទនៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ថាមពលនុយក្លេអ៊ែរត្រូវបានមើលឃើញថាជាផ្នែកមួយនៃដំណោះស្រាយដើម្បីកាត់បន្ថយការបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់។ ទីភ្នាក់ងារថាមពលបរមាណូអន្តរជាតិ (IAEA) និងស្ថាប័នផ្សេងទៀតបានជំរុញឱ្យមានការអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យានុយក្លេអ៊ែរជំនាន់ថ្មី ដូចជាម៉ាស៊ីនប្រតិកម្មម៉ូឌុលខ្នាតតូច (SMRs) ដែលអាចកសាងបានលឿន និងមានសុវត្ថិភាពជាង។

សម្រាប់អ្នកអានរបស់ KhmerPulse ថាមពលនុយក្លេអ៊ែរមានសារៈសំខាន់ ដោយសារការពិភាក្សាអំពីថាមពលស្អាតនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ ប្រទេសជាច្រើននៅក្នុងតំបន់ ដូចជា វៀតណាម ឥណ្ឌូនេស៊ី និងហ្វីលីពីន បានបង្ហាញចំណាប់អារម្មណ៍ក្នុងការប្រើប្រាស់ថាមពលនុយក្លេអ៊ែរ ខណៈដែលប្រទេសកម្ពុជានៅមិនទាន់មានផែនការច្បាស់លាស់នៅឡើយទេ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ការឈ្លានពានរបស់រុស្ស៊ីទៅលើអ៊ុយក្រែន រួមទាំងការកាន់កាប់ទីតាំងនុយក្លេអ៊ែរនៅហ្សាប៉ូរីហ្ស៊ី (Zaporizhzhia) បានធ្វើឱ្យសន្តិសុខនុយក្លេអ៊ែរក្លាយជាប្រធានបទពិភពលោកដ៏ក្តៅគគុក ដែលត្រូវបានរាយការណ៍ដោយ BBC និងសារព័ត៌មានដទៃទៀត។