ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ដែនដីកាន់កាប់ដោយអ៊ីស្រាអែល សំដៅទៅលើទឹកដីដែលអ៊ីស្រាអែលបានកាន់កាប់ក្រោយសង្គ្រាមប្រាំមួយថ្ងៃឆ្នាំ១៩៦៧។ ទឹកដីទាំងនេះរួមមាន ដែនដីប៉ាឡេស្ទីន (តំបន់វេសប៊ែង និងតំបន់ហ្គាហ្សា) និងខ្ពង់រាបហ្គោឡានរបស់ប្រទេសស៊ីរី។ មុនឆ្នាំ១៩៦៧ ដែនដីប៉ាឡេស្ទីនត្រូវបានគ្រប់គ្រងដាច់ដោយឡែកពីគ្នាដោយអេហ្ស៊ីប (ហ្គាហ្សា) និងហ្សកដានី (វេសប៊ែង)។ ការកាន់កាប់នេះត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការកាន់កាប់យោធាដ៏យូរបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រទំនើប ហើយអ៊ីស្រាអែលបានផ្ទេរផ្នែកខ្លះនៃប្រជាជនរបស់ខ្លួនទៅកាន់ទឹកដីទាំងនេះ រួមទាំងបានកសាងការតាំងទីលំនៅធំៗជាច្រើន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

Wikipedia បានកត់សម្គាល់ថា ដែនដីកាន់កាប់មានទីតាំងភូមិសាស្ត្រស្ថិតនៅជុំវិញរដ្ឋអ៊ីស្រាអែល៖ វេសប៊ែងនៅភាគខាងកើត ហ្គាហ្សានៅតាមឆ្នេរខាងត្បូង និងខ្ពង់រាបហ្គោឡាននៅភាគឦសាន។ តំបន់វេសប៊ែងមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងប្រទេសហ្សកដានីនៅខាងកើត រីឯហ្គាហ្សាជាតំបន់ឆ្នេរតូចមួយនៅជាប់សមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ។ ចំណែកខ្ពង់រាបហ្គោឡានមានទីតាំងភ្នំភាគនិរតីនៃប្រទេសស៊ីរី។

ប្រជាជននៅក្នុងដែនដីទាំងនេះភាគច្រើនជាជនជាតិប៉ាឡេស្ទីន លើកលែងតែហ្គោឡានដែលមានទាំងជនជាតិស៊ីរី និងអ្នកតាំងទីលំនៅអ៊ីស្រាអែល។ វត្តមាននៃការតាំងទីលំនៅរបស់អ៊ីស្រាអែលនៅក្នុងដែនដីកាន់កាប់បានធ្វើឲ្យស្ថានភាពប្រជាសាស្រ្តប្រែប្រួលជាបន្តបន្ទាប់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ការកាន់កាប់របស់អ៊ីស្រាអែលបានចាប់ផ្តើមឡើងបន្ទាប់ពីសង្គ្រាមប្រាំមួយថ្ងៃក្នុងឆ្នាំ១៩៦៧។ ក្រៅពីដែនដីប៉ាឡេស្ទីន និងហ្គោឡាន អ៊ីស្រាអែលធ្លាប់បានកាន់កាប់ឧបទ្វីបស៊ីណៃរបស់អេហ្ស៊ីប និងតំបន់ភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសលីបង់ផងដែរ។ តាម Wikipedia ការកាន់កាប់ស៊ីណៃត្រូវបានបញ្ចប់ក្រោយកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពឆ្នាំ១៩៧៩ ដែលបានប្រគល់ដីទៅឲ្យអេហ្ស៊ីបវិញ ហើយការកាន់កាប់លីបង់បានបញ្ចប់នៅឆ្នាំ២០០០។

បន្ទាប់ពីការកាន់កាប់ អ៊ីស្រាអែលបាននិងកំពុងកសាងការតាំងទីលំនៅនៅវេសប៊ែង និងហ្គោឡាន។ ចលនាតស៊ូរបស់ប៉ាឡេស្ទីន ជាពិសេសព្រឹត្តិការណ៍អ៊ីនធីហ្វាដាលើកទី១ (១៩៨៧) និងលើកទី២ (២០០០) បានផ្ទុះឡើងដើម្បីប្រឆាំងនឹងការកាន់កាប់នេះ។ រូបថតក្នុងបណ្ណសារ Wikipedia បង្ហាញអំពីទាហានអ៊ីស្រាអែល និងក្រុមបាតុករនៅហ្គាហ្សា អំឡុងពេលអ៊ីនធីហ្វាដាលើកទី១។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមឯកសាររបស់ Wikipedia ការតាំងទីលំនៅរបស់អ៊ីស្រាអែលនៅក្នុងដែនដីកាន់កាប់ ដូចជាការតាំងទីលំនៅ Neve Daniel ជាដើម បានបង្កើតឲ្យមានការផ្លាស់ប្តូរសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមនៅក្នុងតំបន់។ ការតាំងទីលំនៅទាំងនេះជាធម្មតាមានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទំនើប ខណៈដែលសហគមន៍ប៉ាឡេស្ទីនជុំវិញត្រូវប្រឈមនឹងការរឹតត្បិតចលនា និងបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច។

ទស្សនៈវប្បធម៌រវាងអ្នកតាំងទីលំនៅអ៊ីស្រាអែល និងប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនមានភាពខុសគ្នាខ្លាំង ដែលរួមចំណែកដល់ភាពតានតឹងជាបន្តបន្ទាប់នៅក្នុងដែនដីកាន់កាប់។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

តាមប្រភពពី Wikipedia ប្រធានបទដែនដីកាន់កាប់នៅតែជាចំណុចក្តៅក្នុងនយោបាយអន្តរជាតិ។ ក្នុងឆ្នាំ២០១៩ ប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក លោកដូណាល់ ត្រាំ បានចុះហត្ថលេខាលើសេចក្តីប្រកាសទទួលស្គាល់អធិបតេយ្យភាពរបស់អ៊ីស្រាអែលលើខ្ពង់រាបហ្គោឡាន ដែលជាការផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយដ៏ចម្រូងចម្រាស។

ក្នុងពេលថ្មីៗនេះ យោងតាមផែនទី និងរបាយការណ៍ Wikipedia អ៊ីស្រាអែលបានពង្រីកប្រតិបត្តិការយោធាចូលទៅក្នុងទឹកដីស៊ីរីក្នុងឆ្នាំ២០២៤-២០២៥ ដែលធ្វើឲ្យស្ថានការណ៍នៅតំបន់កាន់តែតានតឹង។ បញ្ហាការកាន់កាប់ដ៏យូរអង្វែងនេះនៅតែមិនទាន់មានដំណោះស្រាយ ហើយជាប្រភពនៃជម្លោះឥតឈប់ឈរ និងការទាមទារសិទ្ធិជាតិរបស់ប៉ាឡេស្ទីន។