ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ថាមពលនុយក្លេអ៊ែរ គឺជាការប្រើប្រាស់ប្រតិកម្មនុយក្លេអ៊ែរ ដើម្បីផលិតអគ្គិសនី។ យោងតាមវិគីភីឌា ប្រតិកម្មទាំងនេះអាចកើតចេញពីការបំបែកបរមាណូ (fission) ការបំបែកធាតុវិទ្យុសកម្ម (decay) និងការលាយបញ្ចូលគ្នានៃនុយក្លេអ៊ែរ (fusion)។ នៅពេលបច្ចុប្បន្ន ភាគច្រើននៃអគ្គិសនីដែលផលិតពីថាមពលនុយក្លេអ៊ែរ គឺបានមកពីការបំបែកបរមាណូនៃអ៊ុយរ៉ាញ៉ូម និងផ្លាតូនីញ៉ូម នៅក្នុងរោងចក្រថាមពលនុយក្លេអ៊ែរ។ ដំណើរការបំបែកធាតុវិទ្យុសកម្មត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ក្នុងកម្មវិធីពិសេសៗ ដូចជាម៉ាស៊ីនផ្តល់ថាមពលកម្ដៅវិទ្យុសកម្មសម្រាប់យានអវកាស (RTG)។

ថាមពលនុយក្លេអ៊ែរ ជាប្រភពថាមពលដែលបញ្ចេញកាបូនទាប ហើយតួនាទីរបស់វាក្នុងការកាត់បន្ថយការប្រែប្រួលអាកាសធាតុកំពុងត្រូវបានពិភាក្សាយ៉ាងខ្លាំង។ បច្ចុប្បន្ន ប្រភពនេះផ្គត់ផ្គង់ប្រមាណ ១០% នៃអគ្គិសនីសរុបនៅលើពិភពលោក ដោយមានរោងចក្រប្រតិបត្តិការជាង ៤០០ គ្រឿងនៅទូទាំង ៣០ ប្រទេស (យោងតាមវិគីភីឌា)។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ទោះបីជាថាមពលនុយក្លេអ៊ែរត្រូវបានប្រើប្រាស់នៅគ្រប់ទ្វីបក៏ដោយ ក៏ការប្រមូលផ្តុំភាគច្រើនស្ថិតនៅក្នុងតំបន់អឺរ៉ុប អាមេរិកខាងជើង និងអាស៊ីខាងកើត។ សហរដ្ឋអាមេរិកមានរ៉េអាក់ទ័រនុយក្លេអ៊ែរច្រើនជាងគេប្រមាណ ៩០ គ្រឿង ខណៈបារាំងមានប្រហែល ៥៦ គ្រឿង និងចិនកំពុងពង្រីកសមត្ថភាពយ៉ាងឆាប់រហ័សជាមួយរ៉េអាក់ទ័រថ្មីៗជាច្រើនកំពុងសាងសង់។ នៅក្នុងតំបន់អាស៊ាន ប្រទេសដូចជា ឥណ្ឌូនេស៊ី និងវៀតណាម បានបង្ហាញចំណាប់អារម្មណ៍លើការអភិវឌ្ឍន៍ថាមពលនុយក្លេអ៊ែរ ទោះបីកម្ពុជាមិនទាន់មានគម្រោងណាមួយក្តី។

អង្គការថាមពលបរមាណូអន្តរជាតិ (IAEA) ដែលមានមូលដ្ឋាននៅទីក្រុងវីយែន ប្រទេសអូទ្រីស ដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងការលើកកម្ពស់ការប្រើប្រាស់នុយក្លេអ៊ែរសន្តិភាព និងជួយប្រទេសនានាឱ្យអភិវឌ្ឍន៍ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសុវត្ថិភាព។ មនុស្សរាប់ម៉ឺននាក់ រួមទាំងអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ វិស្វករ និងបច្ចេកទេស បម្រើការងារនៅក្នុងឧស្សាហកម្មនេះ ចំណែកសហគមន៍ជុំវិញរោងចក្រតែងតែមានការយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះបញ្ហាសុវត្ថិភាព និងសេដ្ឋកិច្ច។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ការស្រាវជ្រាវដំបូងបាននាំទៅដល់ការបង្កើតរ៉េអាក់ទ័រនុយក្លេអ៊ែរដំបូងគេឈ្មោះ Chicago Pile-1 ក្នុងឆ្នាំ ១៩៤២ ក្រោមគម្រោង Manhattan (យោងតាមវិគីភីឌា)។ នៅថ្ងៃទី ២០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៥១ អំពូលអគ្គិសនីដំបូងដែលបំភ្លឺដោយថាមពលនុយក្លេអ៊ែរ ត្រូវបានបង្ហាញនៅ Argonne National Laboratory-West រដ្ឋ Idaho សហរដ្ឋអាមេរិក។ បន្ទាប់មកនៅឆ្នាំ ១៩៥៤ នាវាក្រោមទឹក USS Nautilus បានបើកដំណើរការជាមួយរ៉េអាក់ទ័រនុយក្លេអ៊ែរ ហើយនៅឆ្នាំ ១៩៥៨ វាបានក្លាយជានាវាដំបូងដែលទៅដល់ប៉ូលខាងជើង។

ចំពោះការផលិតអគ្គិសនីសម្រាប់ពាណិជ្ជកម្ម រោងចក្រ Calder Hall នៅចក្រភពអង់គ្លេស បានចាប់ដំណើរការក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៦ ជារោងចក្រថាមពលនុយក្លេអ៊ែរពាណិជ្ជកម្មដំបូងបង្អស់។ ឧស្សាហកម្មនេះរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័សក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៦០–១៩៧០ តែក៏ជួបនឹងឧបសគ្គធំៗដែរ។ មហន្តរាយ Chernobyl ឆ្នាំ ១៩៨៦ និង Fukushima Daiichi ឆ្នាំ ២០១១ បានធ្វើឱ្យមានការរឹតបន្តឹងសុវត្ថិភាព និងមន្ទិលសង្ស័យពីសាធារណៈជនជាសកល។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមទស្សនៈសេដ្ឋកិច្ច ថាមពលនុយក្លេអ៊ែរមានថ្លៃដើមសាងសង់ខ្ពស់ណាស់ ប៉ុន្តែថ្លៃដើមផលិតកម្មមានលក្ខណៈទាប និងមានស្ថិរភាព។ យោងតាមវិគីភីឌា ការសិក្សាប្រៀបធៀបថ្លៃដើមផលិតថាមពល (LCOE) បង្ហាញថា តម្លៃនៃថាមពលនុយក្លេអ៊ែរបានកើនឡើងនៅក្នុងគម្រោងមួយចំនួន ជាពិសេសនៅសហរដ្ឋអាមេរិក ខណៈដែលបច្ចេកវិទ្យាដូចជាទួរប៊ីនខ្យល់ និងបន្ទះសូឡា មានតម្លៃធ្លាក់ចុះដោយសារការផលិតដ៏សម្បូរបែប។ ក៏ប៉ុន្តែគម្រោងនុយក្លេអ៊ែរដែលមានស្តង់ដារខ្ពស់ ដូចជា APR1400 របស់កូរ៉េខាងត្បូង មានតម្លៃថេរ និងអាចប្រកួតប្រជែងបាន។ ការចំណាយលើការទុកដាក់កាកសំណល់នុយក្លេអ៊ែរ និងការរំសាយរោងចក្រចាស់ៗក៏ជាបន្ទុកសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់ដែរ។

ផ្នែកវប្បធម៌វិញ ថាមពលនុយក្លេអ៊ែរបានទាក់ទាញការយកចិត្តទុកដាក់ពីសាធារណៈជនយ៉ាងខ្លាំង។ ក្រោយឧប្បត្តិហេតុ Chernobyl និង Fukushima ចលនាប្រឆាំងនុយក្លេអ៊ែរបានកើនឡើងនៅទូទាំងពិភពលោក ជាពិសេសនៅអាល្លឺម៉ង់ ដែលបានសម្រេចបិទរោងចក្រនុយក្លេអ៊ែរទាំងអស់ត្រឹមឆ្នាំ ២០២៣។ ម៉្យាងវិញទៀត អ្នកគាំទ្របានចង្អុលបង្ហាញពីការប្រើប្រាស់ថាមពលនុយក្លេអ៊ែរជាឧបករណ៍កាត់បន្ថយការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ដោយសារវាបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់តិចតួចណាស់។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ២០២០ ថាមពលនុយក្លេអ៊ែរកំពុងទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ឡើងវិញ ដោយសារតម្រូវការបន្ទាន់ក្នុងការកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ឥន្ធនៈហ្វូស៊ីល។ ប្រទេសជាច្រើន រួមមានចិន ឥណ្ឌា និងរុស្ស៊ី កំពុងពង្រីកសមត្ថភាពនុយក្លេអ៊ែររបស់ខ្លួន។ បច្ចេកវិទ្យារ៉េអាក់ទ័រម៉ូឌុលខ្នាតតូច (SMR) កំពុងត្រូវបានអភិវឌ្ឍ ដែលអាចកាត់បន្ថយថ្លៃដើម និងបង្កើនសុវត្ថិភាព។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ការស្រាវជ្រាវលើការលាយបញ្ចូលគ្នានុយក្លេអ៊ែរ ដូចជាគម្រោង ITER នៅបារាំង កំពុងឈានទៅរកការបង្កើតថាមពលស្អាត និងសុវត្ថិភាពជាងមុនសម្រាប់អនាគត។

ការកើនឡើងនៃតម្រូវការថាមពលស្អាត រួមជាមួយការព្រួយបារម្ភអំពីសន្តិសុខថាមពល បានជំរុញឱ្យមានការពិភាក្សាថ្មីៗអំពីតួនាទីនុយក្លេអ៊ែរនៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍។ សម្រាប់កម្ពុជា ទោះបីបច្ចុប្បន្នពឹងផ្អែកលើវារីអគ្គិសនី និងធ្យូងថ្ម ការវិវឌ្ឍថាមពលនុយក្លេអ៊ែរក្នុងតំបន់អាចបង្កើតឱកាសសហប្រតិបត្តិការ ឬបញ្ហាបរិស្ថានឆ្លងដែន។