ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស ការកាន់កាប់ជាសកម្មភាពតវ៉ា គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រមួយដែលចលនាសង្គម និងសកម្មភាពសមូហភាពដទៃទៀតប្រើប្រាស់ ដើម្បីដណ្តើម និងគ្រប់គ្រងទីធ្លាសាធារណៈ អគារនិមិត្តសញ្ញា ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសំខាន់ៗ ដូចជា ច្រកចូលស្ថានីយរថភ្លើង ផ្សារទំនើប អគារសាកលវិទ្យាល័យ ទីលាន និងសួនច្បារជាដើម។ ការកាន់កាប់នេះមានគោលបំណងប្រើប្រាស់លំហទីក្រុងជាឧបករណ៍ដើម្បីសម្រេចបានការផ្លាស់ប្តូរផ្នែកនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ច ហើយថែមទាំងបង្កើតទីធ្លាប្រឆាំងមួយដែលអ្នកតវ៉ាបង្ហាញពីបំណងចូលរួមក្នុងការផលិត និងការស្រមើស្រម៉ៃឡើងវិញនូវលំហទីក្រុង។

យុទ្ធសាស្ត្រនេះជារឿយៗភ្ជាប់ទៅនឹងគំនិត "សិទ្ធិរស់នៅក្នុងទីក្រុង" (Right to the City) ដែលជាសិទ្ធិក្នុងការរស់នៅ និងមានវត្តមាននៅក្នុងទីក្រុង ព្រមទាំងអាចកំណត់និយមន័យថ្មីដល់ទីក្រុងដោយប្រឆាំងនឹងតម្រូវការនៃការប្រមូលផ្តុំមូលធននិយម។ មានន័យថា ធ្វើឲ្យទីធ្លាសាធារណៈមានតម្លៃខ្ពស់សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋ ជាជាងផ្តល់អាទិភាពដល់ផលប្រយោជន៍សាជីវកម្ម និងដើមទុនហិរញ្ញវត្ថុ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ទីតាំងដែលត្រូវបានគេកាន់កាប់ក្នុងការតវ៉ាមានច្រើនប្រភេទ រួមមានទីលានសាធារណៈ សួនច្បារ អគាររដ្ឋាភិបាល និងបរិវេណសាកលវិទ្យាល័យ។ ចន្លោះទាំងនេះជារឿយៗមានលក្ខណៈជានិមិត្តសញ្ញា ឬជាចំណុចប្រសព្វដ៏សំខាន់របស់ទីក្រុង ដែលអាចទាក់ទាញការចាប់អារម្មណ៍ពីសាធារណជន និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ។

អ្នកចូលរួមក្នុងការកាន់កាប់ទាំងនេះ ភាគច្រើនជាសកម្មជនសង្គម និស្សិត និងពលរដ្ឋដែលមានការព្រួយបារម្ភអំពីបញ្ហានយោបាយ សង្គម ឬសេដ្ឋកិច្ច។ ចលនាកាន់កាប់ទាំងនេះបង្ហាញពីសកម្មភាពសមូហភាពដែលមិនមែនជារបស់បុគ្គលឯកត្តជន ហើយជារឿយៗត្រូវបានរៀបចំឡើងដោយគ្មានថ្នាក់ដឹកនាំកណ្តាល ដូចជានៅក្នុងចលនា Occupy Wall Street ជាដើម។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ការកាន់កាប់ទីតាំងជាយុទ្ធសាស្ត្រតវ៉ា មានប្រវត្តិយូរអង្វែង។ នៅសតវត្សទី ២០ ចលនាសិទ្ធិពលរដ្ឋ និងការតវ៉ាប្រឆាំងសង្គ្រាមបានប្រើវិធីកាន់កាប់ទីធ្លា ដើម្បីបង្ហាញការតស៊ូ។ ប៉ុន្តែការកាន់កាប់ដែលទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ជាសកលក្នុងយុគសម័យថ្មី គឺចលនា Occupy Wall Street ដែលបានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី ១៧ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០១១ នៅទីលាន Zuccotti Park ក្នុងទីក្រុងញូវយ៉ក។

តាមវិគីភីឌា ចលនានេះបានប្រើពាក្យស្លោក "We are the 99%" ហើយបានរីករាលដាលទៅកាន់ទីក្រុងជាច្រើនទូទាំងពិភពលោក។ ឧទាហរណ៍ដ៏គួរឲ្យកត់សម្គាល់មួយទៀតគឺ ចលនាកាន់កាប់សភាតៃវ៉ាន់ (Sunflower Movement) ក្នុងខែមីនា ឆ្នាំ ២០១៤ ដែលនិស្សិត និងសកម្មជនបានចូលកាន់កាប់អគារសភាតៃវ៉ាន់ ដើម្បីប្រឆាំងនឹងកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មជាមួយចិន។

ការកាន់កាប់ទាំងនេះបង្កប់ន័យស៊ីជម្រៅអំពីសិទ្ធិក្នុងការកំណត់អនាគតទីក្រុង និងការប្រឆាំងនឹងនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចដែលមិនយកប្រយោជន៍ប្រជាជន។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ការកាន់កាប់ទីតាំងមានឥទ្ធិពលដល់សេដ្ឋកិច្ចនិងវប្បធម៌ទីក្រុង។ តាមរយៈការកាន់កាប់ អ្នកតវ៉ាព្យាយាមប្រឆាំងនឹងការប្រមូលផ្តុំមូលធននិយម ដែលជារឿយៗផ្តល់អាទិភាពដល់ផលប្រយោជន៍សាជីវកម្មជាជាងប្រជាពលរដ្ឋ។ ពួកគេបង្កើត "ទីធ្លាប្រឆាំង" ដែលជាកន្លែងអនុវត្តគុណតម្លៃផ្សេងៗ ដូចជាសាមគ្គីភាព និងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យផ្ទាល់។

ជាឧទាហរណ៍ ចលនា Occupy Wall Street បានបង្កើតសហគមន៍បណ្តោះអាសន្នដែលមានបណ្ណាល័យ ផ្ទះបាយសាធារណៈ និងការជជែកពិភាក្សាសាធារណៈ ដែលជាការប្រកួតប្រជែងនឹងរបៀបរបបដើមទុនធម្មតា។ នៅក្នុងវិស័យវប្បធម៌ ការកាន់កាប់ទាំងនេះបានជំរុញឲ្យមានការពិភាក្សាអំពីតួនាទីនៃទីធ្លាសាធារណៈ និងសិទ្ធិរបស់ពលរដ្ឋក្នុងការកែប្រែទីក្រុងរបស់ខ្លួន។ វាក៏បានបង្កើតរូបភាពនិងពាក្យស្លោកដែលជះឥទ្ធិពលដល់វប្បធម៌ប្រជាប្រិយផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅឆ្នាំ ២០២៤ ការកាន់កាប់ជាយុទ្ធសាស្ត្រតវ៉ាបានវិលត្រឡប់មកកាន់ចំណាប់អារម្មណ៍សកលវិញ តាមរយៈជំរុំតវ៉ានៅតាមសាកលវិទ្យាល័យជាច្រើនទូទាំងពិភពលោក ដែលភាគច្រើនជាការបង្ហាញសាមគ្គីភាពជាមួយប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន។

តាមវិគីភីឌា ជំរុំទាំងនេះបានកើតឡើងនៅសាកលវិទ្យាល័យធំៗដូចជា Oxford, University of Toronto និង McGill University ជាដើម។ និស្សិតបានដំឡើងតង់ និងកាន់កាប់ទីធ្លាសាកលវិទ្យាល័យដើម្បីទាមទារឲ្យសាកលវិទ្យាល័យកាត់ផ្តាច់ទំនាក់ទំនងហិរញ្ញវត្ថុជាមួយអ៊ីស្រាអែល ឬក្រុមហ៊ុនដែលពាក់ព័ន្ធនឹងជម្លោះនៅហ្គាហ្សា។ ការកាន់កាប់ទាំងនេះបានបង្កឲ្យមានការជជែកវែកញែកអំពីសេរីភាពបញ្ចេញមតិ សុវត្ថិភាពសាធារណៈ និងសិទ្ធិកម្មសិទ្ធិ។

ចំពោះអ្នកអាន KhmerPulse បាតុភូតទាំងនេះជាការរំលឹកអំពីឥទ្ធិពលនៃចលនាសង្គមស៊ីវិលក្នុងការប្រើប្រាស់លំហរូបវន្តដើម្បីសម្រេចគោលដៅនយោបាយ ដែលអាចជាមេរៀនសម្រាប់ចលនាតវ៉ានៅកម្ពុជាផងដែរ។