សមុទ្រសាស្ត្រ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia សមុទ្រសាស្ត្រ (Oceanography) គឺជាវិស័យវិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីមហាសមុទ្រ រួមទាំងលក្ខណៈរូបវិទ្យា គីមីវិទ្យា ជីវវិទ្យា និងភូគព្ភវិទ្យារបស់វា។ វាត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា មហាសមុទ្រវិទ្យា ឬ វិទ្យាសាស្ត្រសមុទ្រ។ មហាសមុទ្រគឺជាប្រព័ន្ធដ៏ធំធេងដែលគ្របដណ្តប់ផ្ទៃផែនដីភាគច្រើន និងមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងទៅលើអាកាសធាតុសកល។ ចលនាទឹកសមុទ្រសកល ដូចជាចលនា Thermohaline ដែលបង្ហាញក្នុងរូបភាព គឺជាប្រធានបទស្រាវជ្រាវសំខាន់មួយនៅក្នុងសមុទ្រសាស្ត្ររូបវិទ្យា។ សាខាផ្សេងៗទៀតរួមមាន សមុទ្រសាស្ត្រគីមី (សិក្សាអំពីសមាសភាពទឹក) សមុទ្រសាស្ត្រជីវវិទ្យា (សិក្សាអំពីជីវិតសមុទ្រ) និងសមុទ្រសាស្ត្រភូគព្ភវិទ្យា (សិក្សាអំពីបាតសមុទ្រ)។ ការយល់ដឹងនេះមានសារៈសំខាន់ព្រោះមហាសមុទ្រដើរតួជានិយតករអាកាសធាតុ និងជាជម្រកជីវចម្រុះដ៏សម្បូរបែប។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia ភូមិសាស្ត្រមហាសមុទ្ររួមបញ្ចូលការសិក្សាអំពីចរន្តទឹក រលក ជំរៅ និងបាតុភូតដូចជាផ្នត់សមុទ្រ (Oceanographic fronts)។ រូបភាពនៃប្រព័ន្ធផ្នត់សមុទ្រនៅអឌ្ឍគោលខាងត្បូងបង្ហាញពីភាពស្មុគស្មាញនៃព្រំប្រទល់ចរន្តទឹក ដែលមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការចែកចាយកម្តៅនិងសារធាតុចិញ្ចឹម។ សហគមន៍អ្នកស្រាវជ្រាវសមុទ្រសាស្ត្រមានលក្ខណៈអន្តរជាតិ ចាប់តាំងពីអ្នកភូមិសាស្ត្រសម័យដើមដូចជាលោក James Rennell (ដែលបោះពុម្ពផែនទីចរន្តមហាសមុទ្រក្នុងឆ្នាំ ១៧៩៩) រហូតដល់អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រទំនើបដែលប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាទំនើបៗ។ វិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវនានា ដូចជាសាលា Rosenstiel និងស្ថាប័នផ្សេងៗ បានដើរតួនាទីក្នុងការបណ្តុះបណ្តាលនិងពង្រីកចំណេះដឹងសមុទ្រ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមឯកសារ Wikipedia ការស្រាវជ្រាវមហាសមុទ្រមានដើមកំណើតពីការរុករកនិងនាវាចរណ៍។ ក្នុងឆ្នាំ ១៧៧០ លោក Benjamin Franklin បានគូសផែនទីចរន្តឈូងសមុទ្រ (Gulf Stream) ដោយសង្កេតពីអ្នកនាវាចរ ដែលជួយកាត់បន្ថយពេលវេលាធ្វើដំណើរឆ្លងមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក។ ប្រហែល ២០ ឆ្នាំក្រោយ លោក James Rennell បានបោះពុម្ពផែនទីចរន្តមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក និងឥណ្ឌា ក្នុងឆ្នាំ ១៧៩៩។ ប៉ុន្តែព្រឹត្តិការណ៍ដែលចាត់ទុកជាការចាប់កំណើតនៃសមុទ្រសាស្ត្រទំនើបគឺបេសកកម្ម HMS Challenger ដែលបានចាប់ផ្តើមក្នុងឆ្នាំ ១៨៧២។ នាវានេះបានធ្វើដំណើរជុំវិញពិភពលោកអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ ប្រមូលសំណាកទឹក និងសារពាង្គកាយសមុទ្រ ព្រមទាំងវាស់ស្ទង់ជំរៅ ដែលជាទិន្នន័យមូលដ្ឋានសម្រាប់អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រជំនាន់ក្រោយ។ នៅទសវត្ស ១៨៩០ ស្ថានីយ Stazione Zoologica of Naples ប្រទេសអ៊ីតាលី បានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវជីវវិទ្យាសមុទ្រដ៏សំខាន់ ដោយទាក់ទាញអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រមកពីជុំវិញពិភពលោក។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia សមុទ្រសាស្ត្រមានសារៈសំខាន់ខាងសេដ្ឋកិច្ចដោយសារវាផ្តល់ចំណេះដឹងសម្រាប់នាវាចរណ៍ ការនេសាទ និងការទាញយកធនធានពីបាតសមុទ្រ។ ផែនទីចរន្តមហាសមុទ្រឆ្នាំ ១៩១១ ជាឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងនៃការអនុវត្តចំណេះដឹងនេះ ដោយជួយនាវាឲ្យធ្វើដំណើរប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព និងសុវត្ថិភាព។ ផ្នែកវប្បធម៍ មហាសមុទ្របានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងទៅលើមនុស្សជាតិ តាមរយៈអក្សរសិល្ប៍ សិល្បៈ និងប្រពៃណីនានា។ សហគមន៍ឆ្នេរជាច្រើន រួមទាំងសហគមន៍នៅកម្ពុជា មានជីវភាពនិងអត្តសញ្ញាណដែលភ្ជាប់យ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយសមុទ្រ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ននេះ ការស្រាវជ្រាវសមុទ្រសាស្ត្រកំពុងផ្តោតលើការដោះស្រាយបញ្ហាបន្ទាន់ដូចជា ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ការកើនឡើងកម្ពស់ទឹកសមុទ្រ និងការបំពុលប្លាស្ទិក។ វិទ្យាស្ថានដូចជាសាលា Rosenstiel នៅសាកលវិទ្យាល័យម៉ៃអាមី សហរដ្ឋអាមេរិក (រូបភាពថតនៅខែ កញ្ញា ឆ្នាំ ២០០៧) កំពុងសិក្សាអំពីរូបវិទ្យាសមុទ្រនិងការផ្លាស់ប្តូរអាកាសធាតុ។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse នៅកម្ពុជា ដែលជាប្រទេសមានឆ្នេរសមុទ្រ ចំណេះដឹងពីសមុទ្រសាស្ត្រមានសារៈសំខាន់ចំពោះការគ្រប់គ្រងធនធានជលផល ការអភិវឌ្ឍទេសចរណ៍ឆ្នេរ និងការការពារបរិស្ថានសមុទ្រ។ ការតាមដានសីតុណ្ហភាពទឹក និងកម្រិតទឹកសមុទ្រ អាចជួយប្រទេសរៀបចំខ្លួនសម្រាប់ផលប៉ះពាល់នាពេលអនាគត។