ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ភាពធាត់ គឺជាស្ថានភាពវេជ្ជសាស្ត្រមួយដែលត្រូវបានអង្គការសុខភាពជាច្រើនទទួលស្គាល់ថាជាជំងឺ។ តាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ភាពធាត់កើតឡើងនៅពេលខ្លាញ់ក្នុងរាងកាយកើនឡើងដល់កម្រិតមួយដែលអាចបង្កផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានដល់សុខភាព។ មនុស្សត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ថាធាត់នៅពេលសន្ទស្សន៍ម៉ាសរាងកាយ (BMI) របស់ពួកគេ — ដែលជាទម្ងន់ចែកនឹងកម្ពស់លើកជាការ៉េ — មានលើសពី ៣០ គីឡូក្រាម/ម៉ែត្រការ៉េ។ កម្រិតពី ២៥ ដល់ ៣០ ត្រូវបានចាត់ទុកថាលើសទម្ងន់។ នៅបណ្តាប្រទេសអាស៊ីបូព៌ាមួយចំនួន គេប្រើកម្រិត BMI ទាបជាងនេះដើម្បីកំណត់ភាពធាត់។ ភាពធាត់ជាមូលហេតុចំបងនៃពិការភាព និងមានទំនាក់ទំនងជាមួយជំងឺផ្សេងៗជាច្រើន ជាពិសេសជំងឺសរសៃឈាមបេះដូង ជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី២ ជំងឺហឺតពេលគេង មហារីកប្រភេទមួយចំនួន និងជំងឺរលាកឆ្អឹងសន្លាក់។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ដែលបានដកស្រង់ទិន្នន័យពីអង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) ភាពធាត់បានរីករាលដាលទូទាំងពិភពលោក។ កាលពីឆ្នាំ២០២២ មានមនុស្សពេញវ័យជាង ១ ពាន់លាននាក់រស់នៅជាមួយភាពធាត់។ អត្រាភាពធាត់ខ្ពស់បំផុតត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងប្រទេសកោះប៉ាស៊ីហ្វិក សហរដ្ឋអាមេរិក និងបណ្តាប្រទេសនៅមជ្ឈិមបូព៌ា។ នៅទូទាំងពិភពលោក ភាពធាត់បានកើនឡើងជិតបីដងចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៧៥។ ការកើនឡើងនេះមិនត្រឹមតែកើតមានចំពោះប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងប៉ះពាល់ដល់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ផងដែរ រួមទាំងបណ្តាប្រទេសនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ ក្រុមអ្នកជំនាញកត់សម្គាល់ថា កត្តាដូចជាការប្រែប្រួលរបបអាហារ ការកើនឡើងនៃការប្រើប្រាស់ចំណីអាហារកែច្នៃ និងការថយចុះសកម្មភាពរាងកាយ ជាមូលហេតុនាំឲ្យមានការកើនឡើងនេះ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃការយល់ដឹងអំពីភាពធាត់មានដើមកំណើតតាំងពីសម័យបុរេប្រវត្តិ។ តាម Wikipedia រូបចម្លាក់ Venus of Willendorf ដែលបង្កើតឡើងកាលពី ២៤,០០០–២២,០០០ ឆ្នាំមុនគ្រិស្តសករាជ បង្ហាញពីរូបរាងមនុស្សស្រីដែលមានលក្ខណៈធាត់ ដែលត្រូវបានគេគិតថាជានិមិត្តរូបនៃការមានកូន និងភាពសម្បូររុងរឿង។ នៅសម័យកណ្តាល គម្ពីរជំងឺជប៉ុនឈ្មោះ Yamai no soshi (សតវត្សទី១២) បានបង្ហាញស្ត្រីធាត់ជាអ្នកឲ្យខ្ចីប្រាក់ ដោយចាត់ទុកភាពធាត់ថាជាជំងឺរបស់អ្នកមាន។ ក្នុងសម័យបុនវុឌ្ឍិ (Renaissance) គំនូរបែបបញ្ឈរមួយចំនួនបានបង្ហាញមនុស្សធាត់ ដូចជារូបមេទ័ព Alessandro del Borro ឆ្នាំ១៦៤៥ ជាដើម។ ក្រោយមក ក្នុងឆ្នាំ១៦៨០ គំនូរ "La Monstrua Desnuda" ដោយ Juan Carreno de Miranda បានបង្ហាញកុមារីម្នាក់ដែលគេសន្មតថាមានជំងឺ Prader-Willi ដែលបណ្តាលឲ្យធាត់។ នៅសតវត្សទី២០ ការស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្របានបោះជំហានទៅមុខយ៉ាងខ្លាំង ដោយការរកឃើញអ័រម៉ូន leptin ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៤ ដែលជួយពន្យល់ពីការគ្រប់គ្រងភាពឃ្លាន និងការផ្ទុកខ្លាញ់។ Wikipedia កត់សម្គាល់ថា នៅឆ្នាំ២០១៣ សមាគមវេជ្ជសាស្ត្រអាមេរិកបានទទួលស្គាល់ភាពធាត់ជាជំងឺជាផ្លូវការ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ភាពធាត់មិនមែនគ្រាន់តែជាបញ្ហាសុខភាពបុគ្គលនោះទេ ប៉ុន្តែក៏ផ្តល់ផលប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមយ៉ាងទូលំទូលាយ។ តាមការប៉ាន់ស្មានរបស់អ្នកស្រាវជ្រាវដែលដកស្រង់ដោយ Wikipedia ការចំណាយផ្នែកសុខភាពទាក់ទងនឹងភាពធាត់មានចំនួនរាប់ពាន់ពាន់លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំៗនៅទូទាំងពិភពលោក។ ក្រៅពីនេះ ភាពធាត់នាំឲ្យមានការរើសអើង និងការរិះគន់ក្នុងសង្គម ដែលគេហៅថា "ការប្រមាថអ្នកធាត់" (fat shaming)។ ឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងគឺអ្នកនយោបាយអាល្លឺម៉ង់ លោកស្រី Ricarda Lang ដែលត្រូវបានគេចំអកលើបណ្តាញសង្គមដោយសារតែទម្ងន់របស់គាត់។ សូម្បីតែប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក William Howard Taft ក៏ធ្លាប់ត្រូវបានគេចំអកដែរ។ ម៉្យាងវិញទៀត ការសិក្សាបានរកឃើញថានៅក្នុងប្រទេសអ្នកមាន ភាពធាត់មានទំនាក់ទំនងជាមួយវិសមភាពសេដ្ឋកិច្ច — អ្នកដែលមានប្រាក់ចំណូលទាបងាយនឹងធាត់ជាងអ្នកមាន។ នៅក្នុងសង្គមខ្លះ ភាពធាត់ត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាសញ្ញានៃភាពស្តុកស្តម្ភ ប៉ុន្តែនិន្នាការសកលសព្វថ្ងៃមានលក្ខណៈអវិជ្ជមានជាង។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ននេះ ភាពធាត់កំពុងក្លាយជាបញ្ហាសុខភាពសាធារណៈដ៏សំខាន់មួយនៅទូទាំងពិភពលោក រួមទាំងកម្ពុជាផងដែរ។ អង្គការសុខភាពពិភពលោកបានព្រមានថា ប្រសិនបើគ្មានវិធានការទប់ស្កាត់ អត្រាភាពធាត់នឹងបន្តកើនឡើង។ នៅកម្ពុជា បញ្ហានេះកាន់តែទទួលបានការយកចិត្តទុកដាក់ ដោយសារការផ្លាស់ប្តូររបបអាហារបែបបស្ចិមប្រទេស ការទទួលទានភេសជ្ជៈមានជាតិស្ករខ្ពស់ និងការថយចុះសកម្មភាពរាងកាយ។ ក្រសួងសុខាភិបាលកម្ពុជា និងដៃគូអភិវឌ្ឍន៍នានា បាននិងកំពុងអនុវត្តយុទ្ធនាការលើកកម្ពស់សុខភាព ដូចជាការលើកទឹកចិត្តឲ្យប្រជាពលរដ្ឋហាត់ប្រាណ និងកាត់បន្ថយការទទួលទានអាហារមិនល្អ។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងអំពីហានិភ័យនៃភាពធាត់ និងវិធីថែរក្សាសុខភាពតាមរយៈរបបអាហារត្រឹមត្រូវ និងការហាត់ប្រាណទៀងទាត់ ជារឿងសំខាន់ដើម្បីការពារខ្លួន និងគ្រួសារ។